köpek

Ayrıca bakınız: kopek, kópék, köpək

Haftanın sözcüğü – 2007, 24. hafta

Türkçe

Köken

Osmanlı Türkçesi كوپك‎ (köpek) sözcüğünden devralındı, Ana Türkçe *köpek sözcüğünden.

Söyleniş

IPA^(anahtar): [cʰø̞ᵝˈpʰɛc]
Ses (dosya)
Heceleme: kö‧pek

Ad

köpek (belirtme hâli köpek, çoğulu köpekler)

(köpekgiller, evcil hayvanlar) Köpekgillerden, boy ve biçim bakımından pek çok cinsi olan, çok iyi koku alan, sadık, bekçilik ve avcılık gibi işler için beslenen memeli hayvan; kapik it, gölbez.
- Bu karlı ve buzlu hava Emirgân'daki siyan köpeğe tahammülü güç ve sıkıcı gelmiş olacak ki, her zaman o kadar istiğna gösterdiği Mümtaz'ın davetini bu sefer büyük bir memnuniyetle kabul ederek içeri girdi.
  — Ahmet Hamdi TANPINAR, 2022, 39. baskı, Huzur, s. 345, Dergâh Yayınları
(hakaret yollu sözcükler) aşağılık niyetlerle yaltaklanan veya davranışları kötü olan kimse için kullanılan bir sövgü sözü
- Ben bu ite çattığıma bin pişman oldum. Bu köpekten de aşağı köpeğe uyma. - Y. Kemal

Çekimleme

köpek adının çekimi

hâl	tekil	çoğul
yalın	köpek	köpekler
belirtme	köpeği	köpekleri
yönelme	köpeğe	köpeklere
bulunma	köpekte	köpeklerde
ayrılma	köpekten	köpeklerden
tamlayan	köpeğin	köpeklerin

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	köpeğim	köpeklerim
belirtme	köpeğimi	köpeklerimi
yönelme	köpeğime	köpeklerime
bulunma	köpeğimde	köpeklerimde
ayrılma	köpeğimden	köpeklerimden
tamlayan	köpeğimin	köpeklerimin
2. tekil (senin)
yalın	köpeğin	köpeklerin
belirtme	köpeğini	köpeklerini
yönelme	köpeğine	köpeklerine
bulunma	köpeğinde	köpeklerinde
ayrılma	köpeğinden	köpeklerinden
tamlayan	köpeğinin	köpeklerinin
3. tekil (onun)
yalın	köpeği	köpekleri
belirtme	köpeğini	köpeklerini
yönelme	köpeğine	köpeklerine
bulunma	köpeğinde	köpeklerinde
ayrılma	köpeğinden	köpeklerinden
tamlayan	köpeğinin	köpeklerinin
1. çoğul (bizim)
yalın	köpeğimiz	köpeklerimiz
belirtme	köpeğimizi	köpeklerimizi
yönelme	köpeğimize	köpeklerimize
bulunma	köpeğimizde	köpeklerimizde
ayrılma	köpeğimizden	köpeklerimizden
tamlayan	köpeğimizin	köpeklerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın	köpeğiniz	köpekleriniz
belirtme	köpeğinizi	köpeklerinizi
yönelme	köpeğinize	köpeklerinize
bulunma	köpeğinizde	köpeklerinizde
ayrılma	köpeğinizden	köpeklerinizden
tamlayan	köpeğinizin	köpeklerinizin
3. çoğul (onların)
yalın	köpeği	köpekleri
belirtme	köpeğini	köpeklerini
yönelme	köpeğine	köpeklerine
bulunma	köpeğinde	köpeklerinde
ayrılma	köpeğinden	köpeklerinden
tamlayan	köpeğinin	köpeklerinin

Eş anlamlılar

fino, havhav, kuçu, kuçukuçu, barak, çomar, encik, enik, belo

Atasözleri

Deyimler

köpeğe hoşt, kediye pişt dememek, köpek gibi

Türetilmiş Kavramlar

köpekayası, köpek balığı, köpek dişi, köpekkuyruğu, köpekmemesi, köpekoğlu, köpek sarımsağı, köpek soğanı, köpek soyu, köpek üzümü, köpekoğluköpek, av köpeği, çayır köpeği, çoban köpeği, Kangal köpeği, kurt köpeği, mandıra köpeği

Çeviriler

Canidae köpekgiller

Afrikanca: hond (af)
Aiton dili: မႃ (maa)
Almanca: Hund (de) e
Altayca: ийт (alt) (iyt)
Arapça: كَلْب‎ (ar) e (kelb)
Aşağı Sorbça: pjas (dsb)
Arnavutça: qen (sq) e
Aymaraca: anu (ay)
Azerice: köpək (az), it (az)
Başkurtça: эт (ba) (et)
Birmanca: ခွေး (my) (hkwe:)
Bretonca: ki (br)
Bulgarca: куче (bg) n (kuçe), пес (bg) e (pes)
Buryatça: нохой (bxr) (noxoj)
Çekçe: pes (cs)
Çince: 狗 (zh) (gǒu), 犬 (zh) (quǎn)
Çuvaşça: йытӑ (cv) (jytă)
Danca: hund (da)
Endonezce: anjing (id)
Eski Türkçe: ıt‎ (otk) (ıt)
Esperanto dili: hundo (eo)
Estonca: koer (et)
Evenki dili: ӈинакин (ŋinakin)
Faroe dili: hundur (fo)
Farsça: سگ‎ (fa) (sag)
Felemenkçe: hond (nl) e
Fince: koira (fi), lurjus (fi)
Fransızca: chien (fr) e
Frizce: hûn (fy)
Galiçyaca: can (gl)
Guarani dili: jagua (gn)
Gürcüce: ძაღლი (ka) (ʒaɣli)
Hakasça: адай (kjh) (aday)
Hausaca: kare (ha)
Hintçe: कुत्ता (hi) (kuttā)
Inuktitut dili: ᕿᒻᒥᖅ (iu) (qimmiq)
İrlandaca: madra (ga)
İbranice: כלב‎ (he) [kélev]
İngilizce: dog (en), hound (en); scoundrel (en)
İskoç İngilizcesi: dug (sco)
İspanyolca: perro (es) e, canalla (es)
İsveççe: hund (sv)
İtalyanca: cane (it)
İzlandaca: hundur (is), rakki (is)
Japonca: 犬 (ja), いぬ (ja) [inu]
Kalmukça: ноха (xal) (noxa)
Karakalpakça: iyt (kaa)
Katalanca: gos (ca) e, ca (ca) e
Kazakça: ит (kk) (it)
Kırgızca: ит (ky) (it)
Kırım Tatarca: köpek (crh), it (crh)
Korece: 개 (ko) (gae)
Korsikaca: cane (co)
Keçuva dili: alkho (qu)
Kmer dili: ឆ្កែ (km) (chhkê)
Komi dili: пон (kv)
Kumukça: ит (kum)
Kürtçe: se (ku), kûçik (ku)
Lao dili: ໝາ (lo) (mā)
Latince: canis (la)
Lehçe: pies (pl)
Litvanca: šuo (lt)
Macarca: kutya (hu) eb (hu)
Malgaşça: alika (mg)
Marathi dili: कुत्रा (mr) (kutrā)
Mari dili: пий (mhr) (pij)
Mokşa dili: пине (mdf) ( pińe )
Moğolca: нохой (mn) (nohoy)
Nogayca: ийт (nog) (iyt)
Norveççe: hund (no)
Özbekçe: ит (uz), it (uz)
Portekizce: cão (pt), (Brezilya) cachorro (pt)
Rapanui dili: paihéŋa (rap)
Reto Romanca: chaun (rm), tgaun (rm)
Romanca: žukli (rom)
Rusça: соба́ка (ru) d (sobáka), пёс (ru) e (pjos), пси́на (ru) d (psína)
Sarduca: cane (sc)
Sicilyaca: cani (scn)
Sırp-Hırvatça: пас (sh), pas (sh)
Slovakça: pes (sk)
Slovence: pes (sl)
Somalice: eey (so)
Şorca: адай (aday)
Tatarca: эт (tt) (et), et (tt)
Tayca: หมา (th) (mǎa)
Telugu dili: కుక్క (te) (kukka), శునకము (te) (śunakamu)
Ternate dili: kaso
Tibetçe: ཁྱི (bo) (khyi)
Tuvaca: ыт (tyv) (ıt)
Türkmence: ит (tk)
Ukraynaca: пес (uk) (pes)
Uygurca: ئىت‎ (ug) (it)
Vietnamca: con chó (vi)
Volapük dili: dog (vo)
Yahudi İspanyolcası: hsbpero (lad)
Yakutça: ыт (sah) (ıt)
Yukarı Sorbca: psyk (hsb)
Yunanca: σκύλος (el) e (skýlos), σκυλί (el) n (skylí)

Kaynakça

Türk Dil Kurumuna göre "köpek" maddesi

Ek okumalar

Türkçe Vikipedi'de köpek

Gagavuzca

Köken

Eski Türkçe köpäk

Ad

köpek

(köpekgiller, evcil hayvanlar) köpek

Deyimler

kedi ile köpek gibi

Kırım Tatarca

Ad

köpek

(köpekgiller, evcil hayvanlar) köpek, it
Köpekler uvulday

Türkmence

Ad

köpek

(köpekgiller, evcil hayvanlar) köpek, erkek köpek