ekmek

Vikisözlük sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara
Nuvola apps korganizer.png Bu madde 2007 yılında
14. haftanın sözcüğüydü.

Türkçe[düzenle]

[düzenle]

Durum Tekil Çoğul
Yalın ekmek ekmekler
Belirtme (-i) ekmeği ekmekleri
Yönelme (-e) ekmeğe ekmeklere
Bulunma (-de) ekmekte ekmeklerde
Çıkma (-den) ekmekten ekmeklerden
Tamlayan ekmeğin ekmeklerin

ekmek -ği

[1] (yiyecekler) temel malzemesi un, su ve mayadan oluşan, pişirilerek yenilen besin maddesi
[2] (mecaz) (yalnızca tekil) insanın geçimini temin eden iş
[3] (halk ağzı, yiyecekler) (yalnızca tekil) yemek

Söyleniş[düzenle]

IPA: /ecmɛc/, çoğulu IPA: /ecmɛclɛɣ/
ekmek (yardım, dosya)

Yazılışlar[düzenle]

اكمكلر çoğulu ،اكمك

Heceleme[düzenle]

Heceleme: ek·mek

Eş anlamlılar[düzenle]

[1] nan, somun
[2] kazanç, maişet
[3] , taam

Çeviriler[düzenle]

Türk lehçeleri[düzenle]

Üst kavramlar[düzenle]

[1] yiyecek, besin
[2] geçim
[3] beslenme

Yan kavramlar[düzenle]

[1] bazlama, lavaş, pide, simit
[2, 3] mama

Alt kavramlar[düzenle]

[1] arpa ekmeği, beyaz ekmek, buğday ekmeği, çavdar ekmeği, mısır ekmeği, tandır ekmeği,

yufka ekmeği, yulaf ekmeği

[1] etli ekmek, kuru ekmek, tahinli ekmek, tam ekmek, taş ekmek, vişneli ekmek, zengin ekmek, çarşı ekmeği, dürüm ekmeği, er ekmeği, ev ekmeği, glüten ekmeği, halk ekmeği, köy ekmeği, kuşekmeği, odun ekmeği, sac ekmeği, tandır ekmeği, tava ekmeği, tost ekmeği
[3] sabah ekmeği, öğlen ekmeği akşam ekmeği

Örnekler[düzenle]

[1] Son yönteme göre, evde yoğrulmadan mayalanan ekmek yapmak çok kolaymış.
[2] Herkes ekmeğini çıkarmak için var gücüyle çalışıyor.
[3] Akşam, ekmeği yedikten sonra size oturmaya geliriz.

Atasözleri[düzenle]

Aça kuru ekmek bal helvası gibi gelir
Açın gözü ekmek teknesinde olur
Açın koynunda ekmek durmaz
Ekmeği ekmekçiye ver, bir ekmek de üste ver
Et ne kadar arık olsa ekmek üstünde yaraşır
Köpek ekmek veren kapıyı tanır
Oğlan olsun deli olsun, ekmek olsun kuru olsun
Ekmeği ekmekçiye ver, bir ekmek de üste ver
Ekmeğin büyüğü, hamurun çoğundan olur
Ekmekten kaşık olur ama her yoğurdun hakkına değil
Ekmekle oynayanın ekmeğiyle oynanır

Deyimler[düzenle]

Sözcük birliktelikleri[düzenle]

[1] ekmek ağacı, ekmek ayvası, ekmek dolması, ekmek kadayıfı, ekmek kavgası, ekmek kırıntısı, ekmek küfü, ekmek mayası, ekmek tahtası, ekmek tatlısı, ekmek ufağı
[1] ekmek peynir, ekmek dilimi, bir lokma ekmek
[2] ekmek düşmanı, ekmek kapısı, ekmek kaygısı, ekmek parası, tuz ekmek düşmanı, tuz ekmek hakkı, ekmek teknesi
[2] ekmek peşinde koşmak
[3] ekmek yemek

Türetilmiş kavramlar[düzenle]

[*] ekmekçe, ekmekçi, ekmekçik, ekmekken, ekmekle, ekmekli, ekmekse, ekmeksi, ekmeksiz, ekmeküstü

Köken[düzenle]

Eski Türkçe: اكمك

Kaynakça[düzenle]

  • Türk Dil Kurumu: "ekmek"
  • Vikipedi maddesi ekmek

Eylem[düzenle]

[1] bitki yetiştirmek amacıyla toprağa tohum atmak ya da gömmek
[2] toprağı ürün almak amacıyla kullanmak
[3] (tuz, biber) serpmek
[4] (mecaz) bir şeyin ortaya çıkmasına neden olmak
[5] (argo) birini yarı yolda bırakmak, atlatmak
[6] (argo) yarışta arkada bırakmak
[7] (argo) parayı boş yere harcamak

Atasözleri[düzenle]

[1] Ne ekersen onu biçersin, Eken biçer, konan göçer, Ek tohumun hasını, çekme yiyecek yasını

Deyimler[düzenle]

[1] ekip biçmek, ekmeden biçilmez, ekmediği yerden biter

Örnekler[düzenle]

[1] Tarlayı ektikten sonra yağmur yağması için dua ediyoruz.
[2] Bu tarlayı üç yıldır ekiyoruz.
[3] Ben pilava mutlaka karabiber ekerim.
[4] Fesat tohumları ekmek.
[5] Arkadaşımız bizi yine ekti.
[6] Gördünüz mü, kırmızı araba siyah arabayı ekti.

Türk lehçeleri[düzenle]

Çeviriler[düzenle]

Gagavuzca[düzenle]

[düzenle]

[1] ekmek

Köken[düzenle]

[1] Eski Türkçe: ötmäk

Çeviriler[düzenle]

Kaynakça[düzenle]

  • Etymological Dictionaries - Andras Rajki

Türkmence[düzenle]

Eylem[düzenle]

[1] ekmek, dikmek
[2] kırmak, dağıtmak, işe yaramaz hâle getirmek

Kaynakça[düzenle]

  • Atacanov, Ata (1922). Türkmendolu Yir Sözlüğü.