koltuk

Türkçe

Köken

Eski Türkçe Kol ve alt kelimelerinden oluşan belirtisiz isim tamlaması durumundaki birleşik kelimeye -k eklenerek (kol+altı-k > koltuk) meydana getirilmiş birleşik bir kelime olduğunu düşünüyoruz.

Ad

koltuk (belirtme hâli koltuğu, çoğulu koltuklar)

Koltuk (1)

Koltuk (2)

1. (anatomi) Omuz başının altında, kolun gövde ile birleştiği yer.
   • koltuğumuzun altında birer dinamit gibi kellemiz

     — Attilâ İLHAN, 1959, Duvar, Dost Yayınları
2. (mobilya) Kol dayayacak yerleri olan geniş ve rahat sandalye.
   • Ta yan beline kadar gömüldüğü koltuğunun içinden ileriye doğru uzandı. - Y. K. Karaosmanoğlu
3. (evlilik) Eski düğünlerde damatla gelinin eve girerken konuklar arasından kol kola geçmeleri tören.
   • Babamız, annemizi gelin geldiği ilk gün şu merdivenin alt başında karşılamış, koltuk yapılmıştı. - H. C. Yalçın
4. (mühendislik) Yapıcılıkta yan destek.
5. (denizcilik) Demirledikten sonra gemiyi iskeleye, rıhtıma veya başka bir gemiye bağlayan ip.
6. koltuklanma
   • O koltuktan hoşlanmaz.
7. kayırma
   • Dayısının koltuğunda sırtı yere gelmez.
8. Yüksek mevki, makam:
   • Koltuk kavgası.
9. (fahişelik) genelev
   • Burası Mesut Bey adında bir herifin koltuğudur. - H. R. Gürpınar
10. (halk ağzı, bitki anatomisi) Mısır ve buğday fidesinin yanlarından çıkan filizler.
11. (eskimiş) Kenar, tenha yer.

Deyimler

koltuğa girmek, koltuğu doldurmak, koltuğuna girmek, koltuğunun altına sığınmak, koltuk çıkmak, koltukları kabarmak, koltukta olmak, koltuk vermek

Türetilmiş kavramlar

koltuk altı, koltukbaşı, koltuk değneği, koltuk düşkünü, koltuk gözü, koltuk kapısı, koltuk kavgası, koltuk meyhanesi, koltuk takımı, armut koltuk, berjer koltuk, döner koltuk, İskandinav koltuk, L koltuk, lüks koltuk, tekerlekli koltuk, yatar koltuk, berber koltuğu, dişçi koltuğu, köşe koltuğu, şoför koltuğu

Çekimleme

koltuk adının çekimi

hâl	tekil	çoğul
yalın	koltuk	koltuklar
belirtme	koltuğu	koltukları
yönelme	koltuğa	koltuklara
bulunma	koltukta	koltuklarda
ayrılma	koltuktan	koltuklardan
tamlayan	koltuğun	koltukların

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	koltuğum	koltuklarım
belirtme	koltuğumu	koltuklarımı
yönelme	koltuğuma	koltuklarıma
bulunma	koltuğumda	koltuklarımda
ayrılma	koltuğumdan	koltuklarımdan
tamlayan	koltuğumun	koltuklarımın
2. tekil (senin)
yalın	koltuğun	koltukların
belirtme	koltuğunu	koltuklarını
yönelme	koltuğuna	koltuklarına
bulunma	koltuğunda	koltuklarında
ayrılma	koltuğundan	koltuklarından
tamlayan	koltuğunun	koltuklarının
3. tekil (onun)
yalın	koltuğu	koltukları
belirtme	koltuğunu	koltuklarını
yönelme	koltuğuna	koltuklarına
bulunma	koltuğunda	koltuklarında
ayrılma	koltuğundan	koltuklarından
tamlayan	koltuğunun	koltuklarının
1. çoğul (bizim)
yalın	koltuğumuz	koltuklarımız
belirtme	koltuğumuzu	koltuklarımızı
yönelme	koltuğumuza	koltuklarımıza
bulunma	koltuğumuzda	koltuklarımızda
ayrılma	koltuğumuzdan	koltuklarımızdan
tamlayan	koltuğumuzun	koltuklarımızın
2. çoğul (sizin)
yalın	koltuğunuz	koltuklarınız
belirtme	koltuğunuzu	koltuklarınızı
yönelme	koltuğunuza	koltuklarınıza
bulunma	koltuğunuzda	koltuklarınızda
ayrılma	koltuğunuzdan	koltuklarınızdan
tamlayan	koltuğunuzun	koltuklarınızın
3. çoğul (onların)
yalın	koltuğu	koltukları
belirtme	koltuğunu	koltuklarını
yönelme	koltuğuna	koltuklarına
bulunma	koltuğunda	koltuklarında
ayrılma	koltuğundan	koltuklarından
tamlayan	koltuğunun	koltuklarının

Çeviriler

çeviriler

*Azerice: kreslo (az), qoltuq (az)

• Eski Türkçe: koltık‎ (otk) (koltık)
• Fince: kainalo (fi), nojatuoli (fi)
• İngilizce: armpit (en), armchair (en)
• Lehçe: pacha (pl), fotel (pl)
• Macarca: hónalj (hu), karosszék (hu), fotel (hu)
• Rusça: подмышка (ru) (podmışka), кресло (ru) (kreslo)
• Tatarca: qultıq (tt)
• Türkmence: kreslo (tk), kürsii (tk), goltuk (tk)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "koltuk" maddesi

Gagavuzca

Ad

koltuk

1. koltuk

Kaynakça

Yrd. Doç. Dr. Cahit BAŞDAŞ - "TÜRKÇE ORGAN ADLARINDA KELİME SONU -k ÜNSÜZÜ VE ÇOKLUK"

• Etymological Dictionaries - Andras Rajki