çıkma

Türkçe

Söyleniş

(fiil): IPA^(anahtar): /ˈt͡ʃɯc.ˈma/
(isim): IPA^(anahtar): /t͡ʃɯc.ˈma/
Heceleme: çık‧ma

Köken

Osmanlı Türkçesi چيكما‎

Ad

çıkma (belirtme hâli çıkmayı, çoğulu çıkmalar)

çıkmak işi.
- Bu evden çıkmam, mağlubiyeti kabul ederek mücadeleden kaçmam demekti. — K. Bilbaşar
(mimarlık) cumba.
- Eskiden kanat çırpıp uçtukları sonra çatılarına, balkonlarına kondukları ev sahipleri gitmişti, yerine de konup pisletmesinler diye balkon demirlerine, çıkmalara, cumba kalmadıysa da Fransız balkonların sundurmalarına dikenli şeritler gerenler gelmişti.
  — Özgür ÇIRAK, 2024, Biz de Yarın Güleriz, s. 43, İletişim Yayınları
(hijyen) Hamamdan çıkarken kullanılan havlu ve kurulanma takımı; çıkacak.
(yazı) Bir yazı sayfasının kenarına metinle ilgili olarak yazılan ek; çıkıntı, derkenar, hamiş.
- Mümtaz, ince satırlarla dolu kâğıtları gözünün önünde gibi görüyordu. Kırmızı mürekkeple haşiyeleri, büyük çıkmaları, kendi kendisiyle bir kavgaya benzeyen yazı bozuluşları...
  — Ahmet Hamdi TANPINAR, 2022, 39. baskı, Huzur, s. 22, Dergâh Yayınları
(para) Desteklemek amacıyla verilen para.
(halk ağzı, mimarlık) Balkon.
(halk ağzı, mimarlık) Bir binanın yanına ek olarak yapılan kısım.
(odalar) (Gaziantep ağzı) Bir odanın içinden geçilerek merdivenle çıkılan oda.
(Gaziantep ağzı) Merdiven.
(mobilya) (Gaziantep ağzı) Sedir.
(Çanakkale, Kastamonu ağzı) Havlu.
(Eskişehir, Gaziantep, Yozgat ağzı) Yara.
(moda) (Kastamonu ağzı) Kına yakılırken ellere, ayaklara bir takım nakışlar çıkarmak için oyulmuş muşamba.
(meyveler) (Kocaeli ağzı) Çavuş üzümü.
(Ordu ağzı) Evlerin önündeki artırma

Çekimleme

çıkma adının çekimi

hâl	tekil	çoğul
yalın	çıkma	çıkmalar
belirtme	çıkmayı	çıkmaları
yönelme	çıkmaya	çıkmalara
bulunma	çıkmada	çıkmalarda
ayrılma	çıkmadan	çıkmalardan
tamlayan	çıkmanın	çıkmaların

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	çıkmam	çıkmalarım
belirtme	çıkmamı	çıkmalarımı
yönelme	çıkmama	çıkmalarıma
bulunma	çıkmamda	çıkmalarımda
ayrılma	çıkmamdan	çıkmalarımdan
tamlayan	çıkmamın	çıkmalarımın
2. tekil (senin)
yalın	çıkman	çıkmaların
belirtme	çıkmanı	çıkmalarını
yönelme	çıkmana	çıkmalarına
bulunma	çıkmanda	çıkmalarında
ayrılma	çıkmandan	çıkmalarından
tamlayan	çıkmanın	çıkmalarının
3. tekil (onun)
yalın	çıkması	çıkmaları
belirtme	çıkmasını	çıkmalarını
yönelme	çıkmasına	çıkmalarına
bulunma	çıkmasında	çıkmalarında
ayrılma	çıkmasından	çıkmalarından
tamlayan	çıkmasının	çıkmalarının
1. çoğul (bizim)
yalın	çıkmamız	çıkmalarımız
belirtme	çıkmamızı	çıkmalarımızı
yönelme	çıkmamıza	çıkmalarımıza
bulunma	çıkmamızda	çıkmalarımızda
ayrılma	çıkmamızdan	çıkmalarımızdan
tamlayan	çıkmamızın	çıkmalarımızın
2. çoğul (sizin)
yalın	çıkmanız	çıkmalarınız
belirtme	çıkmanızı	çıkmalarınızı
yönelme	çıkmanıza	çıkmalarınıza
bulunma	çıkmanızda	çıkmalarınızda
ayrılma	çıkmanızdan	çıkmalarınızdan
tamlayan	çıkmanızın	çıkmalarınızın
3. çoğul (onların)
yalın	çıkması	çıkmaları
belirtme	çıkmasını	çıkmalarını
yönelme	çıkmasına	çıkmalarına
bulunma	çıkmasında	çıkmalarında
ayrılma	çıkmasından	çıkmalarından
tamlayan	çıkmasının	çıkmalarının

Ön ad

çıkma (karşılaştırma daha çıkma, üstünlük en çıkma)

çıkmış
- Saraydan çıkma İstanbul eşyalarını görünce bunların hakikatine inanmak lazım geldiğini anlamış. — A. Ş. Hisar
Eski, kullanılmış olan.
- Çıkma petek uyarsa uygun bir şey yaparım diyor, taksit de yaparım diyor.
  — Ayfer Tunç, 2014, Dünya Ağrısı, s. 194, Can Sanat Yayınları

Deyimler

çıkma olmak

Türetilmiş Kavramlar

çıkma durumu, kola çıkma

Çeviriler

çıkma

Almanca: Herausgehen (de) n, Hinausgehen (de) n, (kısaca): Rausgehen (de) n
Fince: lähteminen (fi), parveke (fi)
İngilizce: exiting (en), going out (en), leaving (en)
Türkçe:
Osmanlı Türkçesi: چيكما‎ (ota)

Eylem

çıkma

çıkmak (eylem) sözcüğünün dilek-emir kipi basit ikinci tekil şahıs olumsuz çekimi

Kaynakça

Türk Dil Kurumuna göre "çıkma" maddesi