ayak

Vikisözlük sitesinden
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Disambig.svg Ayrıca bakınız: aýak

Türkçe[düzenle]

[düzenle]

ayak (belirtme hâli ayağı, çoğulu ayaklar)

[1] Ayak
Vikipedi
ayak hakkında Türkçe Vikipedi'de ansiklopedik bilgi bulabilirsiniz.
  1. (Lütfen bir dil kodu girin.) bacakların bilekten aşağıda bulunan ve yere basan bölümü
  2. (Lütfen bir dil kodu girin.) bacak
  3. birtakım şeylerin yerden yüksekçe durmasını sağlayan dayak, destek veya bunlardan her biri
    İskemlenin bir ayağı kırık. Bu köprünün dört ayağı var.
  4. vücudun belden aşağı bölümü
    Ayağına bir pantolon çekti.
  5. yürüyüşün ağırlık veya çabukluk derecesi
    Senin ayağınla köye akşama kadar varamayız.
  6. basamak
  7. futun küpü alınarak hesaplanan değer
  8. mayalardan önce, makama uygun olarak çalınan veya söylenen beste
  9. (Lütfen bir dil kodu girin.) yarım arşın veya 30,5 santimetre uzunluğundaki ölçü birimi, kadem, fit, fut
  10. (Lütfen bir dil kodu girin.) göl ayağı
  11. (Lütfen bir dil kodu girin.) halk edebiyatında koşuklarda kısa yedekli dizeler
  12. (Lütfen bir dil kodu girin.) halk edebiyatında uyak
    Mânicilerin kafa yormadan buldukları ayaklar Cenap'ı şaşkınlıktan şaşkınlığa sürükler. - S. Birsel
  13. (Lütfen bir dil kodu girin.) bir doğrunun başka bir doğruyu veya bir düzlemi kestiği nokta
    Dikme ayağı.
  14. (Lütfen bir dil kodu girin.) karakucak ve yağlı güreşte pehlivanların ayrıldıkları beş dereceden biri
  15. (Lütfen bir dil kodu girin.) altılı ganyanda yer alan her bir koşu
  16. (Lütfen bir dil kodu girin.) kömür ocaklarında kömürün çıkarıldığı galeri
  17. daha geniş bir akarsudan, bir gölden ayrılan akarsu kesim

Köken[düzenle]

Lütfen bir dil kodu girin. adak
Oğuz Türk dillerinde d- > y- dönüşümü yaygındır.
[2] H. Eren, kelimeyi at- (ad-) -ak biçiminde izah etmiştir (Eren, 1999). -t- > -d- > -y- / -z- / -r- ünsüz denkliği gereği, kelimenin Yakutçada kullanılan -t-‘li (atah) biçimi en eski şekil olmalıdır. Kelime bu şekliyle, Eren’in belirttiği gibi at- kökünden türetilmiştir. Aynı kökten türetilen adım (<at-ım) kelimesi bilinmektedir. Ancak ek, başlangıçta -gak > -ak biçiminde gelişmiş olmalıdır. Buna göre at-gak > at-ak >adak > ayak (adım atma organı) biçiminde açıklanabilir.
[3] Lütfen bir dil kodu girin. adak
Göktürk abecesinde bu sözcük /ad/ (kalın d) ve /ak/ (kalın k) damgalarıyla yazılırken, uzun ünlü /a/ ve /at/ (kalın t) damgalarıyla yazılan āt- "adım atmak" ve açıkça ondan türemiş olan ātım sözcükleri bulunur (Talât Tekin, Türk Dillerinde Birincil Uzun Ünlüler,172). Bu uzun-kısa ünlü ayrımından dolayı adak sözcüğünün ad- "ayırmak" sözcüğünden -ak ekiyle türediği biçimindebir açıklama getirilebilir.

Deyimler[düzenle]

Çeviriler[düzenle]

Kaynakça[düzenle]

  • Türk Dil Kurumu: "ayak"

Atasözleri[düzenle]

Eski Türkçe[düzenle]

Nuvola apps kate.png
Düzenleme yapıldıktan sonra bu not silinmelidir.

[düzenle]

  1. (anatomi) ayak
  2. çanak
  3. kase
  4. kadeh

Gagavuzca[düzenle]

[düzenle]

ayak

  1. (anatomi) ayak

Köken[düzenle]

Eski Türkçe adak
  • Etymological Dictionaries - Andras Rajki

Kırgızca[düzenle]

[düzenle]

ayak

  1. (anatomi) ayak