çıkarmak

Türkçe

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /t͡ʃɯ.caɾ.ˈmac/
• Heceleme: çı‧kar‧mak

Eylem

çıkarmak (üçüncü tekil şahıs geniş zaman çekimi çıkarır)

Elbisesini çıkaran bir kadın (1)

Kadın, şortunu çıkarıyor. (11)

Gün çıkıyor. (2)

Öğrenciler, dersi çıkarıyorlar. (3)

Öğretmen, çocukların yanlışını çıkarıyor. (4)

1. birinin veya bir şeyin çıkmasını sağlamak, çıkmasına sebep olmak.
   • her gün onsekiz sularında acı siyah beyaz/ondokuz elllbirde bir alman gemisini limandan çıkarıyor.

     — Attilâ İlhan, 1960, Ben Sana Mecburum, s. 20, Ataç Kitabevi
2. sonunu getirmek
   • Kalan kömürle bu kışı çıkarırsak iyi.

     — Ayfer Tunç, 2014, Dünya Ağrısı, s. 189, Can Sanat Yayınları
     '
3. Anlamak, ne olduğunu bilmek, sezmek
   • Nereden geliyordu, akşam olunca hangi yöne gidiyordu, bir türlü çıkaramadım." - Yaşar Kemal
4. bulmak, ortaya koymak
   • "Sultanahmet Camisi'nde vaaz veren hocanın bile yanlışını çıkarmış..." - Aziz Nesin
5. Anımsamak
   • Kesinlikle daha önce görmüştü bunları. Evet evet, görmüştü, yüzlerine biraz daha baksa çıkarırdı.

     — Cem KALENDER, 2009, Klan, sayfalar 231-232, Kavis Kitap
6. acı, hırs, öfke v.s.'nin zararını çektirmek
   • "Şimdilik bana karşı çok efendice davranıyor, beni rahat bırakıyor ama yarın ve daha sonra bu sabrının acısını benden çıkarmak istemeyecek mi?" - Muazzez Tahsin Berkand
7. Sağlamak, elde etmek.
   • Hem zam geldiği için, hem de kış fena bastırdığı için pek yolcu olmuyormuş, otobüslerin çoğu benzin parasını bile zar zor çıkarıyormuş.

     — Altay MARTI, 1996, “Palto”, Öküz, 26. sayı, s. 14
8. Gibi göstermek, bir davranış yüklemek.
   • "İçine kapanık, uysal, karşılaştığı sevindirici olayları başkalarının iyiliğiyle açıklayıp ters giden her işte kendini suçlu çıkaran bir insandı." - Necati Cumalı
9. (fizyoloji) Kusmak
   • "Sonunda dayanamayıp o gece ne yediyse çıkardı." - İhsan Oktay Anar
10. ilgisini keserek uzaklaştırmak
11. Giysi, ayakkabı vb.ni vücuttan ayırmak; soymak
    • Kenarda çıkardığı şalvarını, iç donunun üstüne yarım yamalak giydi.

      — Meliha YILDIRIM, 2024, Remil, s. 47, Alakarga Sanat Yayınları
12. (basın-yayın) yayımlamak
    • 1937 yılında Ahmet Kutsi Tecer'e yazdığı bir mektupta, seneye bir şiir kitabı çıkaracağını, birçok şiirinin yanı sıra "Eşik"i de oraya almak istediğini, ancak daha çok çalışması gerektiğini, "sadece Eşik'te 80 mısra eksik" olduğunu anlatır.

      — Oğuz DEMİRALP, 2025, “Tanpınar'ın "Karanlıkta Gömülü" Kalan Şiiri”, Sözcükler, 117. sayı, s. 12
13. Bir şeyi temizlemek.
    • "Üstünde kahverengi bir sandık lekesi vardı. ‘Bu leke çıkar mı?’ diye sordum gömleği satan ihtiyar kadına." - Mina Urgan
14. Ortaya koymak:
    • "İşin aslı, bu hikâyenin çok daha ötesinde iyi bir iş çıkardım." - Adem Dönmez
15. İkram etmek
    • Misafirlere yemekten sonra çerez çıkardı.'
16. Göstermek
    • Sosyeteye bir ustabaşıyı kocam diye çıkaracaksın. - Mehmed Şevket Esendal
17. (müzik) bir müzik parça notalarıyla çalmak
    • Yeni öğrendiği bir tangoyu piyanoda tek parmakla çıkarmaya çalışan İlhami… - Hâldun Taner
18. boşaltmak
    • Gözleri yandı, yandı, bir damla yaş çıkarmadı.

      — Sait Faik Abasıyanık, 1970, Bütün Eserleri 1 Semaver Sarnıç, s. 12, Bilgi Yayınevi
19. (resim) Resim yapmak
20. (fotoğrafçılık) fotoğraf çektirmek
21. Bir şeyi açık etmek.
    • "Bu dedikoduyu ortaya mutlak bizim arkadaş çıkarmıştır." - Osman Cemal Kaygılı
22. (aritmetik) üçüncü bir sayı elde etmek üzere belli bir sayıdan, daha az değerli başka bir sayı kadar birim eksiltmek, mahsup etmek, tarh etmek
23. Büyük abdestini yapmak.
    • "Hah, inşaata girdim, çakmağın ışığında çıktım merdivenleri, merdivenin birine bir köpek affedersin boyu kadar çıkarmış, başta görememişiz, daldırmışız ayağı içine.

      — Özgür ÇIRAK, 2024, Biz de Yarın Güleriz, s. 50, İletişim Yayınları

Çekimleme

çıkarmak eyleminin çekimi

olumlu çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	çıkardım	çıkardın	çıkardı	çıkardık	çıkardınız	çıkardılar
		hikâye	çıkardıydım	çıkardıydın	çıkardıydı	çıkardıydık	çıkardıydınız	çıkardıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	çıkardıysam	çıkardıysan	çıkardıysa	çıkardıysak	çıkardıysanız	çıkardıysalar çıkardılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	çıkarmışım	çıkarmışsın	çıkarmış	çıkarmışız	çıkarmışsınız	çıkarmışlar
		hikâye	çıkarmıştım	çıkarmıştın	çıkarmıştı	çıkarmıştık	çıkarmıştınız	çıkarmıştılar
		rivayet	çıkarmışmışım	çıkarmışmışsın	çıkarmışmış	çıkarmışmışız	çıkarmışmışsınız	çıkarmışmışlar
		şart	çıkarmışsam	çıkarmışsan	çıkarmışsa	çıkarmışsak	çıkarmışsanız	çıkarmışsalar çıkarmışlarsa
	geniş	basit	çıkarırım	çıkarırsın	çıkarır	çıkarırız	çıkarırsınız	çıkarırlar
		hikâye	çıkarırdım	çıkarırdın	çıkarırdı	çıkarırdık	çıkarırdınız	çıkarırdılar
		rivayet	çıkarırmışım	çıkarırmışsın	çıkarırmış	çıkarırmışız	çıkarırmışsınız	çıkarırmışlar
		şart	çıkarırsam	çıkarırsan	çıkarırsa	çıkarırsak	çıkarırsanız	çıkarırsalar çıkarırlarsa
	şimdiki	basit	çıkarıyorum	çıkarıyorsun	çıkarıyor	çıkarıyoruz	çıkarıyorsunuz	çıkarıyorlar
		hikâye	çıkarıyordum	çıkarıyordun	çıkarıyordu	çıkarıyorduk	çıkarıyordunuz	çıkarıyordular
		rivayet	çıkarıyormuşum	çıkarıyormuşsun	çıkarıyormuş	çıkarıyormuşuz	çıkarıyormuşsunuz	çıkarıyormuşlar
		şart	çıkarıyorsam	çıkarıyorsan	çıkarıyorsa	çıkarıyorsak	çıkarıyorsanız	çıkarıyorsalar çıkarıyorlarsa
	gelecek	basit	çıkaracağım	çıkaracaksın	çıkaracak	çıkaracağız	çıkaracaksınız	çıkaracaklar
		hikâye	çıkaracaktım	çıkaracaktın	çıkaracaktı	çıkaracaktık	çıkaracaktınız	çıkaracaktılar
		rivayet	çıkaracakmışım	çıkaracakmışsın	çıkaracakmış	çıkaracakmışız	çıkaracakmışsınız	çıkaracakmışlar
		şart	çıkaracaksam	çıkaracaksan	çıkaracaksa	çıkaracaksak	çıkaracaksanız	çıkaracaksalar çıkaracaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	çıkarayım	çıkarasın	çıkara	çıkaralım	çıkarasınız	çıkaralar
		hikâye	çıkaraydım	çıkaraydın	çıkaraydı	çıkaraydık	çıkaraydınız	çıkaraydılar
		rivayet	çıkaraymışım	çıkaraymışsın	çıkaraymış	çıkaraymışız	çıkaraymışsınız	çıkaraymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	çıkarsam	çıkarsan	çıkarsa	çıkarsak	çıkarsanız	çıkarsalar
		hikâye	çıkarsaydım	çıkarsaydın	çıkarsaydı	çıkarsaydık	çıkarsaydınız	çıkarsaydılar
		rivayet	çıkarsaymışım	çıkarsaymışsın	çıkarsaymış	çıkarsaymışız	çıkarsaymışsınız	çıkarsaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	çıkarmalıyım	çıkarmalısın	çıkarmalı	çıkarmalıyız	çıkarmalısınız	çıkarmalılar
		hikâye	çıkarmalıydım	çıkarmalıydın	çıkarmalıydı	çıkarmalıydık	çıkarmalıydınız	çıkarmalıydılar
		rivayet	çıkarmalıymışım	çıkarmalıymışsın	çıkarmalıymış	çıkarmalıymışız	çıkarmalıymışsınız	çıkarmalıymışlar
		şart	çıkarmalıysam	çıkarmalıysan	çıkarmalıysa	çıkarmalıysak	çıkarmalıysanız	çıkarmalıysalar çıkarmalılarsa
	emir	basit	—	çıkar	çıkarsın	—	çıkarın çıkarınız	çıkarsınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—
olumsuz çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	çıkarmadım	çıkarmadın	çıkarmadı	çıkarmadık	çıkarmadınız	çıkarmadılar
		hikâye	çıkarmadıydım	çıkarmadıydın	çıkarmadıydı	çıkarmadıydık	çıkarmadıydınız	çıkarmadıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	çıkarmadıysam	çıkarmadıysan	çıkarmadıysa	çıkarmadıysak	çıkarmadıysanız	çıkarmadıysalar çıkarmadılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	çıkarmamışım	çıkarmamışsın	çıkarmamış	çıkarmamışız	çıkarmamışsınız	çıkarmamışlar
		hikâye	çıkarmamıştım	çıkarmamıştın	çıkarmamıştı	çıkarmamıştık	çıkarmamıştınız	çıkarmamıştılar
		rivayet	çıkarmamışmışım	çıkarmamışmışsın	çıkarmamışmış	çıkarmamışmışız	çıkarmamışmışsınız	çıkarmamışmışlar
		şart	çıkarmamışsam	çıkarmamışsan	çıkarmamışsa	çıkarmamışsak	çıkarmamışsanız	çıkarmamışsalar çıkarmamışlarsa
	geniş	basit	çıkarmam	çıkarmazsın	çıkarmaz	çıkarmayız	çıkarmazsınız	çıkarmazlar
		hikâye	çıkarmazdım	çıkarmazdın	çıkarmazdı	çıkarmazdık	çıkarmazdınız	çıkarmazdılar
		rivayet	çıkarmazmışım	çıkarmazmışsın	çıkarmazmış	çıkarmazmışız	çıkarmazmışsınız	çıkarmazmışlar
		şart	çıkarmazsam	çıkarmazsan	çıkarmazsa	çıkarmazsak	çıkarmazsanız	çıkarmazsalar çıkarmazlarsa
	şimdiki	basit	çıkarmıyorum	çıkarmıyorsun	çıkarmıyor	çıkarmıyoruz	çıkarmıyorsunuz	çıkarmıyorlar
		hikâye	çıkarmıyordum	çıkarmıyordun	çıkarmıyordu	çıkarmıyorduk	çıkarmıyordunuz	çıkarmıyordular
		rivayet	çıkarmıyormuşum	çıkarmıyormuşsun	çıkarmıyormuş	çıkarmıyormuşuz	çıkarmıyormuşsunuz	çıkarmıyormuşlar
		şart	çıkarmıyorsam	çıkarmıyorsan	çıkarmıyorsa	çıkarmıyorsak	çıkarmıyorsanız	çıkarmıyorsalar çıkarmıyorlarsa
	gelecek	basit	çıkarmayacağım	çıkarmayacaksın	çıkarmayacak	çıkarmayacağız	çıkarmayacaksınız	çıkarmayacaklar
		hikâye	çıkarmayacaktım	çıkarmayacaktın	çıkarmayacaktı	çıkarmayacaktık	çıkarmayacaktınız	çıkarmayacaktılar
		rivayet	çıkarmayacakmışım	çıkarmayacakmışsın	çıkarmayacakmış	çıkarmayacakmışız	çıkarmayacakmışsınız	çıkarmayacakmışlar
		şart	çıkarmayacaksam	çıkarmayacaksan	çıkarmayacaksa	çıkarmayacaksak	çıkarmayacaksanız	çıkarmayacaksalar çıkarmayacaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	çıkarmayayım	çıkarmayasın	çıkarmaya	çıkarmayalım	çıkarmayasınız	çıkarmayalar
		hikâye	çıkarmayaydım	çıkarmayaydın	çıkarmayaydı	çıkarmayaydık	çıkarmayaydınız	çıkarmayaydılar
		rivayet	çıkarmayaymışım	çıkarmayaymışsın	çıkarmayaymış	çıkarmayaymışız	çıkarmayaymışsınız	çıkarmayaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	çıkarmasam	çıkarmasan	çıkarmasa	çıkarmasak	çıkarmasanız	çıkarmasalar
		hikâye	çıkarmasaydım	çıkarmasaydın	çıkarmasaydı	çıkarmasaydık	çıkarmasaydınız	çıkarmasaydılar
		rivayet	çıkarmasaymışım	çıkarmasaymışsın	çıkarmasaymış	çıkarmasaymışız	çıkarmasaymışsınız	çıkarmasaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	çıkarmamalıyım	çıkarmamalısın	çıkarmamalı	çıkarmamalıyız	çıkarmamalısınız	çıkarmamalılar
		hikâye	çıkarmamalıydım	çıkarmamalıydın	çıkarmamalıydı	çıkarmamalıydık	çıkarmamalıydınız	çıkarmamalıydılar
		rivayet	çıkarmamalıymışım	çıkarmamalıymışsın	çıkarmamalıymış	çıkarmamalıymışız	çıkarmamalıymışsınız	çıkarmamalıymışlar
		şart	çıkarmamalıysam	çıkarmamalıysan	çıkarmamalıysa	çıkarmamalıysak	çıkarmamalıysanız	çıkarmamalıysalar çıkarmamalılarsa
	emir	basit	—	çıkarma	çıkarmasın	—	çıkarmayın çıkarmayınız	çıkarmasınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—

Deyimler

açığa çıkarmak, âdet çıkarmak, arabasını düze çıkarmak, arada çıkarmak, asker çıkarmak, cebinden çıkarmak, gönülden çıkarmak, gözden çıkarmak istavroz çıkarmak, ortaya çıkarmak arabasını düze çıkarmak, gözden gönülden çıkarmak, günah çıkarmak, haç çıkarmak, hadise çıkarmak baklayı ağızdan çıkarmak, baklayı ağzından çıkarmak,

Çeviriler

çeviriler

• Aari dili: Eğer biliyorsanız lütfen bir çeviri ekleyiniz.
• Afrikanca: Eğer biliyorsanız lütfen bir çeviri ekleyiniz.
• Almanca: ausstechen (de), entnehmen (de), extrahieren (de), herausholen (de), auskommen (de), ablesen (de), herausfinden (de), sich an jemandem auslassen (de), zu etwas machen (de), sich übergeben (de), ausschließen (de), ausziehen (de), veröffentlichen (de), entfernen (de), erreichen (de), schaffen (de), anbieten (de), Eğer biliyorsanız lütfen bir çeviri ekleyiniz., spielen (de), rufen (de), ausladen (de), aussehen (de), herauskommen (de), herausbringen (de), abziehen (de)
• Eski Türkçe: agıtmak‎ (otk) (agıtmak), çıkarmak‎ (otk) (çıkarmak)
• Fince: muistaa (fi), tyhjentää (fi), vähentää (fi), merkitä muistiin (fi)
• İngilizce: extract (en), empty (en), subtract (en), understand (en)
• Özbekçe: yechmoq (uz)
• Rusça: выгонять (ru) (vıgonyatʹ), удалять (ru) (udalyatʹ), выпроваживать (ru) (vıprovajivatʹ)
• Türkmence: çykarmak (tk), daşlaşdyrmak (tk)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "çıkarmak" maddesi

Eski Türkçe

Bu sözcüğün, biçim ve içerik olarak Vikisözlük standartlarına ulaşması için elden geçirilmesi gerekmektedir.

Madde düzenleme ve Vikisözlük standartları ile ilgili bilgi
Bu sözcükte ayrıca şu sorunlar da bulunmaktadır:

• Bu söz(cük), ait olduğu dilin kullandığı Eski Türkçe alfabesinde yazılmamıştır.

Düzenleme yapıldıktan sonra bu not silinmelidir.

Eylem

1. çıkarmak