ki

Vikisözlük sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara
Disambig.svg Başka anlamlar veya farklı yazılışlar için bakınız: kim

Türkçe[düzenle]

Bağlaç[düzenle]

[1] anlam bakımından birbirleriyle ilgili cümleleri birbirine bağlayan bir söz
[2] özneyi, tümleci güçlendirerek cümlenin temel bölümüne bağlayan bir söz
Siz ki beni tanırsınız, niçin böyle düşünüyorsunuz?
[3] öyle, o kadar, o denli vb.nden sonra, kullanıldığı cümleye güç katan söz
[4] ikinci cümledeki yargının birincideki hareketin yapılışı sırasında görülerek şaşıldığını bildiren bir söz
Kapağı kaldırmış ki sandık bomboş.
Bir de ağzıma aldım ki şeker gibi tadı var.
[5] iki cümlede anlatılan durumların uyuşmazlığını bildiren bir söz
Ama o bir şey yapmamıştı ki onun hiç kabahati yoktu. - O. C. Kaygılı
[6] yakınma, kınama vb. duygular anlatmak için bir cümlenin sonuna getirilen bir söz
O beni sevmez ki! Sana güvenilmez ki!
[7] soru cümlesinin sonuna getirildiğinde şüphe veya endişe anlatan bir söz
Acaba gelmez mi ki?
Bunu bana bırakırlar mı ki?
Acaba ceza verirler mi ki?
[8] bazı kelimelerin sonuna bir ek gibi eklenerek birtakım zarflar, yeni edatlar oluşturan bir söz: belki, çünkü, hâlbuki, mademki, sanki gibi

Açıklamalar[düzenle]

[1] Günümüzde ki eki, olumlu anlam vermek amacıyla yanlış bir biçimde kullanılmakta, "Geldim ki" veya "Yaptım ki" gibi. Oysa bu ek olumsuzluk anlamı yükler, ardından kullanıldığı kelimeye. "Gelmedim ki" ya da "Yapmadım ki" gibi. Olumlu ek kullanılması isteniyorsa, doğrusu "ya" ekidir. "Geldim ya", "Yaptım ya" örneklerinde olduğu gibi.

Köken[düzenle]

[1] Farsça: ki

Atasözleri[düzenle]

Ağır git ki yol alasın
Ağır otur ki bey desinler
Baktın ki kar havası, eve gel kör olası
Deveye boynun eğri, demişler; nerem doğru ki, demiş
Elin ağzı torba değil ki büzesin
Görgülü kuşlar gördüğünü işler, görmedik kuşlar ne görsün ki ne işler?
Komşunu iki inekli iste ki kendin bir inekli olasın

Deyimler[düzenle]

demek ki
öyle ki
sakalım yok ki sözüm dinlensin
sarımsak yemedim ki ağzım koksun
soğan yemedim ki ağzım koksun
şeytan diyor ki

Kaynakça[düzenle]

  • Türk Dil Kurumu: "ki"

Türk lehçeleri[düzenle]

Çeviriler[düzenle]

Bretonca[düzenle]

[düzenle]

[1] (köpekgiller) köpek, it

Gagavuzca[düzenle]

Bağlaç[düzenle]

[1] ki

Köken[düzenle]

[1] Farsça:

Hawaii dili[düzenle]

[düzenle]

[1] anahtar

Macarca[düzenle]

Adıl[düzenle]

[1] kim