kız

Türkçe

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /ˈkɯz/
• Heceleme: kız

Köken 1

Osmanlı Türkçesi قیز‎ sözcüğünden devralındı, Eski Türkçe 𐰶𐰃𐰕‎ (q̊²iz) sözcüğünden devralındı.

Ad

kız (belirtme hâli kızı, çoğulu kızlar)

Kız (1)

Kız (2)

1. (eşey, primatlar) dişi cinsten çocuk ya da genç, oğlanın karşıtı; duhter.
   • 1996: Orhan PAMUK, 1996 Kaza, Öküz, 18s. 2

     "Küçük kızım Rüya ile birlikte denize gittiğimiz zaman ben dünyanın en mutlu adamı oluyorum."

2. (iskambil) iskambilde üzerinde kadın resmi bulunan iskambil kâğıdı
   • 2006: Fahri ERDİNÇ, 2006, Acı Lokma, sayfa 68 , Yordam Kitap

     "Böylece iskambil kâğıdının resimlisine benzeriz. Amma iskambilde sineğin kızı da, kupanın fantisi de iki başlıdır; bizim ise sineğimiz, kupamız karışıktır, hem de üç başlıyız."

Çekimleme

kız adının çekimi

	tekil	çoğul
yalın	kız	kızlar
belirtme	kızı	kızları
yönelme	kıza	kızlara
bulunma	kızda	kızlarda
ayrılma	kızdan	kızlardan
tamlayan	kızın	kızların

iyelik ekleriyle

1. tekil (benim)	tekil	çoğul
yalın	kızım	kızlarım
belirtme	kızımı	kızlarımı
yönelme	kızıma	kızlarıma
bulunma	kızımda	kızlarımda
ayrılma	kızımdan	kızlarımdan
tamlayan	kızımın	kızlarımın
2. tekil (senin)	tekil	çoğul
yalın	kızın	kızların
belirtme	kızını	kızlarını
yönelme	kızına	kızlarına
bulunma	kızında	kızlarında
ayrılma	kızından	kızlarından
tamlayan	kızının	kızlarının
3.tekil (onun)	tekil	çoğul
yalın	kızı	kızları
belirtme	kızını	kızlarını
yönelme	kızına	kızlarına
bulunma	kızında	kızlarında
ayrılma	kızından	kızlarından
tamlayan	kızının	kızlarının
1. çoğul (bizim)	tekil	çoğul
yalın	kızımız	kızlarımız
belirtme	kızımızı	kızlarımızı
yönelme	kızımıza	kızlarımıza
bulunma	kızımızda	kızlarımızda
ayrılma	kızımızdan	kızlarımızdan
tamlayan	kızımızın	kızlarımızın
2. çoğul (sizin)	tekil	çoğul
yalın	kızınız	kızlarınız
belirtme	kızınızı	kızlarınızı
yönelme	kızınıza	kızlarınıza
bulunma	kızınızda	kızlarınızda
ayrılma	kızınızdan	kızlarınızdan
tamlayan	kızınızın	kızlarınızın
3. çoğul (onların)	tekil	çoğul
yalın	kızı kızları	kızları
belirtme	kızını kızlarını	kızlarını
yönelme	kızına kızlarına	kızlarına
bulunma	kızında kızlarında	kızlarında
ayrılma	kızından kızlarından	kızlarından
tamlayan	kızının kızlarının	kızlarının

Açıklamalar

Türkçede yaş evresi daha net belirtilmek istendiğinde çocuk yaştaki kızlar genellikle "kız çocuğu", genç yaştaki kızlar ise "genç kız" şeklinde adlandırılırlar. "Kız evlatları" kastederken ise sözcük genellikle tek başına kullanılır.

Sözcük birliktelikleri

analıkızlı, besleme kız, dayı kızı, deniz kızı, denizkızı, elkızı, emmi kızı, esaskız, gelinlik kız, hala kızı, kapak kızı, karı kız milleti, kız başına, kız böceği, kız güzeli, kız kardeş, kız kilimi, kız kızan, kız kurusu, kız kuşu, kız tarafı, kız tavlası, kızkaçıran, kızkalbi, kızkovalayan, kızlı erkekli, kızmemesi, kızevi, kızoğlan, kızlar ağası, maça kızı, naylon kız, sokak kızı, teyze kızı, üvey kız, Yedikızkardeş

Atasözleri

• ana gezer, kız gezer; bu çeyizi kim düzer?
• ana ile kız, helva ile koz
• ana kızına taht kurar, kız bahtı kocadan arar
• at beslenirken, kız istenirken
• bez alırsan Musul'dan, kız alırsan asilden
• bir ev donanır, bir kız donanmaz
• bir evde iki kız, biri çuvaldız biri biz
• kızını dövmeyen dizini döver

Deyimler

kız almak, kız gibi, kız istemek, kız kaçırmak, kız vermek, kız istemek, eve kız atmak

Ünlem

kız

1. Dişi cinsten birine daha yaşlı biri tarafından kullanılan seslenme sözü.

Eylem

kız

1. kızmak (eylem) sözcüğünün dilek-emir kipi basit ikinci tekil şahıs olumlu çekimi}

Çeviriler

dişi cinsten çocuk veya genç

• Afrikaanca: meisie (af)
• Almanca: Mädchen (de) n
• Aramice: دختر‎ (arc)
• Arapça: بِنْت‎ (ar) d (bint)
• Arnavutça: bijë (sq), vajzë (sq)
• Azerice: qız (az)
• Baskça: neska (eu)
• Bretonca: plac'h (br) d
• Bulgarca: дъщеря (bg) d (dışterya)
• Çekçe: dívka (cs); dcera (cs), dceř (cs)
• Çince:

  basitleştirilmiş: 女孩儿 (zh)

• Danca: pige (da), datter (da)
• Endonezce: anak perempuan (id)
• Ermenice: աղջիկ (hy) (ałǰik)
• Esperanto: knabino (eo), filino (eo)
• Estonca: tüdruk (et), tütar (et)
• Evenkice: асаткан (asatkan), хунат (hunat)
• Faroece: genta (fo) d
• Farsça: ܒܪܬܐ‎ (fa), دختر‎ (fa)
• Felemenkçe: meisje (nl) n, dochter (nl)
• Fince: tyttö (fi), tytär (fi), rouva (fi), kuningatar (fi)
• Fransızca: fille (eo) d
• Frizce:

  Batı Frizcesi: famke (fy) n, dochter (fy)

  Kuzey Frizcesi: Eğer biliyorsanız lütfen bir çeviri ekleyiniz.

• Galce: bachgennes (cy) d, geneth (cy) d
• Gandaca: omuwala (lg)
• Guanarice: kuñataĩ (gn), mitãkuña (gn)
• Hausaca: ɗiya (ha)
• İbranice: בחורה‎ (he) d (bahura), בת‎ (he) d
• İngilizce: girl (en), daughter (en)
• İnterlingua: puera (ia)
• İrlandaca: cailín (ga)
• İspanyolca: niña (es) d, muchacha (es) d, chica (es) d; hija (es) d

  Yahudi İspanyolcası: ija (lad)

• İsveççe: dotter (sv) g (kız evlat), flicka (sv) g, jänta (sv) g, tjej (sv) g (genç kız)
• İtalyanca: ragazza (it) d
• İzlandaca: stúlka (is)
• Japonca: 女の子 (ja), おんなのこ (ja), 少女 (ja), しょうじょ (ja)
• Latince: puella (la) d
• Lehçe: dziewczyna (pl) d
• Macarca: lány (hu)
• Mokşa dili: стирь (mdf) ( sťiŕ )
• Norveççe: jente (no), pike (no); dotter (no) (kız evlat)
• Özbekçe: qiz (uz)
• Portekizce: menina (pt) d
• Rumence: fată (ro) d, copilă (ro) d
• Rusça: девочка (ru) (devoçka); дочь (ru) (doçʹ)
• Sırp-Hırvatça:

  Latin: ćerka (sh) d, kćerka (sh) d, kći (sh) d

• Slovence: dievča (sl) n
• Somalice: gabar (so)
• Şorca: қыс
• Tatarca: qız (tt), кыз (tt) (qız)

  Kırım Tatarcası: qız (crh)

• Türkçe:

  Eski Türkçe: 𐰶𐰃𐰕‎ (otk) (q̊²iz)

  Osmanlı Türkçesi: قیز‎ (ota)

• Türkmence: gyyz (tk), gyz (tk)
• Uygurca: qiz (ug)
• Yakutça: кыыс (sah) (kııs)
• Yunanca:

  Modern Yunanca: κορίτσι (el) d (korítsi); κορίτσι (el) d (korítsi)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "kız" maddesi

Gagavuzca

Köken

Eski Türkçe 𐰶𐰃𐰕‎ (ḳız) sözcüğünden

Söyleniş

• Heceleme: kız

Ad

kız

1. (aile) kız evlat

Kaynakça

• Etymological Dictionaries - Andras Rajki