bakmak

Türkçe

Köken

Osmanlı Türkçesi باقمق‎ (bakmak) sözcüğünden. Bu da Eski Türkçe [alfabe isteniyor] (bakmak, “bakmak, gözlemek”) fiilinden.

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /bakˈmak/
• Heceleme: bak‧mak

Eylem

bakmak (üçüncü tekil şahıs geniş zaman çekimi bakar)

Hayvan, kameraya bakıyor (1)

Evin bir cephesi dağa bakıyor (3)

Doktor, çocuğa bakıyor (7)

Öğrenci dersine bakıyor (11)

1. (hizmetler) bakışı bir şey üzerine çevirmek
   • Zamanla nasıl değişiyor insan. Hangi resmime baksam ben değilim. - C. S. Tarancı
2. aramak
3. bir şeyin yüzü bir yöne doğru olmak
   • Limana bakan penceresinden deniz görünürdü. - O. V. Kanık
4. bir şeyin gelişmesi veya iyi bir durumda kalması için emek vermek
5. beslemek, geçindirmek
   • Hayır, artık bakamıyorum.

     — 2020, Mehmet EROĞLU, Yarım Kalan Yürüyüş, İletişim Yayınları, s. 59
6. bir işi birinden beklenmek
   • Evin bütün işleri bana bakıyor.
7. hastayı muayene etmek
   • Annesi, ayağa baksın diye doktora âdeta yalvarıyor.

     — 2015, Emrah POLAT, Köpek Adamlar, İletişim Yayınları, s. 10
8. tedavi etmek için ilgilenmek
9. denemek, incelemek, yoklamak
   • Git bak bakalım, evdeler mi? Şu hesaba sen de bak. Yemeğin tadına bakar mısınız?
10. bir işi yapmak, bir işi yapmakla görevli olmak
    • Pasaport işine polis bakar.
11. ilgilenmek
    • Baktılar, ettiler, ilaç, tedavi, faydası olmadı. - E. Bener
12. meşgul olmak, uğraşmak
    • Çocuğum, sen derslerine bak.
13. yapılabilmesi bir şeye bağlı bulunmak
    • Bu iş beş bin liraya bakar.
14. korumak, gözetmek
15. renklerde benzemek, andırmak
    • Bu kumaşın rengi yeşile bakıyor.
16. anlamak, farkına varmak
    • Bazı akşamlar bakarım Halil savuşur, nereye gittiğini de kimseye söylemez. - M. Ş. Esendal
17. başka bir şeyle ilgilenmeyip elindeki veya önündeki işle uğraşır olmak
    • Yemeğini yemene bak! Vaktini boş geçirmemeye bak!

Çekimleme

bakmak eyleminin çekimi

olumlu çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	baktım	baktın	baktı	baktık	baktınız	baktılar
		hikâye	baktıydım	baktıydın	baktıydı	baktıydık	baktıydınız	baktıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	baktıysam	baktıysan	baktıysa	baktıysak	baktıysanız	baktıysalar baktılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	bakmışım	bakmışsın	bakmış	bakmışız	bakmışsınız	bakmışlar
		hikâye	bakmıştım	bakmıştın	bakmıştı	bakmıştık	bakmıştınız	bakmıştılar
		rivayet	bakmışmışım	bakmışmışsın	bakmışmış	bakmışmışız	bakmışmışsınız	bakmışmışlar
		şart	bakmışsam	bakmışsan	bakmışsa	bakmışsak	bakmışsanız	bakmışsalar bakmışlarsa
	geniş	basit	bakarım	bakarsın	bakar	bakarız	bakarsınız	bakarlar
		hikâye	bakardım	bakardın	bakardı	bakardık	bakardınız	bakardılar
		rivayet	bakarmışım	bakarmışsın	bakarmış	bakarmışız	bakarmışsınız	bakarmışlar
		şart	bakarsam	bakarsan	bakarsa	bakarsak	bakarsanız	bakarsalar bakarlarsa
	şimdiki	basit	bakıyorum	bakıyorsun	bakıyor	bakıyoruz	bakıyorsunuz	bakıyorlar
		hikâye	bakıyordum	bakıyordun	bakıyordu	bakıyorduk	bakıyordunuz	bakıyordular
		rivayet	bakıyormuşum	bakıyormuşsun	bakıyormuş	bakıyormuşuz	bakıyormuşsunuz	bakıyormuşlar
		şart	bakıyorsam	bakıyorsan	bakıyorsa	bakıyorsak	bakıyorsanız	bakıyorsalar bakıyorlarsa
	gelecek	basit	bakacağım	bakacaksın	bakacak	bakacağız	bakacaksınız	bakacaklar
		hikâye	bakacaktım	bakacaktın	bakacaktı	bakacaktık	bakacaktınız	bakacaktılar
		rivayet	bakacakmışım	bakacakmışsın	bakacakmış	bakacakmışız	bakacakmışsınız	bakacakmışlar
		şart	bakacaksam	bakacaksan	bakacaksa	bakacaksak	bakacaksanız	bakacaksalar bakacaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	bakayım	bakasın	baka	bakalım	bakasınız	bakalar
		hikâye	bakaydım	bakaydın	bakaydı	bakaydık	bakaydınız	bakaydılar
		rivayet	bakaymışım	bakaymışsın	bakaymış	bakaymışız	bakaymışsınız	bakaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	baksam	baksan	baksa	baksak	baksanız	baksalar
		hikâye	baksaydım	baksaydın	baksaydı	baksaydık	baksaydınız	baksaydılar
		rivayet	baksaymışım	baksaymışsın	baksaymış	baksaymışız	baksaymışsınız	baksaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	bakmalıyım	bakmalısın	bakmalı	bakmalıyız	bakmalısınız	bakmalılar
		hikâye	bakmalıydım	bakmalıydın	bakmalıydı	bakmalıydık	bakmalıydınız	bakmalıydılar
		rivayet	bakmalıymışım	bakmalıymışsın	bakmalıymış	bakmalıymışız	bakmalıymışsınız	bakmalıymışlar
		şart	bakmalıysam	bakmalıysan	bakmalıysa	bakmalıysak	bakmalıysanız	bakmalıysalar bakmalılarsa
	emir	basit	—	bak	baksın	—	bakın bakınız	baksınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—
olumsuz çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	bakmadım	bakmadın	bakmadı	bakmadık	bakmadınız	bakmadılar
		hikâye	bakmadıydım	bakmadıydın	bakmadıydı	bakmadıydık	bakmadıydınız	bakmadıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	bakmadıysam	bakmadıysan	bakmadıysa	bakmadıysak	bakmadıysanız	bakmadıysalar bakmadılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	bakmamışım	bakmamışsın	bakmamış	bakmamışız	bakmamışsınız	bakmamışlar
		hikâye	bakmamıştım	bakmamıştın	bakmamıştı	bakmamıştık	bakmamıştınız	bakmamıştılar
		rivayet	bakmamışmışım	bakmamışmışsın	bakmamışmış	bakmamışmışız	bakmamışmışsınız	bakmamışmışlar
		şart	bakmamışsam	bakmamışsan	bakmamışsa	bakmamışsak	bakmamışsanız	bakmamışsalar bakmamışlarsa
	geniş	basit	bakmam	bakmazsın	bakmaz	bakmayız	bakmazsınız	bakmazlar
		hikâye	bakmazdım	bakmazdın	bakmazdı	bakmazdık	bakmazdınız	bakmazdılar
		rivayet	bakmazmışım	bakmazmışsın	bakmazmış	bakmazmışız	bakmazmışsınız	bakmazmışlar
		şart	bakmazsam	bakmazsan	bakmazsa	bakmazsak	bakmazsanız	bakmazsalar bakmazlarsa
	şimdiki	basit	bakmıyorum	bakmıyorsun	bakmıyor	bakmıyoruz	bakmıyorsunuz	bakmıyorlar
		hikâye	bakmıyordum	bakmıyordun	bakmıyordu	bakmıyorduk	bakmıyordunuz	bakmıyordular
		rivayet	bakmıyormuşum	bakmıyormuşsun	bakmıyormuş	bakmıyormuşuz	bakmıyormuşsunuz	bakmıyormuşlar
		şart	bakmıyorsam	bakmıyorsan	bakmıyorsa	bakmıyorsak	bakmıyorsanız	bakmıyorsalar bakmıyorlarsa
	gelecek	basit	bakmayacağım	bakmayacaksın	bakmayacak	bakmayacağız	bakmayacaksınız	bakmayacaklar
		hikâye	bakmayacaktım	bakmayacaktın	bakmayacaktı	bakmayacaktık	bakmayacaktınız	bakmayacaktılar
		rivayet	bakmayacakmışım	bakmayacakmışsın	bakmayacakmış	bakmayacakmışız	bakmayacakmışsınız	bakmayacakmışlar
		şart	bakmayacaksam	bakmayacaksan	bakmayacaksa	bakmayacaksak	bakmayacaksanız	bakmayacaksalar bakmayacaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	bakmayayım	bakmayasın	bakmaya	bakmayalım	bakmayasınız	bakmayalar
		hikâye	bakmayaydım	bakmayaydın	bakmayaydı	bakmayaydık	bakmayaydınız	bakmayaydılar
		rivayet	bakmayaymışım	bakmayaymışsın	bakmayaymış	bakmayaymışız	bakmayaymışsınız	bakmayaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	bakmasam	bakmasan	bakmasa	bakmasak	bakmasanız	bakmasalar
		hikâye	bakmasaydım	bakmasaydın	bakmasaydı	bakmasaydık	bakmasaydınız	bakmasaydılar
		rivayet	bakmasaymışım	bakmasaymışsın	bakmasaymış	bakmasaymışız	bakmasaymışsınız	bakmasaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	bakmamalıyım	bakmamalısın	bakmamalı	bakmamalıyız	bakmamalısınız	bakmamalılar
		hikâye	bakmamalıydım	bakmamalıydın	bakmamalıydı	bakmamalıydık	bakmamalıydınız	bakmamalıydılar
		rivayet	bakmamalıymışım	bakmamalıymışsın	bakmamalıymış	bakmamalıymışız	bakmamalıymışsınız	bakmamalıymışlar
		şart	bakmamalıysam	bakmamalıysan	bakmamalıysa	bakmamalıysak	bakmamalıysanız	bakmamalıysalar bakmamalılarsa
	emir	basit	—	bakma	bakmasın	—	bakmayın bakmayınız	bakmasınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—

Atasözleri

• güzele bakmak sevaptır

Deyimler

• ana baba eline bakmak, çeşnisine bakmak, dürbünün tersiyle bakmak, fena gözle bakmak, gözü toprağa bakmak, gül gibi bakmak, icabına bakmak, kem gözle bakmak

Türetilmiş kavramlar

günebakan, aynabakar

Çeviriler

çeviriler

• Almanca: schauen (de), kümmern (de), gucken (de), nachschauen (de), nachgucken (de)
• Azerice: baxmaq (az)
• Eski Türkçe: bakmak‎ (otk) (bakmak)
• Felemenkçe: kijken (nl), bekjiken (nl)
• Fince: katsoa (fi), etsiä (fi)
• Gagavuzca: bakmaa (gag)
• İngilizce: look (en), take care of (en)
• İsveççe: titta (sv)
• Karaçay Balkarca: asıra (krc)
• Kazakça: қарау (kk) (qarau)
• Kırım Tatarcası: baqmaq (crh), qaramaq (crh), qıdırmaq (crh)
• Nogayca: karamak (nog)
• Özbekçe: boqmoq (uz), qaramoq (uz), tiklamoq (uz)
• Rusça: смотреть (ru) (smotretʹ)
• Tatarca: bağu (tt), qaraw (tt)
• Türkmence: bakmak (tk), garamak (tk), nazar salmak (tr), seretmek (tk)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "bakmak".
  TDK Özel Sözlük'te: bakmak"

• Kubbealtı Lugatı'nda "BAKMAK :"
• Nişanyan Sözlük'te: bakmak.

Türkmence

Eylem

bakmak

1. bakmak
2. görmek