daire

Türkçe

Köken

Osmanlı Türkçesi دائره‎ (dâire), Arapça دَائِرَة‎ (dāʾira)

Söyleniş

IPA^(anahtar): daiˈɾe, daiɾeˈleɾ

• Ses

  (dosya)

• Heceleme: da‧i‧re

Ad

daire (belirtme hâli daireyi, çoğulu daireler)

Apartmandaki daireler farklı renklerle ayırt ediliyor. (1)

Hukuk işlerini yöneten hukuk dairesi. (2). Kurumun dairesi de tarihî bir yere kurulmuş. (3)

Sarı alan dairedir (6)

1. (iskân) Konut olarak kullanılan bir yapının bölümlerinden her biri.
   • İlk onların oturduğu binayı yaptım. Hatta ilk daireyi kocası Zemher'e satmıştım.

     — 2024, Eylem ATA GÜLEÇ, Yanımda Kal, Yapı Kredi Yayınları, s. 28
2. Belirli devlet işlerini çevirmekle görevli kuruluşlardan her biri.
   • eş anlamlıları: oda, ofis.
   • Yıllar sonra, Askeri Yargıtay 3. Daire eski üyesi Ahmet Turan şu açıklamayı yapacaktır:

     — 1997, Sunay AKIN, “Katil Kim?”, Öküz, 33. sayı, s. 20
3. (binalar) Bu kuruluşların içinde çalıştıkları yapı.
   • Dolmuştan inince fırından iki tane simit alıp daireye doğru koşuyorum.

     — 2018, Semih ÖZTÜRK, Önce Dağlar Kar Tutacak, Varlık Yayınları, s. 58
4. Bir yapı veya gemide belli bir işe ayrılmış bölüm.
   • Yemeği selamlık dairesinin üst katındaki yemek salonunda yediler. - Memduh Şevket Esendal
5. (mecaz) Soyut kavramlarda belli sınır, ölçü.

   Serkeşliklerden vazgeçerek edep ve itaat dairesine dönünüz! - Necip Fazıl Kısakürek

6. (geometri) Bir çemberin içinde kalan düzlem parçası.
   • Dairenin çevresi, çapı ile pi sayısının çarpımına eşittir.
7. (müzik aletleri) Saz takımında usul vurmaya yarayan tef.

Çekimleme

dairenin çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	daire	daireler
belirtme	daireyi	daireleri
yönelme	daireye	dairelere
bulunma	dairede	dairelerde
ayrılma	daireden	dairelerden
tamlayan	dairenin	dairelerin

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	dairem	dairelerim
belirtme	dairemi	dairelerimi
yönelme	daireme	dairelerime
bulunma	dairemde	dairelerimde
ayrılma	dairemden	dairelerimden
tamlayan	dairemin	dairelerimin
2. tekil (senin)
yalın	dairen	dairelerin
belirtme	daireni	dairelerini
yönelme	dairene	dairelerine
bulunma	dairende	dairelerinde
ayrılma	dairenden	dairelerinden
tamlayan	dairenin	dairelerinin
3. tekil (onun)
yalın	dairesi	daireleri
belirtme	dairesini	dairelerini
yönelme	dairesine	dairelerine
bulunma	dairesinde	dairelerinde
ayrılma	dairesinden	dairelerinden
tamlayan	dairesinin	dairelerinin
1. çoğul (bizim)
yalın	dairemiz	dairelerimiz
belirtme	dairemizi	dairelerimizi
yönelme	dairemize	dairelerimize
bulunma	dairemizde	dairelerimizde
ayrılma	dairemizden	dairelerimizden
tamlayan	dairemizin	dairelerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın	daireniz	daireleriniz
belirtme	dairenizi	dairelerinizi
yönelme	dairenize	dairelerinize
bulunma	dairenizde	dairelerinizde
ayrılma	dairenizden	dairelerinizden
tamlayan	dairenizin	dairelerinizin
3. çoğul (onların)
yalın	dairesi	daireleri
belirtme	dairesini	dairelerini
yönelme	dairesine	dairelerine
bulunma	dairesinde	dairelerinde
ayrılma	dairesinden	dairelerinden
tamlayan	dairesinin	dairelerinin

Türetilmiş kavramlar

apartman dairesi, arz dairesi, askerlik dairesi, daire kesmesi, daire parçası, dubleks daire, enlem dairesi, fasit daire, hareket dairesi, harp dairesi, icra dairesi, İslâm dairesi, istihbarat dairesi, kalorifer dairesi, kaza dairesi, kazan dairesi, lojistik dairesi, nüfuz dairesi, saat dairesi, stüdyo daire, uçan daire, vergi dairesi, yarım daire

Çeviriler

çeviriler

• Almanca: Stockwerk (de) n, Amt (de) n, Wohnung (de) d, Kammer (de) d, Kreis (de) e
• Arapça: دَائِرَة‎ (ar) d (dāʾira)
• Arnavutça: kat (sq) e
• Azerice: qat (az), dairə (az)
• Bulgarca: етаж (bg) e (etaj)
• Fince: kerros (fi), kiekko (fi), piiri (fi)
• İngilizce: floor (en), circle (en); office (en); official building (en), chamber (en), cabin (en) (denizcilik), sphere (en)
• İsveççe: våning (sv), krets (sv), ämbete (sv), cirkel (sv)
• Norveççe: sirkel (no), embete (no), myndighet (no)
• Rusça: этаж (ru) (etaj)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "daire".
  TDK Özel Sözlük'te: daire"

Lazca

Ad

daire

1. daire