bitmek

Türkçe

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /bit.ˈmek/
• Heceleme: bit‧mek

Eylem

Antlaşma imzalanarak II. Dünya Savaşı bitti (1)

Markette ekmek bitmiş (2)

Turunculu adam, koşmaktan bitmiş (3)

bitmek (üçüncü tekil şahıs geniş zaman çekimi biter)

1. Sona ermek, tamamlanmak:
   • Dört yıl evvel biten yeni evden on sekiz lira kereste hesâbı varmış (Yusuf Z. Ortaç).
   • Gecenin bitmeye yüz tuttuğu andan beridir / Duyulan gökte kanat yerde ayak sesleridir (Yahyâ Kemal).
2. Tükenmek, kalmamak
   • Şu yanan mum bile sönüp bitecek (Hüseyin Sîret).
   • Cebimdeki üç mecîdiye bir haftada bitti (Yusuf Z. Ortaç).
3. Çok yorulmak, dayanak gücü kalmamak
4. Tohumun filizlenip topraktan çıkması
   • "Buğdayla arpadan başka ne biter bu topraklarda?" - Falih Rıfkı Atay
5. Saçın, tüy ve kılın bedende çıkması, büyümesi
6. Perişan olmak, üzüntüden harap olmak; mahvolmak
7. Beklenmedik zamanda, aniden ortaya çıkmak:
   • "Aynı anda sahnenin her yerinde birden bitiyor, bir şarkıcıdan çok bir göz bağıcıya benziyordu." - Murathan Mungan
   • Bir görülürsek bittiğimiz gündür (Aka Gündüz).
   • Eğer bu celsede tahliye olmazsa biterim (Bediî Fâik).
   • Azîze’yi ölü gibi merdivenden çıkardıklarını gördüm, artık bittim, kendimden geçtim (Hâlide E. Adıvar).
8. (argo) Çok beğenmek, hayran kalmak
   • Ulan be babacım, ööle güzel oldu ki!.. Görsen rahmetliçıkıp gelmiş sanırsın. Bakış, duruş, endam aynısı oldu. Şööle bi baktım kendime, ulan dedim, sen neymişsin be Orkun, dedim. Bittim babacım, bittim.

     — 1997, Mesut CEYLAN, “Orkun Kitabeleri”, Öküz, 33. sayı, s. 16

Çekimleme

bitmek eyleminin çekimi

olumlu çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	bittim	bittin	bitti	bittik	bittiniz	bittiler
		hikâye	bittiydim	bittiydin	bittiydi	bittiydik	bittiydiniz	bittiydiler
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	bittiysem	bittiysen	bittiyse	bittiysek	bittiyseniz	bittiyseler bittilerse
	belirsiz geçmiş	basit	bitmişim	bitmişsin	bitmiş	bitmişiz	bitmişsiniz	bitmişler
		hikâye	bitmiştim	bitmiştin	bitmişti	bitmiştik	bitmiştiniz	bitmiştiler
		rivayet	bitmişmişim	bitmişmişsin	bitmişmiş	bitmişmişiz	bitmişmişsiniz	bitmişmişler
		şart	bitmişsem	bitmişsen	bitmişse	bitmişsek	bitmişseniz	bitmişseler bitmişlerse
	geniş	basit	biterim	bitersin	biter	biteriz	bitersiniz	biterler
		hikâye	biterdim	biterdin	biterdi	biterdik	biterdiniz	biterdiler
		rivayet	bitermişim	bitermişsin	bitermiş	bitermişiz	bitermişsiniz	bitermişler
		şart	bitersem	bitersen	biterse	bitersek	biterseniz	biterseler biterlerse
	şimdiki	basit	bitiyorum	bitiyorsun	bitiyor	bitiyoruz	bitiyorsunuz	bitiyorlar
		hikâye	bitiyordum	bitiyordun	bitiyordu	bitiyorduk	bitiyordunuz	bitiyordular
		rivayet	bitiyormuşum	bitiyormuşsun	bitiyormuş	bitiyormuşuz	bitiyormuşsunuz	bitiyormuşlar
		şart	bitiyorsam	bitiyorsan	bitiyorsa	bitiyorsak	bitiyorsanız	bitiyorsalar bitiyorlarsa
	gelecek	basit	biteceğim	biteceksin	bitecek	biteceğiz	biteceksiniz	bitecekler
		hikâye	bitecektim	bitecektin	bitecekti	bitecektik	bitecektiniz	bitecektiler
		rivayet	bitecekmişim	bitecekmişsin	bitecekmiş	bitecekmişiz	bitecekmişsiniz	bitecekmişler
		şart	biteceksem	biteceksen	bitecekse	biteceksek	bitecekseniz	bitecekseler biteceklerse
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	biteyim	bitesin	bite	bitelim	bitesiniz	biteler
		hikâye	biteydim	biteydin	biteydi	biteydik	biteydiniz	biteydiler
		rivayet	biteymişim	biteymişsin	biteymiş	biteymişiz	biteymişsiniz	biteymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	bitsem	bitsen	bitse	bitsek	bitseniz	bitseler
		hikâye	bitseydim	bitseydin	bitseydi	bitseydik	bitseydiniz	bitseydiler
		rivayet	bitseymişim	bitseymişsin	bitseymiş	bitseymişiz	bitseymişsiniz	bitseymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	bitmeliyim	bitmelisin	bitmeli	bitmeliyiz	bitmelisiniz	bitmeliler
		hikâye	bitmeliydim	bitmeliydin	bitmeliydi	bitmeliydik	bitmeliydiniz	bitmeliydiler
		rivayet	bitmeliymişim	bitmeliymişsin	bitmeliymiş	bitmeliymişiz	bitmeliymişsiniz	bitmeliymişler
		şart	bitmeliysem	bitmeliysen	bitmeliyse	bitmeliysek	bitmeliyseniz	bitmeliyseler bitmelilerse
	emir	basit	—	bit	bitsin	—	bitin bitiniz	bitsinler
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—
olumsuz çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	bitmedim	bitmedin	bitmedi	bitmedik	bitmediniz	bitmediler
		hikâye	bitmediydim	bitmediydin	bitmediydi	bitmediydik	bitmediydiniz	bitmediydiler
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	bitmediysem	bitmediysen	bitmediyse	bitmediysek	bitmediyseniz	bitmediyseler bitmedilerse
	belirsiz geçmiş	basit	bitmemişim	bitmemişsin	bitmemiş	bitmemişiz	bitmemişsiniz	bitmemişler
		hikâye	bitmemiştim	bitmemiştin	bitmemişti	bitmemiştik	bitmemiştiniz	bitmemiştiler
		rivayet	bitmemişmişim	bitmemişmişsin	bitmemişmiş	bitmemişmişiz	bitmemişmişsiniz	bitmemişmişler
		şart	bitmemişsem	bitmemişsen	bitmemişse	bitmemişsek	bitmemişseniz	bitmemişseler bitmemişlerse
	geniş	basit	bitmem	bitmezsin	bitmez	bitmeyiz	bitmezsiniz	bitmezler
		hikâye	bitmezdim	bitmezdin	bitmezdi	bitmezdik	bitmezdiniz	bitmezdiler
		rivayet	bitmezmişim	bitmezmişsin	bitmezmiş	bitmezmişiz	bitmezmişsiniz	bitmezmişler
		şart	bitmezsem	bitmezsen	bitmezse	bitmezsek	bitmezseniz	bitmezseler bitmezlerse
	şimdiki	basit	bitmiyorum	bitmiyorsun	bitmiyor	bitmiyoruz	bitmiyorsunuz	bitmiyorlar
		hikâye	bitmiyordum	bitmiyordun	bitmiyordu	bitmiyorduk	bitmiyordunuz	bitmiyordular
		rivayet	bitmiyormuşum	bitmiyormuşsun	bitmiyormuş	bitmiyormuşuz	bitmiyormuşsunuz	bitmiyormuşlar
		şart	bitmiyorsam	bitmiyorsan	bitmiyorsa	bitmiyorsak	bitmiyorsanız	bitmiyorsalar bitmiyorlarsa
	gelecek	basit	bitmeyeceğim	bitmeyeceksin	bitmeyecek	bitmeyeceğiz	bitmeyeceksiniz	bitmeyecekler
		hikâye	bitmeyecektim	bitmeyecektin	bitmeyecekti	bitmeyecektik	bitmeyecektiniz	bitmeyecektiler
		rivayet	bitmeyecekmişim	bitmeyecekmişsin	bitmeyecekmiş	bitmeyecekmişiz	bitmeyecekmişsiniz	bitmeyecekmişler
		şart	bitmeyeceksem	bitmeyeceksen	bitmeyecekse	bitmeyeceksek	bitmeyecekseniz	bitmeyecekseler bitmeyeceklerse
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	bitmeyeyim	bitmeyesin	bitmeye	bitmeyelim	bitmeyesiniz	bitmeyeler
		hikâye	bitmeyeydim	bitmeyeydin	bitmeyeydi	bitmeyeydik	bitmeyeydiniz	bitmeyeydiler
		rivayet	bitmeyeymişim	bitmeyeymişsin	bitmeyeymiş	bitmeyeymişiz	bitmeyeymişsiniz	bitmeyeymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	bitmesem	bitmesen	bitmese	bitmesek	bitmeseniz	bitmeseler
		hikâye	bitmeseydim	bitmeseydin	bitmeseydi	bitmeseydik	bitmeseydiniz	bitmeseydiler
		rivayet	bitmeseymişim	bitmeseymişsin	bitmeseymiş	bitmeseymişiz	bitmeseymişsiniz	bitmeseymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	bitmemeliyim	bitmemelisin	bitmemeli	bitmemeliyiz	bitmemelisiniz	bitmemeliler
		hikâye	bitmemeliydim	bitmemeliydin	bitmemeliydi	bitmemeliydik	bitmemeliydiniz	bitmemeliydiler
		rivayet	bitmemeliymişim	bitmemeliymişsin	bitmemeliymiş	bitmemeliymişiz	bitmemeliymişsiniz	bitmemeliymişler
		şart	bitmemeliysem	bitmemeliysen	bitmemeliyse	bitmemeliysek	bitmemeliyseniz	bitmemeliyseler bitmemelilerse
	emir	basit	—	bitme	bitmesin	—	bitmeyin bitmeyiniz	bitmesinler
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—

Deyimler

dilinde tüy bitmek, mantar gibi bitmek, oyunun sakalı bitmek

Çeviriler

çeviriler

• Almanca: aufhören (de), enden (de), beenden (de)
• Azerice: bitmək (az), qurtarmaq (az), tamamlanmaq (az), başa çatmaq (az)
• Eski Türkçe: bütmek‎ (otk) (bütmek)
• Felemenkçe: eindigen (nl)
• Fince: ehtyä (fi), loppua (fi), päättyä (fi), uupua (fi), heikentyä (fi)
• Fransızca: finir (fr), prendre fin (fr), se terminer (fr)
• İbranice: להסתיים‎ (he) (lehistayem), להיגמר‎ (he) (lehigamer), לשתול‎ (he) (lishtol)
• İngilizce: finish (en), to be over (en), run out (en)
• Kürtçe: kuta bûn (ku), qediyan (ku), tewabûn (ku), saxbûn (ku)
• Lehçe: skończyć (pl), skończyć się (pl)
• Osmanlı Türkçesi: بیتمک‎ (ota)
• Özbekçe: ado boʻlmoq (uz), bitmoq (uz), chiqmoq (uz),unmoq (uz)
• Tatarca: betü (tt)
• Türkmence: bitmek (tk)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "bitmek".
  TDK Özel Sözlük'te: bitmek"

• Kubbealtı Lugatı'nda "BİTMEK :"

Türkmence

Eylem

bitmek

1. bitmek, tamamlanmak
2. yetişmek