çember

Türkçe

Köken

Farsça chanbar

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /t͡ʃemˈbeɾ/
• Heceleme: çem‧ber

Ad

çember (belirtme hâli çemberi, çoğulu çemberler)

(geometri: eğri): Çember (1)

Çember ve ağ (7)

1. (geometri) Merkez denilen sabit bir noktadan aynı uzaklık ve düzlemdeki noktalar kümesinin oluşturduğu kapalı eğri.
2. (geometri) Bu biçime getirilmiş katı cisimlerin çevresi.
   • Senin güğüm dünden hazır. İşte. Dibi lehim tutmıyacak kadar çürümüş, yeniledik. Bir de çember geçirdik.

     — 2006, Fahri ERDİNÇ, Acı Lokma, Yordam Kitap, s. 103
3. (oyuncak) Çocukların çevirip arkasından koştukları tekerlek biçiminde oyuncak.
4. Sandık, denk, fıçı vb.nin dağılmaması için üzerlerine geçirilen dayanıklı bir cisimden kuşak.
5. (giyim) yemeni
   • "Çemberimde gül oya / Gülmedim doya doya" - Halk türküsü
6. (mecaz) Aşılması, çözümü güç durum
7. (basketbol) Basketbolda içinden topun geçmesiyle sayı kazanılan ağlı demir halka.

Çekimleme

çemberin çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	çember	çemberler
belirtme	çemberi	çemberleri
yönelme	çembere	çemberlere
bulunma	çemberde	çemberlerde
ayrılma	çemberden	çemberlerden
tamlayan	çemberin	çemberlerin

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	çemberim	çemberlerim
belirtme	çemberimi	çemberlerimi
yönelme	çemberime	çemberlerime
bulunma	çemberimde	çemberlerimde
ayrılma	çemberimden	çemberlerimden
tamlayan	çemberimin	çemberlerimin
2. tekil (senin)
yalın	çemberin	çemberlerin
belirtme	çemberini	çemberlerini
yönelme	çemberine	çemberlerine
bulunma	çemberinde	çemberlerinde
ayrılma	çemberinden	çemberlerinden
tamlayan	çemberinin	çemberlerinin
3. tekil (onun)
yalın	çemberi	çemberleri
belirtme	çemberini	çemberlerini
yönelme	çemberine	çemberlerine
bulunma	çemberinde	çemberlerinde
ayrılma	çemberinden	çemberlerinden
tamlayan	çemberinin	çemberlerinin
1. çoğul (bizim)
yalın	çemberimiz	çemberlerimiz
belirtme	çemberimizi	çemberlerimizi
yönelme	çemberimize	çemberlerimize
bulunma	çemberimizde	çemberlerimizde
ayrılma	çemberimizden	çemberlerimizden
tamlayan	çemberimizin	çemberlerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın	çemberiniz	çemberleriniz
belirtme	çemberinizi	çemberlerinizi
yönelme	çemberinize	çemberlerinize
bulunma	çemberinizde	çemberlerinizde
ayrılma	çemberinizden	çemberlerinizden
tamlayan	çemberinizin	çemberlerinizin
3. çoğul (onların)
yalın	çemberi	çemberleri
belirtme	çemberini	çemberlerini
yönelme	çemberine	çemberlerine
bulunma	çemberinde	çemberlerinde
ayrılma	çemberinden	çemberlerinden
tamlayan	çemberinin	çemberlerinin

Deyimler

çemberden dönmek, çember geçirmek, çember içine almak , çembere almak, çemberi yarmak

Türetilmiş kavramlar

çember kayık, çember makası, çember sakal, çember yağı, büyük çember, çelik çember, düşey çember, ateş çemberi, bodoslama çemberi, güvenlik çemberi, meridyen çemberi, öğlen çemberi, kalite çemberleri

Çeviriler

çember

• Almanca: Kreis (de) e, Reifen (de) e, Kreisumfang (de) e
• Azerice: çevrə (az), dairə (az)
• Estonca: ring (et), ringjoon (et)
• Felemenkçe: cirkel (nl)
• Fince: ympyrä (fi), vanne (fi), koripallorengas (fi)
• Fransızca: cercle (fr) e
• Gagavuzca: çember (gag)
• İbranice: מעגל‎ (he) (maagal), סל‎ (he) (sal)
• İngilizce: circle (en), hoop (en), tire (en), basketball hoop (en)
• İspanyolca: círculo (es) e, redondel (es)
• İzlandaca: baugur (is)
• Karaçay-Balkarca: dingil (krc), tüyür (krc)
• Lehçe: obwód (pl), okrąg (pl)
• Macarca: kör (hu)
• Özbekçe: doira (uz), chambar (uz), gardish (uz), halqa (uz), shina (uz)
• Portekizce: círculo (pt) e
• Rusça: круг (ru) (krug), окружность (ru) d (okrujnostʹ), обруч (ru) e (obruç)

  Kırım Tatarcası: döngelek (crh)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "çember".
  TDK Özel Sözlük'te: çember"

Ek okumalar

• Vikipedi'de çember