kaldırmak

Türkçe

Köken

Eski Türkçe Orta Türkçe [alfabe isteniyor] (kaldurmak, “kaldırmak”) fiilinden evrilmiştir. Bu fiil Eski Türkçe [alfabe isteniyor] (kalımak, “kalkmak, sıçramak”) fiilinden Türkiye Türkçesi +tUr- ekiyle türetilmiştir.

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /kaɫ.dɯɾˈmak/
• Heceleme: kal‧dır‧mak

Eylem

Adam, kadını kaldırıyor. (1)

Adam, halteri kaldırıyor. (2)

Binanın en üst katını kaldırıyorlar. (3)

Buğdayı kaldırıyorlar. (4)

kaldırmak (üçüncü tekil şahıs geniş zaman çekimi kaldırır)

1. bulunduğu yerden almak
   • Gülüşümü duyan bekçiler beni banktan kaldırdılar.

     — 2020, Mehmet EROĞLU, Yarım Kalan Yürüyüş, İletişim Yayınları, s. 29
2. yukarı doğru hareket ettirmek
   • Küreği aldım, kazmaya başladım. Sargis'in kaplayacağı yeri kestirmeye çalışarak, düzlüğün ne sert ne de yumuşak yüzünü acele etmeden kaldırıp toprağı genişleyeceği hiza boyunca deştim.

     — 2019, Batuhan AŞIKTOPRAK, Kurdun Postu, Varlık Yayınları, s. 64
3. yükseltmek
   • Duvarı bir metre daha kaldırmalı.
4. ürün toplamak, taşımak
   • İki tarla ötede Çetecioğlu Mustafa, bu yıl mahsulünü kaldırdığı tarlayı nadas etmekle uğraşıyordu. - N. Nâzım
5. çekmek, taşımak
   • Bu araba bu yükü kaldırmaz.
6. bir kuruluşun çalışmasına son vermek, feshetmek, lağvetmek
   • Meclis ... olağanüstü hâli kaldırabilir. - Anayasa
7. hastayı hastaneye götürmek
   • Yarasının dikişleri koptu dün öğleden sonra, Fransız Hastanesine kaldırdılar. - A. Gündüz
8. (ölüm) tören yaparak ölüyü gömmek
9. toplamak
   • Anası, kardeşi ile hep beraber sofrayı kaldırdılar. - N. Cumalı
10. alıp başka yere götürmek.
    • 1943 yılı sonlarında Belediye Ragıpbey evini satın alarak hastahaneyi buraya kaldırdı ve şifa yurdu olması gerektiği halde bir ölüm döşeği olan ışıksız, nemli yapılardan kurtuldu.

      — 1944, Ekmel İZDEM, Dünkü - Bugünkü Akhisar, Ülkü Basımevi, s. 73
11. uyandırmak
    • Bir gece yanında mihman olduğum. Sabah oldu deyi kaldırdın beni. - Halk türküsü
12. piyasadan çekmek
    • İstifçilerin piyasadan kaldırdığı mallar.
13. elin ulaşamayacağı yere koymak, saklamak
    • Vazoyu ortadan kaldıralım, çocuğun eline geçmesin.
14. kaçırmak
    • Yakın köyden kaldırdığı bir yosmayı sarhoş etmekle meşguldü. - S. F. Abasıyanık
15. iyi etmek, iyileştirmek
    • Bu ilaç onu yataktan kaldırdı.
16. bir şeyden çokça satın almak
17. tayin etmek, atamak
    • Günün birinde bu müdürü başka, daha önemli bir yere kaldırdılar, buraya da bir başka müdür getirdiler. - M. Ş. Esendal
18. yok etmek, ortadan silmek
    • Yeryüzünden hayali kaldırın, dünya bir taş ve toprak yığınından ibaret kalır. - O. S. Orhon
19. uygun gelmek, yakışmak
    • Bu kumaş fazla süs kaldırmaz.
20. çalmak, aşırmak

Çekimleme

kaldırmak eyleminin çekimi

olumlu çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	kaldırdım	kaldırdın	kaldırdı	kaldırdık	kaldırdınız	kaldırdılar
		hikâye	kaldırdıydım	kaldırdıydın	kaldırdıydı	kaldırdıydık	kaldırdıydınız	kaldırdıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	kaldırdıysam	kaldırdıysan	kaldırdıysa	kaldırdıysak	kaldırdıysanız	kaldırdıysalar kaldırdılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	kaldırmışım	kaldırmışsın	kaldırmış	kaldırmışız	kaldırmışsınız	kaldırmışlar
		hikâye	kaldırmıştım	kaldırmıştın	kaldırmıştı	kaldırmıştık	kaldırmıştınız	kaldırmıştılar
		rivayet	kaldırmışmışım	kaldırmışmışsın	kaldırmışmış	kaldırmışmışız	kaldırmışmışsınız	kaldırmışmışlar
		şart	kaldırmışsam	kaldırmışsan	kaldırmışsa	kaldırmışsak	kaldırmışsanız	kaldırmışsalar kaldırmışlarsa
	geniş	basit	kaldırırım	kaldırırsın	kaldırır	kaldırırız	kaldırırsınız	kaldırırlar
		hikâye	kaldırırdım	kaldırırdın	kaldırırdı	kaldırırdık	kaldırırdınız	kaldırırdılar
		rivayet	kaldırırmışım	kaldırırmışsın	kaldırırmış	kaldırırmışız	kaldırırmışsınız	kaldırırmışlar
		şart	kaldırırsam	kaldırırsan	kaldırırsa	kaldırırsak	kaldırırsanız	kaldırırsalar kaldırırlarsa
	şimdiki	basit	kaldırıyorum	kaldırıyorsun	kaldırıyor	kaldırıyoruz	kaldırıyorsunuz	kaldırıyorlar
		hikâye	kaldırıyordum	kaldırıyordun	kaldırıyordu	kaldırıyorduk	kaldırıyordunuz	kaldırıyordular
		rivayet	kaldırıyormuşum	kaldırıyormuşsun	kaldırıyormuş	kaldırıyormuşuz	kaldırıyormuşsunuz	kaldırıyormuşlar
		şart	kaldırıyorsam	kaldırıyorsan	kaldırıyorsa	kaldırıyorsak	kaldırıyorsanız	kaldırıyorsalar kaldırıyorlarsa
	gelecek	basit	kaldıracağım	kaldıracaksın	kaldıracak	kaldıracağız	kaldıracaksınız	kaldıracaklar
		hikâye	kaldıracaktım	kaldıracaktın	kaldıracaktı	kaldıracaktık	kaldıracaktınız	kaldıracaktılar
		rivayet	kaldıracakmışım	kaldıracakmışsın	kaldıracakmış	kaldıracakmışız	kaldıracakmışsınız	kaldıracakmışlar
		şart	kaldıracaksam	kaldıracaksan	kaldıracaksa	kaldıracaksak	kaldıracaksanız	kaldıracaksalar kaldıracaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	kaldırayım	kaldırasın	kaldıra	kaldıralım	kaldırasınız	kaldıralar
		hikâye	kaldıraydım	kaldıraydın	kaldıraydı	kaldıraydık	kaldıraydınız	kaldıraydılar
		rivayet	kaldıraymışım	kaldıraymışsın	kaldıraymış	kaldıraymışız	kaldıraymışsınız	kaldıraymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	kaldırsam	kaldırsan	kaldırsa	kaldırsak	kaldırsanız	kaldırsalar
		hikâye	kaldırsaydım	kaldırsaydın	kaldırsaydı	kaldırsaydık	kaldırsaydınız	kaldırsaydılar
		rivayet	kaldırsaymışım	kaldırsaymışsın	kaldırsaymış	kaldırsaymışız	kaldırsaymışsınız	kaldırsaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	kaldırmalıyım	kaldırmalısın	kaldırmalı	kaldırmalıyız	kaldırmalısınız	kaldırmalılar
		hikâye	kaldırmalıydım	kaldırmalıydın	kaldırmalıydı	kaldırmalıydık	kaldırmalıydınız	kaldırmalıydılar
		rivayet	kaldırmalıymışım	kaldırmalıymışsın	kaldırmalıymış	kaldırmalıymışız	kaldırmalıymışsınız	kaldırmalıymışlar
		şart	kaldırmalıysam	kaldırmalıysan	kaldırmalıysa	kaldırmalıysak	kaldırmalıysanız	kaldırmalıysalar kaldırmalılarsa
	emir	basit	—	kaldır	kaldırsın	—	kaldırın kaldırınız	kaldırsınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—
olumsuz çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	kaldırmadım	kaldırmadın	kaldırmadı	kaldırmadık	kaldırmadınız	kaldırmadılar
		hikâye	kaldırmadıydım	kaldırmadıydın	kaldırmadıydı	kaldırmadıydık	kaldırmadıydınız	kaldırmadıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	kaldırmadıysam	kaldırmadıysan	kaldırmadıysa	kaldırmadıysak	kaldırmadıysanız	kaldırmadıysalar kaldırmadılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	kaldırmamışım	kaldırmamışsın	kaldırmamış	kaldırmamışız	kaldırmamışsınız	kaldırmamışlar
		hikâye	kaldırmamıştım	kaldırmamıştın	kaldırmamıştı	kaldırmamıştık	kaldırmamıştınız	kaldırmamıştılar
		rivayet	kaldırmamışmışım	kaldırmamışmışsın	kaldırmamışmış	kaldırmamışmışız	kaldırmamışmışsınız	kaldırmamışmışlar
		şart	kaldırmamışsam	kaldırmamışsan	kaldırmamışsa	kaldırmamışsak	kaldırmamışsanız	kaldırmamışsalar kaldırmamışlarsa
	geniş	basit	kaldırmam	kaldırmazsın	kaldırmaz	kaldırmayız	kaldırmazsınız	kaldırmazlar
		hikâye	kaldırmazdım	kaldırmazdın	kaldırmazdı	kaldırmazdık	kaldırmazdınız	kaldırmazdılar
		rivayet	kaldırmazmışım	kaldırmazmışsın	kaldırmazmış	kaldırmazmışız	kaldırmazmışsınız	kaldırmazmışlar
		şart	kaldırmazsam	kaldırmazsan	kaldırmazsa	kaldırmazsak	kaldırmazsanız	kaldırmazsalar kaldırmazlarsa
	şimdiki	basit	kaldırmıyorum	kaldırmıyorsun	kaldırmıyor	kaldırmıyoruz	kaldırmıyorsunuz	kaldırmıyorlar
		hikâye	kaldırmıyordum	kaldırmıyordun	kaldırmıyordu	kaldırmıyorduk	kaldırmıyordunuz	kaldırmıyordular
		rivayet	kaldırmıyormuşum	kaldırmıyormuşsun	kaldırmıyormuş	kaldırmıyormuşuz	kaldırmıyormuşsunuz	kaldırmıyormuşlar
		şart	kaldırmıyorsam	kaldırmıyorsan	kaldırmıyorsa	kaldırmıyorsak	kaldırmıyorsanız	kaldırmıyorsalar kaldırmıyorlarsa
	gelecek	basit	kaldırmayacağım	kaldırmayacaksın	kaldırmayacak	kaldırmayacağız	kaldırmayacaksınız	kaldırmayacaklar
		hikâye	kaldırmayacaktım	kaldırmayacaktın	kaldırmayacaktı	kaldırmayacaktık	kaldırmayacaktınız	kaldırmayacaktılar
		rivayet	kaldırmayacakmışım	kaldırmayacakmışsın	kaldırmayacakmış	kaldırmayacakmışız	kaldırmayacakmışsınız	kaldırmayacakmışlar
		şart	kaldırmayacaksam	kaldırmayacaksan	kaldırmayacaksa	kaldırmayacaksak	kaldırmayacaksanız	kaldırmayacaksalar kaldırmayacaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	kaldırmayayım	kaldırmayasın	kaldırmaya	kaldırmayalım	kaldırmayasınız	kaldırmayalar
		hikâye	kaldırmayaydım	kaldırmayaydın	kaldırmayaydı	kaldırmayaydık	kaldırmayaydınız	kaldırmayaydılar
		rivayet	kaldırmayaymışım	kaldırmayaymışsın	kaldırmayaymış	kaldırmayaymışız	kaldırmayaymışsınız	kaldırmayaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	kaldırmasam	kaldırmasan	kaldırmasa	kaldırmasak	kaldırmasanız	kaldırmasalar
		hikâye	kaldırmasaydım	kaldırmasaydın	kaldırmasaydı	kaldırmasaydık	kaldırmasaydınız	kaldırmasaydılar
		rivayet	kaldırmasaymışım	kaldırmasaymışsın	kaldırmasaymış	kaldırmasaymışız	kaldırmasaymışsınız	kaldırmasaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	kaldırmamalıyım	kaldırmamalısın	kaldırmamalı	kaldırmamalıyız	kaldırmamalısınız	kaldırmamalılar
		hikâye	kaldırmamalıydım	kaldırmamalıydın	kaldırmamalıydı	kaldırmamalıydık	kaldırmamalıydınız	kaldırmamalıydılar
		rivayet	kaldırmamalıymışım	kaldırmamalıymışsın	kaldırmamalıymış	kaldırmamalıymışız	kaldırmamalıymışsınız	kaldırmamalıymışlar
		şart	kaldırmamalıysam	kaldırmamalıysan	kaldırmamalıysa	kaldırmamalıysak	kaldırmamalıysanız	kaldırmamalıysalar kaldırmamalılarsa
	emir	basit	—	kaldırma	kaldırmasın	—	kaldırmayın kaldırmayınız	kaldırmasınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—

Deyimler

dörtnala kaldırmak, el kaldırmak, kazan kaldırmak, ortadan kaldırmak, vücudunu ortadan kaldırmak,

Çeviriler

çeviriler

• Azerice: qaldırmaq (az)
• Fince: nostattaa (fi), sulkea (fi)
• İngilizce: lift up (en), raise (en), elevate (en), stand up (en), remove (en), take away (en), put out of reach (en), bear (en), endure (en), tolerate (en), {{ç|en|abolish\\, do away with (en), swipe (en), make off with (en), steal (en), lift (en)
• Karaçay Balkarca: kötür (krc)
• Kürtçe: rakirin (ku), rep kirin (ku), hilanîn (ku)
• Lehçe: podnieść (pl), unieść (pl), wspierać (pl), odłożyć (pl), przenieść (pl), przen (pl). znieść (pl), anulować (pl), uchylać (pl)
• Özbekçe: koʻtarmoq (uz), tarqatmoq (uz), uygʻotmoq (uz), yetqizmoq (uz)
• Rusça: исключать (ru) (isklyuçatʹ)
• Türkmence: galdyrmak (tk)
• Yunanca: βγάζω (el) (vgázo), διαγράφω (el) (diagráfo)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "kaldırmak".
  TDK Özel Sözlük'te: kaldırmak"

• Kubbealtı Lugatı'nda "KALDIRMAK :"
• Nişanyan Sözlük'te: kaldırmak.