saymak

Türkçe

Söyleniş

• Heceleme: say‧mak

Köken

Eski Türkçe sāmak

Eylem

saymak (üçüncü tekil şahıs geniş zaman çekimi sayar)

Kamera, dükkâna giren insanları sayıyor .(1)

Kadın, birden ona kadar sayıyor. (2)

1. (matematik) Bir şeyin kaç tane olduğunu anlamak için bunları birer birer elden veya gözden geçirmek, sayısını bulmak.
   • "Nara sormuşlar: -Tanelerin kaç tane? Yiyenler saysın bana ne- demiş." - Bedri Rahmi Eyüboğlu
2. Sayıları arka arkaya söylemek.
   • Birden ona kadar saymak.
3. Birini veya bir şeyi herhangi başka bir şey yerine koymak veya ona herhangi bir şey gözüyle bakmak; addetmek.
   • "Her çiçekten bal eyledik / Arıya saydılar bizi" - Pir Sultan Abdal
4. … olduğunu veya olacağını varsaymak, kabul etmek.
   • "Elimi uzatsam benim olacak bir vazoya sırt çevirip başkasına kaptırınca onu benden çalınmış saymak neden?" - Haldun Taner
5. Arka arkaya söylemek, sıralamak.
   • Birinin iyiliklerini saymak.
6. Ödemek, peşin vermek.
   • "İki bin lira saydı, bana bir küpe aldı." - Memduh Şevket Esendal
7. (mecaz) Geçer tutmak.
   • Bunu saymam, sizi bir gün erkenden beklerim.
8. (mecaz) Değeri, üstünlüğü, yaşlılığı, yararlılığı dolayısıyla bir kimseye değer vermek, hürmet etmek.
   • "Anam babamı nasıl saydı ise ben de kocamı öyle sayacaktım." - Memduh Şevket Esendal
9. (mecaz) Hesaba katmak, dikkate almak.
   • Bundan önce verdiğimi saymıyor musun?

Çekimleme

saymak eyleminin çekimi

olumlu çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	saydım	saydın	saydı	saydık	saydınız	saydılar
		hikâye	saydıydım	saydıydın	saydıydı	saydıydık	saydıydınız	saydıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	saydıysam	saydıysan	saydıysa	saydıysak	saydıysanız	saydıysalar saydılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	saymışım	saymışsın	saymış	saymışız	saymışsınız	saymışlar
		hikâye	saymıştım	saymıştın	saymıştı	saymıştık	saymıştınız	saymıştılar
		rivayet	saymışmışım	saymışmışsın	saymışmış	saymışmışız	saymışmışsınız	saymışmışlar
		şart	saymışsam	saymışsan	saymışsa	saymışsak	saymışsanız	saymışsalar saymışlarsa
	geniş	basit	sayarım	sayarsın	sayar	sayarız	sayarsınız	sayarlar
		hikâye	sayardım	sayardın	sayardı	sayardık	sayardınız	sayardılar
		rivayet	sayarmışım	sayarmışsın	sayarmış	sayarmışız	sayarmışsınız	sayarmışlar
		şart	sayarsam	sayarsan	sayarsa	sayarsak	sayarsanız	sayarsalar sayarlarsa
	şimdiki	basit	sayıyorum	sayıyorsun	sayıyor	sayıyoruz	sayıyorsunuz	sayıyorlar
		hikâye	sayıyordum	sayıyordun	sayıyordu	sayıyorduk	sayıyordunuz	sayıyordular
		rivayet	sayıyormuşum	sayıyormuşsun	sayıyormuş	sayıyormuşuz	sayıyormuşsunuz	sayıyormuşlar
		şart	sayıyorsam	sayıyorsan	sayıyorsa	sayıyorsak	sayıyorsanız	sayıyorsalar sayıyorlarsa
	gelecek	basit	sayacağım	sayacaksın	sayacak	sayacağız	sayacaksınız	sayacaklar
		hikâye	sayacaktım	sayacaktın	sayacaktı	sayacaktık	sayacaktınız	sayacaktılar
		rivayet	sayacakmışım	sayacakmışsın	sayacakmış	sayacakmışız	sayacakmışsınız	sayacakmışlar
		şart	sayacaksam	sayacaksan	sayacaksa	sayacaksak	sayacaksanız	sayacaksalar sayacaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	sayayım	sayasın	saya	sayalım	sayasınız	sayalar
		hikâye	sayaydım	sayaydın	sayaydı	sayaydık	sayaydınız	sayaydılar
		rivayet	sayaymışım	sayaymışsın	sayaymış	sayaymışız	sayaymışsınız	sayaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	saysam	saysan	saysa	saysak	saysanız	saysalar
		hikâye	saysaydım	saysaydın	saysaydı	saysaydık	saysaydınız	saysaydılar
		rivayet	saysaymışım	saysaymışsın	saysaymış	saysaymışız	saysaymışsınız	saysaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	saymalıyım	saymalısın	saymalı	saymalıyız	saymalısınız	saymalılar
		hikâye	saymalıydım	saymalıydın	saymalıydı	saymalıydık	saymalıydınız	saymalıydılar
		rivayet	saymalıymışım	saymalıymışsın	saymalıymış	saymalıymışız	saymalıymışsınız	saymalıymışlar
		şart	saymalıysam	saymalıysan	saymalıysa	saymalıysak	saymalıysanız	saymalıysalar saymalılarsa
	emir	basit	—	say	saysın	—	sayın sayınız	saysınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—
olumsuz çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	saymadım	saymadın	saymadı	saymadık	saymadınız	saymadılar
		hikâye	saymadıydım	saymadıydın	saymadıydı	saymadıydık	saymadıydınız	saymadıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	saymadıysam	saymadıysan	saymadıysa	saymadıysak	saymadıysanız	saymadıysalar saymadılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	saymamışım	saymamışsın	saymamış	saymamışız	saymamışsınız	saymamışlar
		hikâye	saymamıştım	saymamıştın	saymamıştı	saymamıştık	saymamıştınız	saymamıştılar
		rivayet	saymamışmışım	saymamışmışsın	saymamışmış	saymamışmışız	saymamışmışsınız	saymamışmışlar
		şart	saymamışsam	saymamışsan	saymamışsa	saymamışsak	saymamışsanız	saymamışsalar saymamışlarsa
	geniş	basit	saymam	saymazsın	saymaz	saymayız	saymazsınız	saymazlar
		hikâye	saymazdım	saymazdın	saymazdı	saymazdık	saymazdınız	saymazdılar
		rivayet	saymazmışım	saymazmışsın	saymazmış	saymazmışız	saymazmışsınız	saymazmışlar
		şart	saymazsam	saymazsan	saymazsa	saymazsak	saymazsanız	saymazsalar saymazlarsa
	şimdiki	basit	saymıyorum	saymıyorsun	saymıyor	saymıyoruz	saymıyorsunuz	saymıyorlar
		hikâye	saymıyordum	saymıyordun	saymıyordu	saymıyorduk	saymıyordunuz	saymıyordular
		rivayet	saymıyormuşum	saymıyormuşsun	saymıyormuş	saymıyormuşuz	saymıyormuşsunuz	saymıyormuşlar
		şart	saymıyorsam	saymıyorsan	saymıyorsa	saymıyorsak	saymıyorsanız	saymıyorsalar saymıyorlarsa
	gelecek	basit	saymayacağım	saymayacaksın	saymayacak	saymayacağız	saymayacaksınız	saymayacaklar
		hikâye	saymayacaktım	saymayacaktın	saymayacaktı	saymayacaktık	saymayacaktınız	saymayacaktılar
		rivayet	saymayacakmışım	saymayacakmışsın	saymayacakmış	saymayacakmışız	saymayacakmışsınız	saymayacakmışlar
		şart	saymayacaksam	saymayacaksan	saymayacaksa	saymayacaksak	saymayacaksanız	saymayacaksalar saymayacaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	saymayayım	saymayasın	saymaya	saymayalım	saymayasınız	saymayalar
		hikâye	saymayaydım	saymayaydın	saymayaydı	saymayaydık	saymayaydınız	saymayaydılar
		rivayet	saymayaymışım	saymayaymışsın	saymayaymış	saymayaymışız	saymayaymışsınız	saymayaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	saymasam	saymasan	saymasa	saymasak	saymasanız	saymasalar
		hikâye	saymasaydım	saymasaydın	saymasaydı	saymasaydık	saymasaydınız	saymasaydılar
		rivayet	saymasaymışım	saymasaymışsın	saymasaymış	saymasaymışız	saymasaymışsınız	saymasaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	saymamalıyım	saymamalısın	saymamalı	saymamalıyız	saymamalısınız	saymamalılar
		hikâye	saymamalıydım	saymamalıydın	saymamalıydı	saymamalıydık	saymamalıydınız	saymamalıydılar
		rivayet	saymamalıymışım	saymamalıymışsın	saymamalıymış	saymamalıymışız	saymamalıymışsınız	saymamalıymışlar
		şart	saymamalıysam	saymamalıysan	saymamalıysa	saymamalıysak	saymamalıysanız	saymamalıysalar saymamalılarsa
	emir	basit	—	sayma	saymasın	—	saymayın saymayınız	saymasınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—

Deyimler

fasulye gibi kendini nimetten saymak, ödev saymak, yerinde saymak

Türetilmiş kavramlar

adımsayar, bilgisayar, dizüstü bilgisayar, varsaymak

Çeviriler

çeviriler

• Almanca: zählen (de)
• Azerice: hörmət etmək (az), saymaq (az)
• Eski Türkçe: sakmak‎ (otk) (sakmak), sanamak‎ (otk) (sanamak), sanmak‎ (otk) (sanmak)
• Felemenkçe: tellen (nl)
• Fince: laskea (fi), lukea (fi)
• Fransızca: compter (fr)
• İngilizce: count (en)
• Karaçay Balkarca: sana (krc)
• Kumanca: sana
• Rusça: считать (ru) (sçitatʹ), счесть (ru) (sçestʹ)
• Tatarca: sanu (tt)
• Türkmence: saanamak (tk)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "saymak".
  TDK Özel Sözlük'te: saymak"