kaynak

Ayrıca bakınız: Kaynak

Türkçe

Haftanın sözcüğü – 2007, 22. hafta

Köken

Eski Türkçe kayna‎ (kayna, “kaynamak”)

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /kajˈnak/

• Heceleme: kay‧nak

Ad

kaynak (belirtme hâli kaynağı, çoğulu kaynaklar)

Suyun kaynağı (1)

Yazının kaynağı, Sümerlerin yazdığı bu tabletlerdi. (2)

Vikipedi'deki bir bilginin kaynağı (4)

Adam kaynak yapıyor (7)

1. (coğrafya, hidroloji) yeraltı suyunun yeryüzüne çıktığı yer.
   • eş anlamlıları: bulak, eşme, göz, göze, kaynarca, memba, pınar, su kaynağı
   • Sol yanımızda bir kaynak gördüm. Kimseye sormadan arabayı çektim suyun başına, yoldan kenara.

     — 2022, Ümit KAFTANCIOĞLU, Altın Ekin, Dinozor Genç, s. 50
2. Bir şeyin çıktığı yer.
   • eş anlamlıları: hazine, mebde
   • Orhan Kemal'in, Sabahattin Ali'nin, Kemal Bilbaşar'ın, Samim Kocagöz'ün, Yaşar Kemal'in ortaya çıkmasında -bir başına olmasa da etkileyici kaynaklardan biridir Reşat Nuri Güntekin.

     — 2011, Feridun ANDAÇ, Romanda ve Öyküde Gerçeklik Arayışları, Varlık Yayınları, s. 62
3. gelir, kazanç, sağlık v.s.'nin sağlayıcı öge.
   • eş anlamlısı: mehaz
   •  Yabancı bir idare, iktisat, ticaret, memleketin bütün kazanç kaynaklarına musallat olur. — F. R. Atay
4. araştırma ve incelemede yararlanılan belge.
   • eş anlamlısı: referans
   •  Tapu kayıtları onun XVI. asırda yaşadığını gösteren başlıca kaynaklardandır.
5. (dil bilimi) herhangi bir bilim dalında yazılmış olan yazı veya eserlerin bütünü.
   • eş anlamlısı: literatür
6. (fizik) herhangi bir enerjinin oluşup çevreye yayıldığı yer.
   •  Isı ve ışık kaynağımız Güneş'tir.
7. İki metal veya yapay parçayı ısıl yolla birleştirme yöntemi, kaynaştırıp yapıştırma işi.
8. (mecaz) Sırayı beklemeden başkalarının hakkını alarak mevcut sıranın ön taraflarına girme işi.

Çekimleme

kaynağın çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	kaynak	kaynaklar
belirtme	kaynağı	kaynakları
yönelme	kaynağa	kaynaklara
bulunma	kaynakta	kaynaklarda
ayrılma	kaynaktan	kaynaklardan
tamlayan	kaynağın	kaynakların

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	kaynağım	kaynaklarım
belirtme	kaynağımı	kaynaklarımı
yönelme	kaynağıma	kaynaklarıma
bulunma	kaynağımda	kaynaklarımda
ayrılma	kaynağımdan	kaynaklarımdan
tamlayan	kaynağımın	kaynaklarımın
2. tekil (senin)
yalın	kaynağın	kaynakların
belirtme	kaynağını	kaynaklarını
yönelme	kaynağına	kaynaklarına
bulunma	kaynağında	kaynaklarında
ayrılma	kaynağından	kaynaklarından
tamlayan	kaynağının	kaynaklarının
3. tekil (onun)
yalın	kaynağı	kaynakları
belirtme	kaynağını	kaynaklarını
yönelme	kaynağına	kaynaklarına
bulunma	kaynağında	kaynaklarında
ayrılma	kaynağından	kaynaklarından
tamlayan	kaynağının	kaynaklarının
1. çoğul (bizim)
yalın	kaynağımız	kaynaklarımız
belirtme	kaynağımızı	kaynaklarımızı
yönelme	kaynağımıza	kaynaklarımıza
bulunma	kaynağımızda	kaynaklarımızda
ayrılma	kaynağımızdan	kaynaklarımızdan
tamlayan	kaynağımızın	kaynaklarımızın
2. çoğul (sizin)
yalın	kaynağınız	kaynaklarınız
belirtme	kaynağınızı	kaynaklarınızı
yönelme	kaynağınıza	kaynaklarınıza
bulunma	kaynağınızda	kaynaklarınızda
ayrılma	kaynağınızdan	kaynaklarınızdan
tamlayan	kaynağınızın	kaynaklarınızın
3. çoğul (onların)
yalın	kaynağı	kaynakları
belirtme	kaynağını	kaynaklarını
yönelme	kaynağına	kaynaklarına
bulunma	kaynağında	kaynaklarında
ayrılma	kaynağından	kaynaklarından
tamlayan	kaynağının	kaynaklarının

Deyimler

kaynak yapmak

Türetilmiş kavramlar

elektrik kaynağı, geçim kaynağı, gelir kaynağı, güç kaynağı, su kaynağı, yer altı kaynağı açık kaynak, buzul kaynağı, doğal kaynak, ilham kaynağı, kapalı kaynak, öz kaynak, su kaynağı, tabii kaynak, yer altı kaynağı kaynağını almak, kaynak dağılımı, kaynak kişi, kaynak şahıs, kaynak tahsisi, kaynak yapmak, kaynak kodu, kaynak makinesi, kaynak suyu, kaynakhane,

Çeviriler

kaynak

• Afrikaanca: bron (af)
• Almanca: Quelle (de) d

  Yahudi Almancası: moker‎ (yi) (moker), kval‎ (yi) (kval), shoyresh‎ (yi) (shoyresh)

• Aragonca: fuen (an), orixen (an), naxenzia (an)
• Arapça: عين‎ (ar) e, مصدر‎ (ar) e, أصل‎ (ar) e
• Azerice: mənbə (az), mənşə (az), qaynama (az), qaynaq (az)
• Baskça: iturri (eu), sorburu (eu)
• Bengalce: সোঁত (bn) (soṁtô)
• Bretonca: andon (br), eien (br), sav-dour (br), soursenn (br), stivell (br), mammenn (br), eneienn (br)
• Çekçe: pramen (cs), zdroj (cs), zřídlo (cs), původ (cs), studnice (cs)
• Danca: kilde (da)
• Estonca: allikas (et)
• Farsça: اصل‎ (fa), فواره‎ (fa)
• Felemenkçe: wel (nl), bron (nl)
• Fince: lähde (fi), vesilähde (fi), tietolähde (fi)
• Fransızca: source (fr)
• Galce: ffynnon (cy), tarddell (cy), ffynhonnell (cy), llygad y ffynnon (cy), tarddiad (cy)
• Galiçyaca: fonte (gl)
• Gucaratça: સ્રોત (gu) (srot)
• Hintçe: स्रोत (hi) (srot)
• İngilizce: spring (en), source (en), fountain (en), origin (en)
• İspanyolca: manantial (es), vertiente (es), fuente (es), origen (es), nacimiento (es)
• İsveççe: vattenkälla (sv), källa (sv)
• İtalyanca: sorgente (it), fonte (it), origine (it)
• Katalanca: font (ca)
• Kürtçe: kanî (ku)
• Latince: fons (la)
• Lehçe: źródło (pl)
• Letonca: avots (lv)
• Macarca: forrás (hu)
• Marathi dili: उगम (mr) (ugam)
• Norveççe: kilde (no) e, vannkilde (no) e
• Oksitanca: font (oc), sorga (oc)
• Pencapça: ਸਰੋਤ (pa) (sarot)
• Portekizce: fonte (pt)
• Rumence: izvor (ro), sursă (ro), sorginte (ro), cauză (ro), origine (ro), fântână (ro)
• Rusça: источник: начало (ru) (istoçnik: naçalo)
• Sanskritçe: स्रोतम् (sa) (srotam)
• Sırp-Hırvatça:

  Kiril: извор (sh)

  Latin: izvor (sh)

• Slovakça: zdroj (sk)
• Türkçe:

  Eski Türkçe: ternük‎ (otk) (ternük)

• Ukraynaca: джерело (uk) (djerelo)
• Yunanca:

  Modern Yunanca: πηγή (el) (pigí)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "kaynak".
  TDK Özel Sözlük'te: kaynak"

• Kubbealtı Lugatı'nda "KAYNAK :"
• Nişanyan Sözlük'te: kaynak.

Ek okumalar

• Vikipedi'de kaynak