ağaç

Ayrıca bakınız: Ağaç, agaç, ağac

Türkçe

Haftanın sözcüğü – 2007, 33. hafta

Köken

Osmanlı Türkçesi آغاج‎ (ağac) sözcüğünden devralındı, Ana Türkçe *ïgač sözcüğünden devralındı.

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /aˈat͡ʃ/, [ɑːt̠̠͡ʃ]

• Ses

  (dosya)

• Heceleme: a‧ğaç

Ad

ağaç (belirtme hâli ağacı, çoğulu ağaçlar)

(ad): Su kenarındaki bir ağaç.

1. (ağaçlar) Meyve verebilen, gövdesi odun veya kereste olmaya elverişli bulunan ve uzun yıllar yaşayabilen bitki.
   •  Ağaç dikme alışkanlığını askerde edindi.
2. (malzemeler, ormancılık) kereste
3. (tezhip) Bir süsleme motifi.

Ön ad

ağaç

(ön ad): Ağaç kaşık.

1. Bu gibi bitkilerin gövdesinden ve dallarından yapılan.
   •  "Ancak yakın yıllardan dahi ağaç kaşıklar günümüze kadar gelememiştir." - Naci Eren

Çekimleme

ağacın çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	ağaç	ağaçlar
belirtme	ağacı	ağaçları
yönelme	ağaca	ağaçlara
bulunma	ağaçta	ağaçlarda
ayrılma	ağaçtan	ağaçlardan
tamlayan	ağacın	ağaçların

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	ağacım	ağaçlarım
belirtme	ağacımı	ağaçlarımı
yönelme	ağacıma	ağaçlarıma
bulunma	ağacımda	ağaçlarımda
ayrılma	ağacımdan	ağaçlarımdan
tamlayan	ağacımın	ağaçlarımın
2. tekil (senin)
yalın	ağacın	ağaçların
belirtme	ağacını	ağaçlarını
yönelme	ağacına	ağaçlarına
bulunma	ağacında	ağaçlarında
ayrılma	ağacından	ağaçlarından
tamlayan	ağacının	ağaçlarının
3. tekil (onun)
yalın	ağacı	ağaçları
belirtme	ağacını	ağaçlarını
yönelme	ağacına	ağaçlarına
bulunma	ağacında	ağaçlarında
ayrılma	ağacından	ağaçlarından
tamlayan	ağacının	ağaçlarının
1. çoğul (bizim)
yalın	ağacımız	ağaçlarımız
belirtme	ağacımızı	ağaçlarımızı
yönelme	ağacımıza	ağaçlarımıza
bulunma	ağacımızda	ağaçlarımızda
ayrılma	ağacımızdan	ağaçlarımızdan
tamlayan	ağacımızın	ağaçlarımızın
2. çoğul (sizin)
yalın	ağacınız	ağaçlarınız
belirtme	ağacınızı	ağaçlarınızı
yönelme	ağacınıza	ağaçlarınıza
bulunma	ağacınızda	ağaçlarınızda
ayrılma	ağacınızdan	ağaçlarınızdan
tamlayan	ağacınızın	ağaçlarınızın
3. çoğul (onların)
yalın	ağacı	ağaçları
belirtme	ağacını	ağaçlarını
yönelme	ağacına	ağaçlarına
bulunma	ağacında	ağaçlarında
ayrılma	ağacından	ağaçlarından
tamlayan	ağacının	ağaçlarının

Atasözleri

• ağaca balta vurmuşlar "sapı bedenimden" demiş
• ağaca çıkan keçinin dala bakan oğlağı olur
• ağaca çıksa pabucu yerde kalmaz
• ağaca dayanma kurur, adama dayanma ölür
• ağacı kurt, insanı dert yer
• ağacın kurdu içinde olur
• ağaç ağaç içinde büyür
• ağaç kökünden yıkılır
• ağaç meyvesi olunca başını aşağı salar
• ağaç ne kadar uzasa göğe ermez
• ağaç yaprağıyla gürler
• ağaç yaş iken eğilir
• ağaç yaşken eğilir
• ağaç, meyvesi olunca başını aşağı salar
• ağaçtan maşa olmaz
• balta değmedik ağaç olmaz

Türetilmiş kavramlar

ağaç arısı, ağaçbalı, ağaç bilimi, ağaç biti, ağaç çileği, ağaçdelen, ağaç ebegümeci, ağaçkakan, ağaç kaplama, ağaç kavunu, ağaçkesen, ağaç kurbağası, ağaç kurdu, ağaçküpesi, ağaç lalesi, ağaç minesi, ağaç mobilya, ağaç nemi, ağaç oyma, ağaç parkı, ağaç sakızı, ağaç sansarı, ağaç serçesi, ağaç yılanı, acı ağaç, akağaç, akçaağaç, başağaç, karaağaç, kızılağaç, kokak ağaç, kokar ağaç, körağaç, top ağaç, ağı ağacı, amber ağacı, aselbent ağacı, avize ağacı, badem ağacı, ban ağacı, bilader ağacı, çayağacı, çubuk ağacı, dantel ağacı, darağacı, demir ağacı, ekmek ağacı, gazozağacı, günlük ağacı, hayatağacı, hint yağı ağacı, hurma ağacı, idris ağacı, iğ ağacı, ipek ağacı, kâfur ağacı, kâğıt ağacı, kamkat ağacı, kandıra ağacı, karayemiş ağacı, kardeşkanı ağacı, kartal ağacı, katran ağacı, kauçuk ağacı, kene ağacı, kına ağacı, kısmet ağacı, lale ağacı, lastik ağacı, mabet ağacı, mantar ağacı, maya ağacı, mercanağacımersin ağacı, meyve ağacı, mum ağacı, noel ağacı, oya ağacı, öd ağacı, özek ağacı, papaya ağacı, paşa ağacı, pelesenk ağacı, peygamber ağacı, peynir ağacı, porsuk ağacı, sabun ağacı, sakız ağacı, salkım ağacı, sandal ağacı, sapot ağacı, servi ağacı, sıtma ağacı, soyağacı, sütağacı, şeker ağacı, tespih ağacı, tik ağacı, yakı ağacı, yalancı öd ağacı, zamk ağacı.

Çeviriler

bitki türü

• Afrikaanca: boom (af)
• Almanca: Baum (de) e
• Altayca: агаш (alt) (agaš)
• Arapça: شَجَرَة‎ (ar) d (şecera)
• Arnavutça: dru (sq), pemë (sq)
• Asturyasça: árbore (ast)
• Aşağı Almanca: Boom (nds) e
• Aymaraca: quqa (ay)
• Azerice: ağac (az)
• Baskça: zuhaitz (eu)
• Başkurtça: ағас (ba) (ağas)
• Bretonca: gwezenn (br)
• Bulgarca: дърво (bg) (dırvo)
• Calo dili: arberuqué, erulé, caté, eruqué
• Çeçence:

  Batı Çerkesçesi: çığ (ady) (çığ)

• Çekçe: strom (cs)
• Çince: 树 (zh)
• Çuvaşça: йывӑҫ (cv) (jyvăś)
• Danca: træ (da)
• Endonezce: pokok (id), pohon (id)
• Esperanto: arbo (eo)
• Estonca: puu (et)
• Evenki dili: мо (mo)
• Faroece: træ (fo)
• Farsça: درخت‎ (fa)
• Felemenkçe: boom (nl)
• Fince: puu (fi)
• Fransızca: arbre (fr)
• Friuli dili: arbul (fur)
• Frizce: beam (fy)
• Gagavuzca: aaç (gag)
• Galce: coeden (cy), pren (cy)
• Galiçyaca: árbore (gl)
• Guarani dili: yvyra (gn)
• Gucaratça: વૃક્ષ (gu) (vrukṣ)
• Gürcüce: ხე (ka) (xe)
• Hakasça: ағас (kjh) (ağas)
• Hausaca: itace (ha)
• Hintçe: पेड़ (hi) (peṛ), वृक्ष (hi) (vŕkṣ), दरख़्त (hi) (daraxt)
• İbranice: עץ‎ (he), אילן‎ (he), ארב'ולי‎ (he)
• İdo: arboro (io)
• İngilizce: tree (en)
• İrlandaca: crann (ga)
• İspanyolca: árbol (es)

  Yahudi İspanyolcası: arvole (lad)

• İsveççe: träd (sv) g
• İtalyanca: albero (it)
• İzlandaca: tré (is)
• Japonca: 木 (ja)
• Karaçay-Balkarca: agaç (krc), ağaç (krc), terek (krc)
• Karakalpakça: ag'ash (kaa)
• Katalanca: arbre (ca)
• Kazakça: ағаш (kk) (ağaş)
• Kırgızca: жыгач (ky) (cıgaç)
• Keçuva dili: sach'a (qu)
• Korece: 나무 (ko) (namu)
• Korsikaca: àlberu (co), àrboru (co), àrburu (co), èrburu (co)
• Kumanca: agaç, terek
• Kumukça: agaç (kum)
• Kürtçe: dar (ku), دار‎ (ku)
• Latince: arbor (la)
• Lehçe: drzewo (pl)
• Letonca: koks (lv)
• Litvanca: medis (lt)
• Livice: pū (liv)
• Malayca: pokok (ms), pohon (ms)
• Malgaşça: hàzo (mg)
• Marathi dili: वृक्ष (mr) (vŕkṣ)
• Mari dili: пу (mhr) (pu)
• Moğolca: мод (mn) (mod)
• Mokşa dili: шуфта (mdf) ( šufta )
• Nahuatl dili: cuahuitl (nah)
• Norveççe: tre (no)
• Oksitanca: àrbol (oc)
• Özbekçe: daraxt (uz)
• Portekizce: árvore (pt)
• Rapanui dili: miro (rap)
• Romanşça: planta (rm)
• Rumence: arbore (ro), copac (ro), pom (ro), arbone (ro)
• Rusça: дерево (ru) n (derevo)
• Sanskritçe: वृक्ष (sa) (vṛkṣa)
• Sarduca: albere (sc)
• Sırp-Hırvatça:

  Kiril: дрво (sh)

  Latin: drvo (sh), stablo (sh)

• Slovakça: strom (sk)
• Slovence: drevó (sl), drevo (sl)
• Svahili dili: mti (sw)
• Şorca: ағаш
• Tatarca:

  Kiril: агач (tt) (ağaç)

  Latin: ağaç (tt)

  Kırım Tatarcası: ağaç (crh), terek (crh)

• Tuvaca: ыяш (tyv) (ıyaš)
• Tayca: ต้นไม้ (th)
• Türkçe:

  Eski Türkçe: ederlik‎ (otk) (ederlik), yıgaç‎ (otk) (yıgaç)

  Osmanlı Türkçesi: آغاچ‎ (ota)

• Türkmence: agaç (tk), ağaç (tk), darağt (tk)
• Udmurtça: пу (udm) (pu)
• Ukraynaca: дерево (uk) n (derevo)
• Urduca: درخت‎ (ur)
• Uygurca: yaƣaq (ug), dərəh̡t (ug)
• Yakutça: мас (sah) (mas)
• Yorubaca: igi (yo)
• Yunanca:

  Modern Yunanca: δέντρο (el) (déntro)

• Zazaca: dar (diq)

Çeviriler

ön ad

• Almanca: hölzern (de)
• Fince: puinen (fi), puu- (fi)
• İngilizce: wooden (en)

Kırım Tatarcası

Ad

ağaç

1. odun, tahta
2. (ağaçlar, eskimiş) ağaç

Ek okumalar

• Kırım Tatarcası Vikipedi'de ağaç

Tatarca

Ad

ağaç

1. (ağaçlar) ağaç

Ek okumalar

• Tatarca Vikipedi'de ağaç