kurmak

Türkçe

Köken

Eski Türkçe kur‎ (otk) (kur) sözcüğünden.

Söyleniş

Heceleme: kur‧mak

Eylem

kurmak (üçüncü tekil şahıs geniş zaman çekimi kurar)

Makine, cihaz, mobilya vb.ni oluşturan parçaları birleştirerek bütün durumuna getirmek; monte etmek.
- Geniş çöl ufukları arasında çadırlarımızı kurduk. - F. R. Atay
hazırlamak
- "Her sabah uyanır uyanmaz babamı öldürmesi için tanrıya yalvarırdım," diye anlatmış abime, Kiel'de kurdukları rakı sofralarının birinde.
  — Ayfer Tunç, 2018, Âşıklar Delidir ya da Yazı Tura, s. 53, Can Sanat Yayınları
yaylı, zemberekli şeylerde yayı veya zembereği germek.
- Çocukça bir sevinçle kurduğun çalar saatleri çalıp duruyor. - H. Taner
gereken şartları hazırlayıp kendi kendine olmaya bırakmak
- Turşu kurmak.
etkisi ve önemi geniş şeyler meydana getirmek, tesis etmek
- Dünyanın en büyük imparatorluklarını kuran kimlerdi? - O. S. Orhon
yapmak, inşa etmek
- Bir fikrin peşine düştüğünüzde, tensel bir deneye giriştiğinizde, bir anlatı kurmak istediğinizde, o fikrin, deneyin, yaratma hevesinin gereksindiği ritme bağlı olarak görünürleşen sınırlar bunlar.
  — Taner GÜLEN, 2025, “Uğraklar”, Sözcükler, 117. sayı, s. 57
yapmak, oluşturmak
(ticaret) ortaklık sağlamak
belli bir işte beraber çalışacak kimseleri belirlemek
- Teşkilatı ilçede sevilip sayılan bir avukat kurmuştu. - T. Buğra
bir araya getirmek, toplamak
- Divan kurmak.
düşünmek
- İyi olur, Makbule'yle arkadaşlık ederler diye kurmuştum kafamda ama kadın çok kıskançtı.
  — Eylem ATA GÜLEÇ, 2024, Yanımda Kal, s. 31, Yapı Kredi Yayınları
- Yalnız hayalle geçiniyorum, ben yalnız hayal kuruyorum. - S. F. Abasıyanık
(zihin) aklına koymak
- O gitmeyi bir kez kurdu mu artık durmaz.
(zihin) zihinde büyütmek
- Bayram Ağa, uşakların söylediklerini kurdukça kurdu. - H. E. Adıvar
sağlamak, oluşturmak
- Dostluk kurmak. İlişki kurmak.
(mecaz) Bir kimseyi dedikodu veya telkinlerle başkasına karşı öfkelendirmek

Çekimleme

kurmak eyleminin çekimi

olumlu çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	kurdum	kurdun	kurdu	kurduk	kurdunuz	kurdular
		hikâye	kurduydum	kurduydun	kurduydu	kurduyduk	kurduydunuz	kurduydular
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	kurduysam	kurduysan	kurduysa	kurduysak	kurduysanız	kurduysalar kurdularsa
	belirsiz geçmiş	basit	kurmuşum	kurmuşsun	kurmuş	kurmuşuz	kurmuşsunuz	kurmuşlar
		hikâye	kurmuştum	kurmuştun	kurmuştu	kurmuştuk	kurmuştunuz	kurmuştular
		rivayet	kurmuşmuşum	kurmuşmuşsun	kurmuşmuş	kurmuşmuşuz	kurmuşmuşsunuz	kurmuşmuşlar
		şart	kurmuşsam	kurmuşsan	kurmuşsa	kurmuşsak	kurmuşsanız	kurmuşsalar kurmuşlarsa
	geniş	basit	kurarım	kurarsın	kurar	kurarız	kurarsınız	kurarlar
		hikâye	kurardım	kurardın	kurardı	kurardık	kurardınız	kurardılar
		rivayet	kurarmışım	kurarmışsın	kurarmış	kurarmışız	kurarmışsınız	kurarmışlar
		şart	kurarsam	kurarsan	kurarsa	kurarsak	kurarsanız	kurarsalar kurarlarsa
	şimdiki	basit	kuruyorum	kuruyorsun	kuruyor	kuruyoruz	kuruyorsunuz	kuruyorlar
		hikâye	kuruyordum	kuruyordun	kuruyordu	kuruyorduk	kuruyordunuz	kuruyordular
		rivayet	kuruyormuşum	kuruyormuşsun	kuruyormuş	kuruyormuşuz	kuruyormuşsunuz	kuruyormuşlar
		şart	kuruyorsam	kuruyorsan	kuruyorsa	kuruyorsak	kuruyorsanız	kuruyorsalar kuruyorlarsa
	gelecek	basit	kuracağım	kuracaksın	kuracak	kuracağız	kuracaksınız	kuracaklar
		hikâye	kuracaktım	kuracaktın	kuracaktı	kuracaktık	kuracaktınız	kuracaktılar
		rivayet	kuracakmışım	kuracakmışsın	kuracakmış	kuracakmışız	kuracakmışsınız	kuracakmışlar
		şart	kuracaksam	kuracaksan	kuracaksa	kuracaksak	kuracaksanız	kuracaksalar kuracaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	kurayım	kurasın	kura	kuralım	kurasınız	kuralar
		hikâye	kuraydım	kuraydın	kuraydı	kuraydık	kuraydınız	kuraydılar
		rivayet	kuraymışım	kuraymışsın	kuraymış	kuraymışız	kuraymışsınız	kuraymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	kursam	kursan	kursa	kursak	kursanız	kursalar
		hikâye	kursaydım	kursaydın	kursaydı	kursaydık	kursaydınız	kursaydılar
		rivayet	kursaymışım	kursaymışsın	kursaymış	kursaymışız	kursaymışsınız	kursaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	kurmalıyım	kurmalısın	kurmalı	kurmalıyız	kurmalısınız	kurmalılar
		hikâye	kurmalıydım	kurmalıydın	kurmalıydı	kurmalıydık	kurmalıydınız	kurmalıydılar
		rivayet	kurmalıymışım	kurmalıymışsın	kurmalıymış	kurmalıymışız	kurmalıymışsınız	kurmalıymışlar
		şart	kurmalıysam	kurmalıysan	kurmalıysa	kurmalıysak	kurmalıysanız	kurmalıysalar kurmalılarsa
	emir	basit	—	kur	kursun	—	kurun kurunuz	kursunlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—
olumsuz çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	kurmadım	kurmadın	kurmadı	kurmadık	kurmadınız	kurmadılar
		hikâye	kurmadıydım	kurmadıydın	kurmadıydı	kurmadıydık	kurmadıydınız	kurmadıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	kurmadıysam	kurmadıysan	kurmadıysa	kurmadıysak	kurmadıysanız	kurmadıysalar kurmadılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	kurmamışım	kurmamışsın	kurmamış	kurmamışız	kurmamışsınız	kurmamışlar
		hikâye	kurmamıştım	kurmamıştın	kurmamıştı	kurmamıştık	kurmamıştınız	kurmamıştılar
		rivayet	kurmamışmışım	kurmamışmışsın	kurmamışmış	kurmamışmışız	kurmamışmışsınız	kurmamışmışlar
		şart	kurmamışsam	kurmamışsan	kurmamışsa	kurmamışsak	kurmamışsanız	kurmamışsalar kurmamışlarsa
	geniş	basit	kurmam	kurmazsın	kurmaz	kurmayız	kurmazsınız	kurmazlar
		hikâye	kurmazdım	kurmazdın	kurmazdı	kurmazdık	kurmazdınız	kurmazdılar
		rivayet	kurmazmışım	kurmazmışsın	kurmazmış	kurmazmışız	kurmazmışsınız	kurmazmışlar
		şart	kurmazsam	kurmazsan	kurmazsa	kurmazsak	kurmazsanız	kurmazsalar kurmazlarsa
	şimdiki	basit	kurmuyorum	kurmuyorsun	kurmuyor	kurmuyoruz	kurmuyorsunuz	kurmuyorlar
		hikâye	kurmuyordum	kurmuyordun	kurmuyordu	kurmuyorduk	kurmuyordunuz	kurmuyordular
		rivayet	kurmuyormuşum	kurmuyormuşsun	kurmuyormuş	kurmuyormuşuz	kurmuyormuşsunuz	kurmuyormuşlar
		şart	kurmuyorsam	kurmuyorsan	kurmuyorsa	kurmuyorsak	kurmuyorsanız	kurmuyorsalar kurmuyorlarsa
	gelecek	basit	kurmayacağım	kurmayacaksın	kurmayacak	kurmayacağız	kurmayacaksınız	kurmayacaklar
		hikâye	kurmayacaktım	kurmayacaktın	kurmayacaktı	kurmayacaktık	kurmayacaktınız	kurmayacaktılar
		rivayet	kurmayacakmışım	kurmayacakmışsın	kurmayacakmış	kurmayacakmışız	kurmayacakmışsınız	kurmayacakmışlar
		şart	kurmayacaksam	kurmayacaksan	kurmayacaksa	kurmayacaksak	kurmayacaksanız	kurmayacaksalar kurmayacaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	kurmayayım	kurmayasın	kurmaya	kurmayalım	kurmayasınız	kurmayalar
		hikâye	kurmayaydım	kurmayaydın	kurmayaydı	kurmayaydık	kurmayaydınız	kurmayaydılar
		rivayet	kurmayaymışım	kurmayaymışsın	kurmayaymış	kurmayaymışız	kurmayaymışsınız	kurmayaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	kurmasam	kurmasan	kurmasa	kurmasak	kurmasanız	kurmasalar
		hikâye	kurmasaydım	kurmasaydın	kurmasaydı	kurmasaydık	kurmasaydınız	kurmasaydılar
		rivayet	kurmasaymışım	kurmasaymışsın	kurmasaymış	kurmasaymışız	kurmasaymışsınız	kurmasaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	kurmamalıyım	kurmamalısın	kurmamalı	kurmamalıyız	kurmamalısınız	kurmamalılar
		hikâye	kurmamalıydım	kurmamalıydın	kurmamalıydı	kurmamalıydık	kurmamalıydınız	kurmamalıydılar
		rivayet	kurmamalıymışım	kurmamalıymışsın	kurmamalıymış	kurmamalıymışız	kurmamalıymışsınız	kurmamalıymışlar
		şart	kurmamalıysam	kurmamalıysan	kurmamalıysa	kurmamalıysak	kurmamalıysanız	kurmamalıysalar kurmamalılarsa
	emir	basit	—	kurma	kurmasın	—	kurmayın kurmayınız	kurmasınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—

Deyimler

göğe merdiven kurmak, turşusunu kurmak

Çeviriler

çeviriler

Afrikanca: installeer (af), monteer (af)
Almanca: montieren (de)
Arapça: ركب‎ (ar)
Arnavutça: instaloj (sq), montoj (sq)
Azerice: qurmaq (az)
Baskça: instalatu (eu), muntatu (eu)
Başkurtça: ҡороу (ba) (qorou), урынлаштырыу (ba) (urınlaştırıw)
Bretonca: staliañ (br)
Bulgarca: инсталирам (bg) (instaliram), монтирам (bg) (montiram)
Çekçe: instalovat (cs)
Eski Türkçe: kurmak‎ (otk) (kurmak)
Felemenkçe: monteren (nl)
Fince: asentaa (fi), koota (fi), valmistaa (fi)
Fransızca: monter (fr)
Gagavuzca: kurmaa (gag)
Galiçyaca: instalar (gl)
Gürcüce: დაყენება (ka) (daq̇eneba), მონტაჟი (ka) (monṭaži)
İngilizce: install (en), assemble (en)
İspanyolca: montar (es)
İsveççe: installera (sv)
İtalyanca: installare (it), montare (it)
İzlandaca: setja upp (is)
Karaçay Balkarca: къурарга (krc), орнатыргъа (krc)
Katalanca: muntar (ca)
Kazakça: құру (kk) (qûru), орнату (kk) (ornatu)
Kırgızca: куруу (ky) (kuruu), орнотуу (ky) (ornotuu)
Kırım Tatarcası: qurmaq (crh), qurmağa (crh)
Korece: 설치하다 (ko) (seolchihada), 조립하다 (ko) (joriphada)
Kürtçe: damzirandin (ku), avakirin (ku), saz kirin (ku)
Lehçe: instalować (pl)
Letonca: instalēt (lv), uzstādīt (lv)
Litvanca: instaliuoti (lt), sumontuoti (lt)
Macarca: telepít (hu)
Norveççe: installere (no), montere (no)
Osmanlı Türkçesi: قورمق‎ (ota)
Özbekçe: oʻrnatmoq (uz)
Portekizce: instalar (pt), montar (pt)
Rumence: instala (ro)
Rusça: устанавливать (ru) (ustanavlivatʹ), строить (ru) (stroitʹ)
Sırp-Hırvatça: instalirati (sh), montirati (sh)
Slovakça: inštalovať (sk), namontovať (sk)
Slovence: instalirati (sl), montirati (sl)
Tabasaran dili: акьуб (aq̇ub), дюземиş апьуб (djuzemiş ap’ub)
Tacikçe: насб кардан (tg) (nasb kardan), сохтан (tg) (soxtan)
Tatarca: корырга (tt) (qorırga), урнаштырырга (tt) (urnaştırırga)
Türkmence: gurmak (tk)
Ukraynaca: встановлювати (uk) (vstanovlyuvatı), монтувати (uk) (montuvatı)
Yunanca: εγκαθιστώ (el) (egkathistó), μοντάρω (el) (montáro)

Kaynakça

Türk Dil Kurumuna göre "kurmak" maddesi