kaçmak

Türkçe

Söyleniş

• IPA^(anahtar): [kɑt͡ʃ.ˈmɑk]
• Heceleme: kaç‧mak

Köken

Osmanlı Türkçesi قاچمق

Eylem

kaçmak (üçüncü tekil şahıs geniş zaman çekimi kaçar)

Adam, hapishaneden kaçıyor. (2)

Adam, ev sahibinden kaçıyor. (3)

Yürüyüşçüler, çamura basmaktan kaçıyorlar (4)

Borudan su 'kaçıyor (5)

Çorabı 'kaçmış (6)

1. Hızla koşup bir yere saklanmak.
   • "Bir tehlike sezdiğin anda hemen eve kaçarsın." - Hüseyin Rahmi Gürpınar
2. Kimseye bildirmeden bulunduğu yerden ayrılmak; firar etmek, gazlamak.
   • "Silahını hatta başındaki şapkasını bırakıp kaçıyor." - Ruşen Eşref Ünaydın
3. Kendini göstermemek, rastlaşmamaya çalışmak.
   • Alacaklıdan kaçmak.
4. kaçınmak
   • Ben zahmetten kaçmam.
5. Gaz, sıvı vb. şeyler sızmak.
   • Kazandan islim kaçıyor.
6. İpi kopmak.
   • Macide ayakta, elleriyle sırtındaki yün ceketin örgüsünden kaçan bir iplikle dalgın oynuyordu.

     — Ahmet Hamdi TANPINAR, 2022, 39. baskı, Huzur, s. 19, Dergâh Yayınları
7. girmek
   • Kulağına su kaçmış.
8. Bir yana doğru kaymak.
   • Odanın halısı biraz sağa kaçmış.
9. Görünmeden gitmek; savuşmak, sıvışmak.
   • "Belki sirayet eder diye korkacaklar ve kaçacaklar." - Burhan Felek
10. Hızlı koşmak.
    • "Biletlerini memurun elinden kaptı, kaçar gibi gişeden uzaklaştı." - Necati Cumalı
11. Yok olmak
    • Rahatı kaçmak.
12. Benzemek, andırmak.
    • Bu mavi yeşile kaçıyor.
13. Kaçgöçe uymak.
    • "Gelin bir evde kayınbabasından kaçar, güveyi, baldızının yüzünü tanımazdı." - Refik Halit Karay
14. (evlilik) Kız veya kadın yasalara ve aile isteklerine karşı gelerek evlenmek için evinden ayrılması.
    • "Elbet kaçardın. Zaten sen, kendi kalbinin iyiliğiyle her gün övünebilmek için benim gibi bir adama kaçtın.

      — Batuhan AŞIKTOPRAK, 2019, Kurdun Postu, s. 18, Varlık Yayınları
15. (renkler) Rengin ağarması.
16. (spor) Yarışçının diğerlerinden hızla ayrılıp arayı açması.
17. (spor) Futbol ve basketbolda engelleyen adamdan kurtulmak veya pas alabilmek için boş alana koşmak.

Çekimleme

kaçmak eyleminin çekimi

olumlu çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	kaçtım	kaçtın	kaçtı	kaçtık	kaçtınız	kaçtılar
		hikâye	kaçtıydım	kaçtıydın	kaçtıydı	kaçtıydık	kaçtıydınız	kaçtıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	kaçtıysam	kaçtıysan	kaçtıysa	kaçtıysak	kaçtıysanız	kaçtıysalar kaçtılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	kaçmışım	kaçmışsın	kaçmış	kaçmışız	kaçmışsınız	kaçmışlar
		hikâye	kaçmıştım	kaçmıştın	kaçmıştı	kaçmıştık	kaçmıştınız	kaçmıştılar
		rivayet	kaçmışmışım	kaçmışmışsın	kaçmışmış	kaçmışmışız	kaçmışmışsınız	kaçmışmışlar
		şart	kaçmışsam	kaçmışsan	kaçmışsa	kaçmışsak	kaçmışsanız	kaçmışsalar kaçmışlarsa
	geniş	basit	kaçarım	kaçarsın	kaçar	kaçarız	kaçarsınız	kaçarlar
		hikâye	kaçardım	kaçardın	kaçardı	kaçardık	kaçardınız	kaçardılar
		rivayet	kaçarmışım	kaçarmışsın	kaçarmış	kaçarmışız	kaçarmışsınız	kaçarmışlar
		şart	kaçarsam	kaçarsan	kaçarsa	kaçarsak	kaçarsanız	kaçarsalar kaçarlarsa
	şimdiki	basit	kaçıyorum	kaçıyorsun	kaçıyor	kaçıyoruz	kaçıyorsunuz	kaçıyorlar
		hikâye	kaçıyordum	kaçıyordun	kaçıyordu	kaçıyorduk	kaçıyordunuz	kaçıyordular
		rivayet	kaçıyormuşum	kaçıyormuşsun	kaçıyormuş	kaçıyormuşuz	kaçıyormuşsunuz	kaçıyormuşlar
		şart	kaçıyorsam	kaçıyorsan	kaçıyorsa	kaçıyorsak	kaçıyorsanız	kaçıyorsalar kaçıyorlarsa
	gelecek	basit	kaçacağım	kaçacaksın	kaçacak	kaçacağız	kaçacaksınız	kaçacaklar
		hikâye	kaçacaktım	kaçacaktın	kaçacaktı	kaçacaktık	kaçacaktınız	kaçacaktılar
		rivayet	kaçacakmışım	kaçacakmışsın	kaçacakmış	kaçacakmışız	kaçacakmışsınız	kaçacakmışlar
		şart	kaçacaksam	kaçacaksan	kaçacaksa	kaçacaksak	kaçacaksanız	kaçacaksalar kaçacaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	kaçayım	kaçasın	kaça	kaçalım	kaçasınız	kaçalar
		hikâye	kaçaydım	kaçaydın	kaçaydı	kaçaydık	kaçaydınız	kaçaydılar
		rivayet	kaçaymışım	kaçaymışsın	kaçaymış	kaçaymışız	kaçaymışsınız	kaçaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	kaçsam	kaçsan	kaçsa	kaçsak	kaçsanız	kaçsalar
		hikâye	kaçsaydım	kaçsaydın	kaçsaydı	kaçsaydık	kaçsaydınız	kaçsaydılar
		rivayet	kaçsaymışım	kaçsaymışsın	kaçsaymış	kaçsaymışız	kaçsaymışsınız	kaçsaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	kaçmalıyım	kaçmalısın	kaçmalı	kaçmalıyız	kaçmalısınız	kaçmalılar
		hikâye	kaçmalıydım	kaçmalıydın	kaçmalıydı	kaçmalıydık	kaçmalıydınız	kaçmalıydılar
		rivayet	kaçmalıymışım	kaçmalıymışsın	kaçmalıymış	kaçmalıymışız	kaçmalıymışsınız	kaçmalıymışlar
		şart	kaçmalıysam	kaçmalıysan	kaçmalıysa	kaçmalıysak	kaçmalıysanız	kaçmalıysalar kaçmalılarsa
	emir	basit	—	kaç	kaçsın	—	kaçın kaçınız	kaçsınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—
olumsuz çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	kaçmadım	kaçmadın	kaçmadı	kaçmadık	kaçmadınız	kaçmadılar
		hikâye	kaçmadıydım	kaçmadıydın	kaçmadıydı	kaçmadıydık	kaçmadıydınız	kaçmadıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	kaçmadıysam	kaçmadıysan	kaçmadıysa	kaçmadıysak	kaçmadıysanız	kaçmadıysalar kaçmadılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	kaçmamışım	kaçmamışsın	kaçmamış	kaçmamışız	kaçmamışsınız	kaçmamışlar
		hikâye	kaçmamıştım	kaçmamıştın	kaçmamıştı	kaçmamıştık	kaçmamıştınız	kaçmamıştılar
		rivayet	kaçmamışmışım	kaçmamışmışsın	kaçmamışmış	kaçmamışmışız	kaçmamışmışsınız	kaçmamışmışlar
		şart	kaçmamışsam	kaçmamışsan	kaçmamışsa	kaçmamışsak	kaçmamışsanız	kaçmamışsalar kaçmamışlarsa
	geniş	basit	kaçmam	kaçmazsın	kaçmaz	kaçmayız	kaçmazsınız	kaçmazlar
		hikâye	kaçmazdım	kaçmazdın	kaçmazdı	kaçmazdık	kaçmazdınız	kaçmazdılar
		rivayet	kaçmazmışım	kaçmazmışsın	kaçmazmış	kaçmazmışız	kaçmazmışsınız	kaçmazmışlar
		şart	kaçmazsam	kaçmazsan	kaçmazsa	kaçmazsak	kaçmazsanız	kaçmazsalar kaçmazlarsa
	şimdiki	basit	kaçmıyorum	kaçmıyorsun	kaçmıyor	kaçmıyoruz	kaçmıyorsunuz	kaçmıyorlar
		hikâye	kaçmıyordum	kaçmıyordun	kaçmıyordu	kaçmıyorduk	kaçmıyordunuz	kaçmıyordular
		rivayet	kaçmıyormuşum	kaçmıyormuşsun	kaçmıyormuş	kaçmıyormuşuz	kaçmıyormuşsunuz	kaçmıyormuşlar
		şart	kaçmıyorsam	kaçmıyorsan	kaçmıyorsa	kaçmıyorsak	kaçmıyorsanız	kaçmıyorsalar kaçmıyorlarsa
	gelecek	basit	kaçmayacağım	kaçmayacaksın	kaçmayacak	kaçmayacağız	kaçmayacaksınız	kaçmayacaklar
		hikâye	kaçmayacaktım	kaçmayacaktın	kaçmayacaktı	kaçmayacaktık	kaçmayacaktınız	kaçmayacaktılar
		rivayet	kaçmayacakmışım	kaçmayacakmışsın	kaçmayacakmış	kaçmayacakmışız	kaçmayacakmışsınız	kaçmayacakmışlar
		şart	kaçmayacaksam	kaçmayacaksan	kaçmayacaksa	kaçmayacaksak	kaçmayacaksanız	kaçmayacaksalar kaçmayacaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	kaçmayayım	kaçmayasın	kaçmaya	kaçmayalım	kaçmayasınız	kaçmayalar
		hikâye	kaçmayaydım	kaçmayaydın	kaçmayaydı	kaçmayaydık	kaçmayaydınız	kaçmayaydılar
		rivayet	kaçmayaymışım	kaçmayaymışsın	kaçmayaymış	kaçmayaymışız	kaçmayaymışsınız	kaçmayaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	kaçmasam	kaçmasan	kaçmasa	kaçmasak	kaçmasanız	kaçmasalar
		hikâye	kaçmasaydım	kaçmasaydın	kaçmasaydı	kaçmasaydık	kaçmasaydınız	kaçmasaydılar
		rivayet	kaçmasaymışım	kaçmasaymışsın	kaçmasaymış	kaçmasaymışız	kaçmasaymışsınız	kaçmasaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	kaçmamalıyım	kaçmamalısın	kaçmamalı	kaçmamalıyız	kaçmamalısınız	kaçmamalılar
		hikâye	kaçmamalıydım	kaçmamalıydın	kaçmamalıydı	kaçmamalıydık	kaçmamalıydınız	kaçmamalıydılar
		rivayet	kaçmamalıymışım	kaçmamalıymışsın	kaçmamalıymış	kaçmamalıymışız	kaçmamalıymışsınız	kaçmamalıymışlar
		şart	kaçmamalıysam	kaçmamalıysan	kaçmamalıysa	kaçmamalıysak	kaçmamalıysanız	kaçmamalıysalar kaçmamalılarsa
	emir	basit	—	kaçma	kaçmasın	—	kaçmayın kaçmayınız	kaçmasınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—

Deyimler

kaçacak delik aramak, kaçan balık büyük olur, kaçanı kovmazlar, yıkılanı vurmazlar, kaçanın anası ağlamamış, kaçmaktan kovalamaya vakit olmamak

Sözcük birliktelikleri

kaçgöç, kapkaç, kaykaç, merkezkaç, verkaç, vurkaç, karakaçan, kulağakaçan, kaptıkaçtı, papazkaçtı

Çeviriler

hızlı koşmak

• Almanca: fliehen (de)
• Azerice: qaçmaq (az)
• Çekçe: utéct (cs), uprchnout (cs)
• Ermenice: փախչել (hy) (pʿaxçʿel)
• Estonca: põgenema (et)
• Fince: paeta (fi), karata (fi)
• Fransızca: fuir (fr), s'enfuir (fr), détaler (fr)
• İngilizce: flee (en), escape (en)
• İspanyolca: fugarse (es), escaparse (es), huir (es)
• İsveççe: fly (sv)
• Kürtçe: revîn (ku)

  Eski Türkçe: kaçmak‎ (otk) (kaçmak)

  Osmanlı Türkçesi: قاچمق‎ (ota)

• Türkmence: gaçmak (tk)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "kaçmak" maddesi

Eski Türkçe

Bu sözcüğün, biçim ve içerik olarak Vikisözlük standartlarına ulaşması için elden geçirilmesi gerekmektedir.

Madde düzenleme ve Vikisözlük standartları ile ilgili bilgi
Bu sözcükte ayrıca şu sorunlar da bulunmaktadır:

• Bu söz(cük), ait olduğu dilin kullandığı Eski Türkçe alfabesinde yazılmamıştır.

Düzenleme yapıldıktan sonra bu not silinmelidir.

Söyleniş

• Heceleme: kaç‧mak

Eylem

1. gitmek
2. kaçmak