İçeriğe atla

at

Vikisözlük sitesinden
Ayrıca bakınız: .at, AT, At, ät, åt, a:t

Türkçe

[düzenle]

Köken

[düzenle]

Osmanlı Türkçesi آت‎

Söyleniş

[düzenle]
[düzenle]

at (belirtme hâli atı, çoğulu atlar)

At (1)
At (2)
  1. (atgiller, tek toynaklılar) atgillerden (equidae), binme, yük çekme, taşıma v.s. hizmetlerde kullanılan, tek tırnaklı hayvan
    • Atlar son derece hassas hayvanlar olup çevresindeki her şeye dikkat gösterir ve hareketlerini ona göre ayarlarlar.
  2. (satranç) Satrançta her yöne siyahtan beyaza ve beyazdan siyaha bir hane atlayarak L biçiminde hareket eden taş.
    • At, diğer taşlardan farklı olarak kısa menzilli olup başka bir taşın üzerinden atlayabilen tek taştır.

Çekimleme

[düzenle]
iyelik ekleriyle
1. tekil (benim) tekil çoğul
yalın atım atlarım
belirtme atımı atlarımı
yönelme atıma atlarıma
bulunma atımda atlarımda
ayrılma atımdan atlarımdan
tamlayan atımın atlarımın
2. tekil (senin) tekil çoğul
yalın atın atların
belirtme atını atlarını
yönelme atına atlarına
bulunma atında atlarında
ayrılma atından atlarından
tamlayan atının atlarının
3.tekil (onun) tekil çoğul
yalın atı atları
belirtme atını atlarını
yönelme atına atlarına
bulunma atında atlarında
ayrılma atından atlarından
tamlayan atının atlarının
1. çoğul (bizim) tekil çoğul
yalın atımız atlarımız
belirtme atımızı atlarımızı
yönelme atımıza atlarımıza
bulunma atımızda atlarımızda
ayrılma atımızdan atlarımızdan
tamlayan atımızın atlarımızın
2. çoğul (sizin) tekil çoğul
yalın atınız atlarınız
belirtme atınızı atlarınızı
yönelme atınıza atlarınıza
bulunma atınızda atlarınızda
ayrılma atınızdan atlarınızdan
tamlayan atınızın atlarınızın
3. çoğul (onların) tekil çoğul
yalın atı
atları		 atları
belirtme atını
atlarını		 atlarını
yönelme atına
atlarına		 atlarına
bulunma atında
atlarında		 atlarında
ayrılma atından
atlarından		 atlarından
tamlayan atının
atlarının		 atlarının

Atasözleri

[düzenle]

abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır, aç at yol almaz, aç it av almaz, ağanın gözü ata tımardır, alma alı, sat yağızı, bin doruya, besle kırı, arık at yol almaz, arık it av almaz, arık ata kuyruğu yüktür, arpa verilmeyen at, kamçı zoruyla yürümez, arslan kükrerse atın ayağı kösteklenir, at arıklıkta, yiğit gariplikte, at at oluncaya kadar sahibi mat olur, at binenin, kılıç kuşananın, at binicisine göre kişner, at binicisini tanır, at bulunur meydan bulunmaz, meydan bulunur at bulunmaz, at ile avrat yiğidin bahtına, at ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalır, at ölür, itlere bayram olur, at olur, meydan olmaz; meydan olur, at olmaz., at pazarında eşek osurtmuyoruz!, at var, meydan yok, at yiğidin yoldaşıdır, at, adımına göre değil, adamına göre yürür, ata bindin aman verme, indin saman verme, ata binen nalını, mıhını arar, ata binersen Allah'ı, attan inersen atı unutma, ata da soy gerek, ite de, ata dost gibi bakmalı, düşman gibi binmeli, ata eyer gerek, eyere er gerek, atı alan Üsküdar’ı geçti, atım tepmez, itim kapmaz deme, atın bahtsızı arabaya düşer, atın ölümü arpadan olsun, atın varken yol tanı ağan varken el tanı, atına bakan ardına bakmaz, atlar nallanırken kurbağa ayağını uzatmaz, atlar tepişir, arada eşekler ezilir, atlıya saat olmaz, atta, avratta uğur vardır, attan düşene yorgan döşek, eşekten düşene kazma kürek, bahşiş atın dişine bakılmaz, bin atın varsa inişte in, bir atın varsa yokuşta bin, bir mıh bir nal kurtarır, bir nal bir at kurtarır, bir sürçen atın başı kesilmez, boş torba ile at tutulmaz, canı acıyan eşek, atı geçer, canı yanan eşek attan yürük olur, dereden geçerken at değiştirilmez, dokuz at bir kazığa bağlanmaz, dost dostun eyerlenmiş atıdır, eğreti ata binen tez iner, el atına binen tez iner, emanet ata binen tez iner, eşek at olmaz, ciğer et olmaz, gelini ata bindirmişler, "ya nasip" demiş, gem almayan atın ölümü yakındır, iki at bir kazığa bağlanmaz, insan ayaktan, at tırnaktan kapar, ırmaktan geçerken at değiştirilmez, katıra baban kim demişler, dayım at demiş, kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan, kır atın yanında duran ya huyundan ya tüyünden, köpeğe gem vurma, kendisini at sanır, küheylan at, çul içinde de bellidir, sen dede ben dede, bu atı kim tımar ede?, yağmurda düşmanın koyunu, dostun atı satılsın, yaman komşu, yaman avrat, yaman at; birinden göç, birin boşa, birin sat, yaşı at pazarında sorarlar, yavaş atın çiftesi pek olur, yavuz at yemini artırır, yavuz at yemini yavuz it ününü artırır, yiğit yiğide at bağışlar, yoksul âlâ ata binse selam almaz, yularsız ata binilmez, yumuşak huylu atın tekmesi yavuz olur, yürük at yemini yavuz it ününü artırır, at at oluncaya kadar sahibi mat olur, at bulunur meydan bulunmaz, meydan bulunur at bulunmaz, at ölür, itlere bayram olur, at ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalır, atta, avratta uğur vardır, attan düşene yorgan döşek, eşekten düşene kazma kürek, attan inip eşeğe binmek, atı alan Üsküdar'ı geçti, atı atasıyla, katırı anasıyla, atın dorusu, yiğidin delisi, atın ölümü arpadan olsun, atın ürkeği, yiğidin korkağı, atın varken yol tanı, ağan varken el tanı, atla deve değil, atlar tepişir, arada eşekler ezilir, atlar nallanırken kurbağalar ayak uzatmaz, at var, meydan yok, at yiğidin yoldaşıdır, ata arpa yiğide pilav, ata binersen Allah'ı, attan inersen atı unutma, ata da soy gerek, ite de, ata et, ite ot vermek, ata eyer gerek, eyere er gerek, ata dost gibi bakmalı, düşman gibi binmeli, at, adımına göre değil adamına göre yürür, atın bahtsızı arabaya düşer, atına bakan ardına bakmaz, atım tepmez, itim kapmaz deme,

|}

Deyimler

[düzenle]

at koşturmak, at beslenirken kız istenirken, at binicisine göre kişner, at çalındıktan sonra ahırın kapısını kapamak, at gibi, at izi it izine karışmak, at koşturacak kadar, at nalı kadar, at oynatmak, at pazarında eşek osurtmuyoruz!, atım tepmez, itim kapmaz deme, atına bakan ardına bakmaz, atın bahtsızı arabaya düşer, atını sağlam kazığa bağlamak

Sözcük birliktelikleri

[düzenle]

Arap atı, at arabası, at balığı, at bakıcısı, at cambazı, at donu, at gözlüğü, at gözlüklü, at hırsızı, at kenesi, at kestanesi, at meydanı, at sineği, atbaşı, atkuyruğu, banko at, binek atı, çıplak at, denizatı, Flaman atı, İngiliz atı, koşu atı, koşum atı, menzil atı, Truva atı, yarış atı

Çeviriler

[düzenle]

Kaynakça

[düzenle]


Eylem

[düzenle]

at

  1. atmak (eylem) sözcüğünün dilek-emir kipi basit ikinci tekil şahıs olumlu çekimi

Zıt anlamlılar

[düzenle]

Arnavutça

[düzenle]

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: at
[düzenle]

at e

  1. (binicilik) binek atı

Azerice

[düzenle]

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: at
[düzenle]

at

  1. (atgiller, tek toynaklılar) at

Fransızca

[düzenle]

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: at

Edat

[düzenle]

at

  1. yanında

Gagavuzca

[düzenle]

Köken

[düzenle]

Eski Türkçe

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: at
[düzenle]

at

  1. (atgiller, tek toynaklılar) at

İngilizce

[düzenle]

Köken

[düzenle]

Latince yönelme eki '-a/-e' anlamına gelen ad kökünden türemiştir.

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: at

Edat

[düzenle]

at

  1. bakmak, düşünmek gibi bir fiilin yönünü veya nesnesini belirtir (-a/-e v.s.)
     I looked at my watch.
  2. başına
     They live at Conway House. — Conway House'da yaşıyorlar.
  3. bir olayın gerçekleştiği zamanı belirtir (-leri, -leyin v.s.)
     The sea is cooler at night. — Deniz geceleri daha serindir.
  4. birinin ve birşeyin yaşını belirtir (-nde v.s.)
     At fourteen, he began to work as a postman. — On dört yaşında postacı olarak çalışmaya başladı.
  5. konum, mevkii veya varış yeri belirtir (-da/-de v.s.)
     The children go to bed at nine o'clock. — Çocuklar saat dokuzda yatarlar.
  6. ölçü veya seviye belirtir (-da/-de v.s.)
     Prices start at £250.00. — Fiyatlar 250,00 £'den başlıyor.
  7. (ekonomi, Laos) Laos'un para birimi kipin yüzde biri, Laos kuruşu

Kelime birliktelikleri

[düzenle]

Kazakça

[düzenle]

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: at
[düzenle]

at

  1. (atgiller, tek toynaklılar) at
  2. (dil bilimi) ad, isim

Kırgızca

[düzenle]

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: at
[düzenle]

at

  1. (atgiller, tek toynaklılar) at
  2. (dil bilimi) ad, isim

Kırım Tatarcası

[düzenle]

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: at
[düzenle]

at

  1. (atgiller, tek toynaklılar) at
     Enver balalığında atlarnı seve edi.

Kırımçakça

[düzenle]

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: at
[düzenle]

at

  1. (atgiller, tek toynaklılar) at

Norveççe

[düzenle]

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: at

Adıl

[düzenle]

at

  1. (işaret adılı): o, şu
Norveççe (Bokmål) işaret adılları
yakın uzak
eril / dişil cinssiz eril / dişil cinssiz
Tekil dennedetteat
Çoğul dissede

Tagalogca

[düzenle]

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: at

Bağlaç

[düzenle]

at

  1. ve

Tatarca

[düzenle]

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: at
[düzenle]

at

  1. (atgiller, tek toynaklılar) at
  2. (dil bilimi) ad, isim

Eylem

[düzenle]

at

  1. atmak

Türkmence

[düzenle]

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: at
[düzenle]

at

  1. (atgiller, tek toynaklılar) at
  2. (dil bilimi) ad, isim
"https://tr.wiktionary.org/w/index.php?title=at&oldid=5240128" sayfasından alınmıştır