çekme

Türkçe

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /t͡ʃecˈme/
• Heceleme: çek‧me

Ad

çekme (belirtme hâli çekmeyi, çoğulu çekmeler)

1. çekmek eyleminin mastarı
   • Siyah kehribar tespihini çekmeye başladı. - C. Uçuk
2. (mobilya) çekmece kelimesinin eş anlamlısı
   • Buna rağmen karşımda­ki masada canlı olduğundan şüphe ettirecek kadar hareketsiz oturan, tercüme yapan veya çekmesinin gözündeki «Almanca romanını» okuyan bu adamın sahiden mânâsız ve sıkıcı bir mahlûk olduğuna kanaat getirmiştim.

     — 1943, Sabahattin Ali, Kürk Mantolu Madonna, Remzi Kitabevi, s. 16
3. (aletler, bahçıvanlık) Yüksekteki ince dalları çekip kesmeye yarar, ay biçiminde, uzun saplı, ağzı tırtıklı bıçak.
4. (müzik aletleri) Parmak veya mızrapla çalınan çalgı.
5. (bitki bilimi, ağaçlar) Ağacın yapısındaki nem oranının azalması sonucu boyutlarının küçülmesi.
6. (giyim) İş yaparken giyilen bir şalvar türü.
7. (spor) Vücut bölümlerinin bükücü kas gücü ile bir direnci kendisine yaklaştırması.

Çekimleme

çekmenin çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	çekme	çekmeler
belirtme	çekmeyi	çekmeleri
yönelme	çekmeye	çekmelere
bulunma	çekmede	çekmelerde
ayrılma	çekmeden	çekmelerden
tamlayan	çekmenin	çekmelerin

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	çekmem	çekmelerim
belirtme	çekmemi	çekmelerimi
yönelme	çekmeme	çekmelerime
bulunma	çekmemde	çekmelerimde
ayrılma	çekmemden	çekmelerimden
tamlayan	çekmemin	çekmelerimin
2. tekil (senin)
yalın	çekmen	çekmelerin
belirtme	çekmeni	çekmelerini
yönelme	çekmene	çekmelerine
bulunma	çekmende	çekmelerinde
ayrılma	çekmenden	çekmelerinden
tamlayan	çekmenin	çekmelerinin
3. tekil (onun)
yalın	çekmesi	çekmeleri
belirtme	çekmesini	çekmelerini
yönelme	çekmesine	çekmelerine
bulunma	çekmesinde	çekmelerinde
ayrılma	çekmesinden	çekmelerinden
tamlayan	çekmesinin	çekmelerinin
1. çoğul (bizim)
yalın	çekmemiz	çekmelerimiz
belirtme	çekmemizi	çekmelerimizi
yönelme	çekmemize	çekmelerimize
bulunma	çekmemizde	çekmelerimizde
ayrılma	çekmemizden	çekmelerimizden
tamlayan	çekmemizin	çekmelerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın	çekmeniz	çekmeleriniz
belirtme	çekmenizi	çekmelerinizi
yönelme	çekmenize	çekmelerinize
bulunma	çekmenizde	çekmelerinizde
ayrılma	çekmenizden	çekmelerinizden
tamlayan	çekmenizin	çekmelerinizin
3. çoğul (onların)
yalın	çekmesi	çekmeleri
belirtme	çekmesini	çekmelerini
yönelme	çekmesine	çekmelerine
bulunma	çekmesinde	çekmelerinde
ayrılma	çekmesinden	çekmelerinden
tamlayan	çekmesinin	çekmelerinin

Ön ad

çekme

1. Çekilerek giyilen veya kullanılan.
   • "Erkekleri, yandan lastikli çekme potinden başkasını bilmiyorlardı." - Refik Halit Karay
2. Düzgün biçimli.
   • Çekme burun.

Eylem

çekme

1. çekmek sözcüğünün dilek-emir kipi basit ikinci tekil şahıs olumsuz çekimi

Atasözleri

• al malın iyisini, çekme kaygısını
• ek tohumun hasını, çekme yiyecek yasını

Türetilmiş kavramlar

çekme demir, çekme halatı, çekme kapı, çekme kat, ad çekme, halat çekme, kemane çekme, sıcak çekme

Çeviriler

çeviriler

• Almanca: Ziehen (de) n, Schublade (de)
• Fince: vetäminen (fi), vetolaatikko (fi), kielisoitin (fi)
• İngilizce: pulling (en), drawer (en)
• İsveççe: dragande (sv)
• Kürtçe: kişandin (ku), kêşandin (ku), hilkişandin (ku)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "çekme".
  TDK Özel Sözlük'te: çekme"