basmak

Ayrıca bakınız: başmak

Türkçe

Söyleniş

IPA^(anahtar): /basˈmak/
Heceleme: bas‧mak

Eylem

basmak (üçüncü tekil şahıs geniş zaman çekimi basar)

Vücudun ağırlığını verecek bir biçimde ayak tabanını bir yere veya bir şeyin üzerine koymak.
- Bastığın yerlerde güller açtı, sarıldı ayaklarına. - C. Külebi
Küçük çocuğun ayakta durabilmesi..
bir şeyi, üzerine kuvvet vererek itmek.
- Motor çalıştıktan sonra debriyaja basarsınız. - H. E. Adıvar
Sıkıştırarak yerleştirmek.
- Peyniri küpe basmak.
(matbaacılık) bası işi yapmak; tabetmek
- Bu asırda sen dualar, resimler basmak için çalıştın
  — Mehmet Emin YURDAKUL, 1979, Türk Sazı, s. 71, Atlas Kitabevi
kaplamak.
- Yollarını ot basmış, çamları yükselip saçaklarına el atmış olan bu büyük köşk. - M. Ş. Esendal
bir şey üzerinde kalıp, mühür vb.yle iz yapmak.
- Şuraya başparmağını bas, dediler, ben de bastım. - S. F. Abasıyanık
Bir yere baskın yapmak.
- Ölen kızın intikamını almak için köyü basıp yakmış. - E. İ. Benice
kişinin yeni yaşına girmesi
- On dokuz yaşına yeni basmış, ürkek ve utangaç bir kızdım. - A. Erhat
duman, sis vb. şeylerin çevreyi kaplaması, çökmesi
- Bazen sis basar, gözgözü görmez olurdu.
  — Faruk EREM, 1996, Bir Ceza Avukatının Anıları, s. 48
sıvı ve gazları basınçla itmek.
- Pompa bozulmuş, suyu basmıyor. Otomobilin lastiğine hava basmak.
(hayvancılık) kümes hayvanlarının kuluçkaya yatması
uygunsuz vaziyette yakalamak.
- Sekreteriyle ofiste bastılar.
bir şeyin etkisinde kalıp eziklik, üzüntü ve ağırlık duymak
- Yüreğinin acısını duyuyordu. Sıkıntı basmış, terlemeye başlamıştı. İzin istedi." - Y. Z. Bahadınlı
Bir şeyi kuvvetle sıkıştırmak, bastırmak.
- İlhan sigarasını pencere önündeki küllüğe 'bastı, masaya geldi.
  — Ethem Baran, 2026, Kırkikindiler Bittiğinde, s. 72, İletişim Yayınları
Kıyafeti bir yana eğerek giymek
- Tüm hovardalar şapkayı yan basar.
  — Mustafa KUTLU, 2024, Başkanın Adamları, s. 20, Dergâh Yayınları
Ateşli silahın tetiğine dokunmak, ateş etmek
- Doldurdu topluyu, bastı arka arkaya.
  — Ümit KAFTANCIOĞLU, 2022, Altın Ekin, s. 44, Dinozor Genç