kaymak

Türkçe

Söyleniş

IPA^(anahtar): /kaj.ˈmac/
Heceleme: kay‧mak

Ad

kaymak (belirtme hâli kaymağı, çoğulu kaymaklar)

(mandıracılık) sütün veya yoğurdun yüzünde zar durumunda toplanan, açık sarı renkli, koyu yağlı katman, krem
(mecaz) bir şeyin en iyi ve seçkin bölümü
sütü yayvan kaplar içinde ve hafif ateşte tutarak elde edilen koyu, yağlı öz
yağmur ve selden sonra toprağın üzerinde kalan özlü tabaka
- 2006: Fahri ERDİNÇ, 2006, Acı Lokma, sayfalar 80-81 , Yordam Kitap
  "Nisan içi ilk çapa zamanıdır. İlk çapada. yağmurdan sonra tütünün ümüğünü sıkmaya başlıyan toprağın kaymağını kıracaksın."

Çekimleme

kaymak adının çekimi

	tekil	çoğul
yalın	kaymak	kaymaklar
belirtme	kaymağı	kaymakları
yönelme	kaymağa	kaymaklara
bulunma	kaymakta	kaymaklarda
ayrılma	kaymaktan	kaymaklardan
tamlayan	kaymağın	kaymakların

iyelik ekleriyle

1. tekil (benim)	tekil	çoğul
yalın	kaymağım	kaymaklarım
belirtme	kaymağımı	kaymaklarımı
yönelme	kaymağıma	kaymaklarıma
bulunma	kaymağımda	kaymaklarımda
ayrılma	kaymağımdan	kaymaklarımdan
tamlayan	kaymağımın	kaymaklarımın
2. tekil (senin)	tekil	çoğul
yalın	kaymağın	kaymakların
belirtme	kaymağını	kaymaklarını
yönelme	kaymağına	kaymaklarına
bulunma	kaymağında	kaymaklarında
ayrılma	kaymağından	kaymaklarından
tamlayan	kaymağının	kaymaklarının
3.tekil (onun)	tekil	çoğul
yalın	kaymağı	kaymakları
belirtme	kaymağını	kaymaklarını
yönelme	kaymağına	kaymaklarına
bulunma	kaymağında	kaymaklarında
ayrılma	kaymağından	kaymaklarından
tamlayan	kaymağının	kaymaklarının
1. çoğul (bizim)	tekil	çoğul
yalın	kaymağımız	kaymaklarımız
belirtme	kaymağımızı	kaymaklarımızı
yönelme	kaymağımıza	kaymaklarımıza
bulunma	kaymağımızda	kaymaklarımızda
ayrılma	kaymağımızdan	kaymaklarımızdan
tamlayan	kaymağımızın	kaymaklarımızın
2. çoğul (sizin)	tekil	çoğul
yalın	kaymağınız	kaymaklarınız
belirtme	kaymağınızı	kaymaklarınızı
yönelme	kaymağınıza	kaymaklarınıza
bulunma	kaymağınızda	kaymaklarınızda
ayrılma	kaymağınızdan	kaymaklarınızdan
tamlayan	kaymağınızın	kaymaklarınızın
3. çoğul (onların)	tekil	çoğul
yalın	kaymağı kaymakları	kaymakları
belirtme	kaymağını kaymaklarını	kaymaklarını
yönelme	kaymağına kaymaklarına	kaymaklarına
bulunma	kaymağında kaymaklarında	kaymaklarında
ayrılma	kaymağından kaymaklarından	kaymaklarından
tamlayan	kaymağının kaymaklarının	kaymaklarının

Eylem

kaymak (üçüncü tekil şahıs geniş zaman çekimi kayar)

düz, ıslak, donmuş veya kaygan bir yüzey üzerinde sürtünerek kolayca yer değiştirmek
- Sol tekerlekler küçük bir hendeğin içine kaydı. — O. C. Kaygılı
anlamı değişmek
- Bazen kelimeler başka anlamlara kayar.
kaygan yüzey üzerinde birdenbire dengesini yitirmek
durum değiştirmek
görüş, düşünce veya tutumunu değiştirmek
kurtulmak
yağışların etkisiyle toprağın alt tabakasının gevşemesi sonucu üst tabakanın oynaması
(argo, mecaz) Zihnin veya beynin bilişsel yetilerinde hatalar görülmesi
- 2018: Ayfer Tunç, 2018, Âşıklar Delidir ya da Yazı Tura, sayfa 49 , Can Sanat Yayınları
  "Aklım hâlâ başımda. Zihnim kaymış değil."
(argo, cinsellik) cinsel ilişkide bulunmak

Çekimleme

kaymak eyleminin çekimi

olumlu çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	kaydım	kaydın	kaydı	kaydık	kaydınız	kaydılar
		hikâye	kaydıydım	kaydıydın	kaydıydı	kaydıydık	kaydıydınız	kaydıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	kaydıysam	kaydıysan	kaydıysa	kaydıysak	kaydıysanız	kaydıysalar kaydılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	kaymışım	kaymışsın	kaymış	kaymışız	kaymışsınız	kaymışlar
		hikâye	kaymıştım	kaymıştın	kaymıştı	kaymıştık	kaymıştınız	kaymıştılar
		rivayet	kaymışmışım	kaymışmışsın	kaymışmış	kaymışmışız	kaymışmışsınız	kaymışmışlar
		şart	kaymışsam	kaymışsan	kaymışsa	kaymışsak	kaymışsanız	kaymışsalar kaymışlarsa
	geniş	basit	kayarım	kayarsın	kayar	kayarız	kayarsınız	kayarlar
		hikâye	kayardım	kayardın	kayardı	kayardık	kayardınız	kayardılar
		rivayet	kayarmışım	kayarmışsın	kayarmış	kayarmışız	kayarmışsınız	kayarmışlar
		şart	kayarsam	kayarsan	kayarsa	kayarsak	kayarsanız	kayarsalar kayarlarsa
	şimdiki	basit	kayıyorum	kayıyorsun	kayıyor	kayıyoruz	kayıyorsunuz	kayıyorlar
		hikâye	kayıyordum	kayıyordun	kayıyordu	kayıyorduk	kayıyordunuz	kayıyordular
		rivayet	kayıyormuşum	kayıyormuşsun	kayıyormuş	kayıyormuşuz	kayıyormuşsunuz	kayıyormuşlar
		şart	kayıyorsam	kayıyorsan	kayıyorsa	kayıyorsak	kayıyorsanız	kayıyorsalar kayıyorlarsa
	gelecek	basit	kayacağım	kayacaksın	kayacak	kayacağız	kayacaksınız	kayacaklar
		hikâye	kayacaktım	kayacaktın	kayacaktı	kayacaktık	kayacaktınız	kayacaktılar
		rivayet	kayacakmışım	kayacakmışsın	kayacakmış	kayacakmışız	kayacakmışsınız	kayacakmışlar
		şart	kayacaksam	kayacaksan	kayacaksa	kayacaksak	kayacaksanız	kayacaksalar kayacaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	kayayım	kayasın	kaya	kayalım	kayasınız	kayalar
		hikâye	kayaydım	kayaydın	kayaydı	kayaydık	kayaydınız	kayaydılar
		rivayet	kayaymışım	kayaymışsın	kayaymış	kayaymışız	kayaymışsınız	kayaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	kaysam	kaysan	kaysa	kaysak	kaysanız	kaysalar
		hikâye	kaysaydım	kaysaydın	kaysaydı	kaysaydık	kaysaydınız	kaysaydılar
		rivayet	kaysaymışım	kaysaymışsın	kaysaymış	kaysaymışız	kaysaymışsınız	kaysaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	kaymalıyım	kaymalısın	kaymalı	kaymalıyız	kaymalısınız	kaymalılar
		hikâye	kaymalıydım	kaymalıydın	kaymalıydı	kaymalıydık	kaymalıydınız	kaymalıydılar
		rivayet	kaymalıymışım	kaymalıymışsın	kaymalıymış	kaymalıymışız	kaymalıymışsınız	kaymalıymışlar
		şart	kaymalıysam	kaymalıysan	kaymalıysa	kaymalıysak	kaymalıysanız	kaymalıysalar kaymalılarsa
	emir	basit	—	kay	kaysın	—	kayın kayınız	kaysınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—
olumsuz çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	kaymadım	kaymadın	kaymadı	kaymadık	kaymadınız	kaymadılar
		hikâye	kaymadıydım	kaymadıydın	kaymadıydı	kaymadıydık	kaymadıydınız	kaymadıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	kaymadıysam	kaymadıysan	kaymadıysa	kaymadıysak	kaymadıysanız	kaymadıysalar kaymadılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	kaymamışım	kaymamışsın	kaymamış	kaymamışız	kaymamışsınız	kaymamışlar
		hikâye	kaymamıştım	kaymamıştın	kaymamıştı	kaymamıştık	kaymamıştınız	kaymamıştılar
		rivayet	kaymamışmışım	kaymamışmışsın	kaymamışmış	kaymamışmışız	kaymamışmışsınız	kaymamışmışlar
		şart	kaymamışsam	kaymamışsan	kaymamışsa	kaymamışsak	kaymamışsanız	kaymamışsalar kaymamışlarsa
	geniş	basit	kaymam	kaymazsın	kaymaz	kaymayız	kaymazsınız	kaymazlar
		hikâye	kaymazdım	kaymazdın	kaymazdı	kaymazdık	kaymazdınız	kaymazdılar
		rivayet	kaymazmışım	kaymazmışsın	kaymazmış	kaymazmışız	kaymazmışsınız	kaymazmışlar
		şart	kaymazsam	kaymazsan	kaymazsa	kaymazsak	kaymazsanız	kaymazsalar kaymazlarsa
	şimdiki	basit	kaymıyorum	kaymıyorsun	kaymıyor	kaymıyoruz	kaymıyorsunuz	kaymıyorlar
		hikâye	kaymıyordum	kaymıyordun	kaymıyordu	kaymıyorduk	kaymıyordunuz	kaymıyordular
		rivayet	kaymıyormuşum	kaymıyormuşsun	kaymıyormuş	kaymıyormuşuz	kaymıyormuşsunuz	kaymıyormuşlar
		şart	kaymıyorsam	kaymıyorsan	kaymıyorsa	kaymıyorsak	kaymıyorsanız	kaymıyorsalar kaymıyorlarsa
	gelecek	basit	kaymayacağım	kaymayacaksın	kaymayacak	kaymayacağız	kaymayacaksınız	kaymayacaklar
		hikâye	kaymayacaktım	kaymayacaktın	kaymayacaktı	kaymayacaktık	kaymayacaktınız	kaymayacaktılar
		rivayet	kaymayacakmışım	kaymayacakmışsın	kaymayacakmış	kaymayacakmışız	kaymayacakmışsınız	kaymayacakmışlar
		şart	kaymayacaksam	kaymayacaksan	kaymayacaksa	kaymayacaksak	kaymayacaksanız	kaymayacaksalar kaymayacaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	kaymayayım	kaymayasın	kaymaya	kaymayalım	kaymayasınız	kaymayalar
		hikâye	kaymayaydım	kaymayaydın	kaymayaydı	kaymayaydık	kaymayaydınız	kaymayaydılar
		rivayet	kaymayaymışım	kaymayaymışsın	kaymayaymış	kaymayaymışız	kaymayaymışsınız	kaymayaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	kaymasam	kaymasan	kaymasa	kaymasak	kaymasanız	kaymasalar
		hikâye	kaymasaydım	kaymasaydın	kaymasaydı	kaymasaydık	kaymasaydınız	kaymasaydılar
		rivayet	kaymasaymışım	kaymasaymışsın	kaymasaymış	kaymasaymışız	kaymasaymışsınız	kaymasaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	kaymamalıyım	kaymamalısın	kaymamalı	kaymamalıyız	kaymamalısınız	kaymamalılar
		hikâye	kaymamalıydım	kaymamalıydın	kaymamalıydı	kaymamalıydık	kaymamalıydınız	kaymamalıydılar
		rivayet	kaymamalıymışım	kaymamalıymışsın	kaymamalıymış	kaymamalıymışız	kaymamalıymışsınız	kaymamalıymışlar
		şart	kaymamalıysam	kaymamalıysan	kaymamalıysa	kaymamalıysak	kaymamalıysanız	kaymamalıysalar kaymamalılarsa
	emir	basit	—	kayma	kaymasın	—	kaymayın kaymayınız	kaymasınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—

Atasözleri

Deyimler

Türetilmiş kavramlar

kaymakaltı, kaymakçı, kaymaklı

Çeviriler

süt ürünleri

Almanca: Kajmak (de) d, Kaymak (de) d
Arapça: قَيْمَر‎ (ar) e (ḳaymar)
Azerice: qaymaq (az)
Bulgarca: Каймак (bg) (Kaymak)
Endonezce: kaymak (id), sarshir (id)
Farsça: سَرشیر‎ (fa)
Fince: kerma (fi)
İngilizce: cream (en)
İtalyanca: crema (it)
Rusça: Каймак (bg) (Kaymak)

Çeviriler

kaymak

Azerice: sürüşmək (az), qaymaq (az)
Fince: liukua (fi), luisua (fi), siristää silmiä (fi)
Eski Türkçe: kanak‎ (otk) (kanak)
Türkmence: gaýmak (tk), taaýmak (tk)

Kaynakça

Türk Dil Kurumuna göre "kaymak" maddesi

Ek okumalar

Vikipedi'de kaymak

Çağatayca

Köken

Eski Türkçe qan-aq‎ (qan-aq)

Ad

şaşı göz
(süt ürünleri) kaymak

Eylem

taymak, zal etmek

Gagavuzca

Köken

Eski Türkçe qan-aq‎ (qan-aq)

Ad

kaymak

(süt ürünleri) kaymak

Kaynakça

Etymological Dictionaries - Andras Rajki
KÚNOS, Dr. Ignaz (1902). Şeyh Süleyman Efendi, Çağatayca-Osmanlıca Sözlük. Budapeşte: Section Orientale de la Société Ethnographique Hongroise.