dövmek

Türkçe

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /døvˈmec/
• Heceleme: döv‧mek

Eylem

dövmek (üçüncü tekil şahıs geniş zaman çekimi döver)

Çocuk, yerdeki çocuğu dövüyor.

Adam, halıyı dövüyor (2)

Adam, taşla biberi dövüyor (3)

1. (şiddet) Tokat, yumruk, tekme vurarak canını acıtmak.
   • eş anlamlıları: benzetmek, girişmek, hırpalamak, pataklamak, silkelemek, sopalamak, ufalamak
   • Harp Divanına vermeden önce şurada kemiklerini kırıncaya kadar bir dövsem! - H. E. Adıvar
2. çamaşır, halı vb.ni tokaç, sopa gibi şeylerle vurarak temizlemek
3. bir şeyi toz durumuna getirmek için ezmek
   • Döveçte karabiber dövmek.
4. çırpmak
5. ateşte ısıtılarak yumuşatılmış bir madeni, vurarak istenilen biçime getirmek
   • Demiri tavında dövmeli.
6. topa tutmak
   • Gemi kaleyi dövdü.
7. çarpmak, sertçe dokunmak
   • Dalmadan önce son hatırladığım, camı döven sonbahar yağmuruydu.

     — Ahmet BÜKE, 2004, İzmir Postası'nın Adamları, s. 31, Kanat Yayınları
8. davul vb. çalmak, vurmak

Çekimleme

dövmek eyleminin çekimi

olumlu çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	dövdüm	dövdün	dövdü	dövdük	dövdünüz	dövdüler
		hikâye	dövdüydüm	dövdüydün	dövdüydü	dövdüydük	dövdüydünüz	dövdüydüler
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	dövdüysem	dövdüysen	dövdüyse	dövdüysek	dövdüyseniz	dövdüyseler dövdülerse
	belirsiz geçmiş	basit	dövmüşüm	dövmüşsün	dövmüş	dövmüşüz	dövmüşsünüz	dövmüşler
		hikâye	dövmüştüm	dövmüştün	dövmüştü	dövmüştük	dövmüştünüz	dövmüştüler
		rivayet	dövmüşmüşüm	dövmüşmüşsün	dövmüşmüş	dövmüşmüşüz	dövmüşmüşsünüz	dövmüşmüşler
		şart	dövmüşsem	dövmüşsen	dövmüşse	dövmüşsek	dövmüşseniz	dövmüşseler dövmüşlerse
	geniş	basit	döverim	döversin	döver	döveriz	döversiniz	döverler
		hikâye	döverdim	döverdin	döverdi	döverdik	döverdiniz	döverdiler
		rivayet	dövermişim	dövermişsin	dövermiş	dövermişiz	dövermişsiniz	dövermişler
		şart	döversem	döversen	döverse	döversek	döverseniz	döverseler döverlerse
	şimdiki	basit	dövüyorum	dövüyorsun	dövüyor	dövüyoruz	dövüyorsunuz	dövüyorlar
		hikâye	dövüyordum	dövüyordun	dövüyordu	dövüyorduk	dövüyordunuz	dövüyordular
		rivayet	dövüyormuşum	dövüyormuşsun	dövüyormuş	dövüyormuşuz	dövüyormuşsunuz	dövüyormuşlar
		şart	dövüyorsam	dövüyorsan	dövüyorsa	dövüyorsak	dövüyorsanız	dövüyorsalar dövüyorlarsa
	gelecek	basit	döveceğim	döveceksin	dövecek	döveceğiz	döveceksiniz	dövecekler
		hikâye	dövecektim	dövecektin	dövecekti	dövecektik	dövecektiniz	dövecektiler
		rivayet	dövecekmişim	dövecekmişsin	dövecekmiş	dövecekmişiz	dövecekmişsiniz	dövecekmişler
		şart	döveceksem	döveceksen	dövecekse	döveceksek	dövecekseniz	dövecekseler döveceklerse
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	döveyim	dövesin	döve	dövelim	dövesiniz	döveler
		hikâye	döveydim	döveydin	döveydi	döveydik	döveydiniz	döveydiler
		rivayet	döveymişim	döveymişsin	döveymiş	döveymişiz	döveymişsiniz	döveymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	dövsem	dövsen	dövse	dövsek	dövseniz	dövseler
		hikâye	dövseydim	dövseydin	dövseydi	dövseydik	dövseydiniz	dövseydiler
		rivayet	dövseymişim	dövseymişsin	dövseymiş	dövseymişiz	dövseymişsiniz	dövseymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	dövmeliyim	dövmelisin	dövmeli	dövmeliyiz	dövmelisiniz	dövmeliler
		hikâye	dövmeliydim	dövmeliydin	dövmeliydi	dövmeliydik	dövmeliydiniz	dövmeliydiler
		rivayet	dövmeliymişim	dövmeliymişsin	dövmeliymiş	dövmeliymişiz	dövmeliymişsiniz	dövmeliymişler
		şart	dövmeliysem	dövmeliysen	dövmeliyse	dövmeliysek	dövmeliyseniz	dövmeliyseler dövmelilerse
	emir	basit	—	döv	dövsün	—	dövün dövünüz	dövsünler
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—
olumsuz çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	dövmedim	dövmedin	dövmedi	dövmedik	dövmediniz	dövmediler
		hikâye	dövmediydim	dövmediydin	dövmediydi	dövmediydik	dövmediydiniz	dövmediydiler
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	dövmediysem	dövmediysen	dövmediyse	dövmediysek	dövmediyseniz	dövmediyseler dövmedilerse
	belirsiz geçmiş	basit	dövmemişim	dövmemişsin	dövmemiş	dövmemişiz	dövmemişsiniz	dövmemişler
		hikâye	dövmemiştim	dövmemiştin	dövmemişti	dövmemiştik	dövmemiştiniz	dövmemiştiler
		rivayet	dövmemişmişim	dövmemişmişsin	dövmemişmiş	dövmemişmişiz	dövmemişmişsiniz	dövmemişmişler
		şart	dövmemişsem	dövmemişsen	dövmemişse	dövmemişsek	dövmemişseniz	dövmemişseler dövmemişlerse
	geniş	basit	dövmem	dövmezsin	dövmez	dövmeyiz	dövmezsiniz	dövmezler
		hikâye	dövmezdim	dövmezdin	dövmezdi	dövmezdik	dövmezdiniz	dövmezdiler
		rivayet	dövmezmişim	dövmezmişsin	dövmezmiş	dövmezmişiz	dövmezmişsiniz	dövmezmişler
		şart	dövmezsem	dövmezsen	dövmezse	dövmezsek	dövmezseniz	dövmezseler dövmezlerse
	şimdiki	basit	dövmüyorum	dövmüyorsun	dövmüyor	dövmüyoruz	dövmüyorsunuz	dövmüyorlar
		hikâye	dövmüyordum	dövmüyordun	dövmüyordu	dövmüyorduk	dövmüyordunuz	dövmüyordular
		rivayet	dövmüyormuşum	dövmüyormuşsun	dövmüyormuş	dövmüyormuşuz	dövmüyormuşsunuz	dövmüyormuşlar
		şart	dövmüyorsam	dövmüyorsan	dövmüyorsa	dövmüyorsak	dövmüyorsanız	dövmüyorsalar dövmüyorlarsa
	gelecek	basit	dövmeyeceğim	dövmeyeceksin	dövmeyecek	dövmeyeceğiz	dövmeyeceksiniz	dövmeyecekler
		hikâye	dövmeyecektim	dövmeyecektin	dövmeyecekti	dövmeyecektik	dövmeyecektiniz	dövmeyecektiler
		rivayet	dövmeyecekmişim	dövmeyecekmişsin	dövmeyecekmiş	dövmeyecekmişiz	dövmeyecekmişsiniz	dövmeyecekmişler
		şart	dövmeyeceksem	dövmeyeceksen	dövmeyecekse	dövmeyeceksek	dövmeyecekseniz	dövmeyecekseler dövmeyeceklerse
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	dövmeyeyim	dövmeyesin	dövmeye	dövmeyelim	dövmeyesiniz	dövmeyeler
		hikâye	dövmeyeydim	dövmeyeydin	dövmeyeydi	dövmeyeydik	dövmeyeydiniz	dövmeyeydiler
		rivayet	dövmeyeymişim	dövmeyeymişsin	dövmeyeymiş	dövmeyeymişiz	dövmeyeymişsiniz	dövmeyeymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	dövmesem	dövmesen	dövmese	dövmesek	dövmeseniz	dövmeseler
		hikâye	dövmeseydim	dövmeseydin	dövmeseydi	dövmeseydik	dövmeseydiniz	dövmeseydiler
		rivayet	dövmeseymişim	dövmeseymişsin	dövmeseymiş	dövmeseymişiz	dövmeseymişsiniz	dövmeseymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	dövmemeliyim	dövmemelisin	dövmemeli	dövmemeliyiz	dövmemelisiniz	dövmemeliler
		hikâye	dövmemeliydim	dövmemeliydin	dövmemeliydi	dövmemeliydik	dövmemeliydiniz	dövmemeliydiler
		rivayet	dövmemeliymişim	dövmemeliymişsin	dövmemeliymiş	dövmemeliymişiz	dövmemeliymişsiniz	dövmemeliymişler
		şart	dövmemeliysem	dövmemeliysen	dövmemeliyse	dövmemeliysek	dövmemeliyseniz	dövmemeliyseler dövmemelilerse
	emir	basit	—	dövme	dövmesin	—	dövmeyin dövmeyiniz	dövmesinler
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—

Atasözleri

• harman dövmek keçinin işi değil
• maksadı üzüm yemek değil, bağcıyı dövmek

Deyimler

davul dövmek, havanda su dövmek, saçı topuklarını dövmek, tepesinde havan dövmek

Türetilmiş kavramlar

topukdöven, biçerdöver

Çeviriler

çeviriler

• Almanca: hauen (de), schlagen (de), wichsen (de), prügeln (de)
• Azerice: döymək (az)
• Bulgarca: бия (bg) (biya)
• Eski Türkçe: çars çars urmak‎ (otk) (çars çars urmak)
• Fince: lyödä (fi), takoa (fi)
• Kırgızca: уруу (ky) (uruu)
• Kırım Tatarca: töbelemek (crh), köteklemek (crh)
• Latince: ferire (la)
• Lehçe: bić (pl)
• Özbekçe: bosmoq (uz), tuymoq (uz), urmoq (uz), yanchmoq (uz)
• Rusça: бить (ru) (bitʹ), колотить (ru) (kolotitʹ)
• Tatarca: qínaw (tt)
• Yakutça: оҕус (sah) (oğus)
• Yunanca: χτυπώ (el) (chtypó)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "dövmek" maddesi
• Kubbealtı Lugatı: "dövmek"
• Nişanyan Sözlük'te: dövmek maddesi

Türkmence

Eylem

dövmek

1. kırmak
2. parçalamak, bozmak

Kaynakça

• Atacanov, Ata (1922). Türkmendolu Yir Sözlüğü.