arı

Ayrıca bakınız: -ari, ARI, Arı, Ari, Ári, ari, arí, arī, ári, àrì

Türkçe

Haftanın sözcüğü – 2006, 39. hafta

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /a.ˈɾɯ/

• Ses

  (dosya)

• Heceleme: a‧rı

Köken 1

ar + -ı

Ad

arı

1. ar (ad) sözcüğünün çekimi:
   1. belirtme tekil
   2. üçüncü tekil şahıs iyelik tekil

Köken 2

Türkçe

Polen toplayan bir arı

Ad

arı (belirtme hâli arıyı, çoğulu arılar)

1. (arıcılık, zar kanatlılar)Zar kanatlılardan, bal ve bal mumu yapan, iğnesiyle sokan böcek (Apis mellifica).
   • Arılar aynı işi, hiç yer değiştirmeden, hep aynı çiçekte kalarak yapsalardı, petekleri gene aynı sürede dolardı, ama insanlar arıların çalışkanlığından dem vurmazlardı.

     — Orhan PAMUK, 1996, “Arıların Gecesi”, Öküz, 20. sayı, s. 2

Çekimleme

arı adının çekimi

	tekil	çoğul
yalın	arı	arılar
belirtme	arıyı	arıları
yönelme	arıya	arılara
bulunma	arıda	arılarda
ayrılma	arıdan	arılardan
tamlayan	arının	arıların

iyelik ekleriyle

1. tekil (benim)	tekil	çoğul
yalın	arım	arılarım
belirtme	arımı	arılarımı
yönelme	arıma	arılarıma
bulunma	arımda	arılarımda
ayrılma	arımdan	arılarımdan
tamlayan	arımın	arılarımın
2. tekil (senin)	tekil	çoğul
yalın	arın	arıların
belirtme	arını	arılarını
yönelme	arına	arılarına
bulunma	arında	arılarında
ayrılma	arından	arılarından
tamlayan	arının	arılarının
3. tekil (onun)	tekil	çoğul
yalın	arısı	arıları
belirtme	arısını	arılarını
yönelme	arısına	arılarına
bulunma	arısında	arılarında
ayrılma	arısından	arılarından
tamlayan	arısının	arılarının
1. çoğul (bizim)	tekil	çoğul
yalın	arımız	arılarımız
belirtme	arımızı	arılarımızı
yönelme	arımıza	arılarımıza
bulunma	arımızda	arılarımızda
ayrılma	arımızdan	arılarımızdan
tamlayan	arımızın	arılarımızın
2. çoğul (sizin)	tekil	çoğul
yalın	arınız	arılarınız
belirtme	arınızı	arılarınızı
yönelme	arınıza	arılarınıza
bulunma	arınızda	arılarınızda
ayrılma	arınızdan	arılarınızdan
tamlayan	arınızın	arılarınızın
3. çoğul (onların)	tekil	çoğul
yalın	arısı	arıları
belirtme	arısını	arılarını
yönelme	arısına	arılarına
bulunma	arısında	arılarında
ayrılma	arısından	arılarından
tamlayan	arısının	arılarının

Alt kavramlar

• ağaç arısı, ana arı, arı beyi, bal arısı, erkek arı, işçi arı, kraliçe arı, oğul arısı, yaprak arısı

Atasözleri

zar kanatlılar

• Arı bal alacak çiçeği bilir,
• Arı gibi eri olanın dağ kadar yeri olur,
• Arı kızdıranı sokar,
• Arı, bal alacak çiçeği bilir,
• Arı, bey olan kovana üşer,
• Çanakta balın olsun, Yemen'den arı gelir

Deyimler

zar kanatlılar

• arı gibi,
• arı gibi çalışkan,
• arı kovanı gibi işlemek,
• arı kovanına çöp sokmak,
• arı sürüsü gibi

Türetilmiş kavramlar

arı

• arı biti,
• arı dalağı,
• arı dili,
• arı kovanı,
• arı kuşu,
• arı şahini,
• arı yumağı,
• eşek arısı,
• yaban arısı,
• arıca,
• arıcı,
• arıcık,
• arıcılık,
• arılı,
• arısız,
• arıyken,
• arıyla,
• arıysa

İlgili kelimeler

• (arıcılık, zar kanatlılar): arı sütü, bal, kovan, oğul, petek, polen

Çeviriler

zar kanatlılar

• Abazaca: щха (abq) (š̍xā)
• Afrikaanca: by (af)
• Almanca: Biene (de) d

  Yahudi Almancası: bin‎ (yi) (bin)

• Altayca:

  Güney Altayca: адару (alt) (adaru)

• Aragonca: abella (an)
• Arapça: نَحْلَة‎ (ar) d (naḥle)
• Arnavutça: bletë (sq)
• Asturyasça: abeya (ast)
• Aymaraca: mamuraya (ay)
• Azerice: arı (az)
• Baskça: erle (eu)
• Bengalce: মৌমাছি (bn) (moumachi)
• Bretonca: gwenanenn (br)
• Bulgarca: пчела (bg) (pçela)
• Calo dili: jernimachí
• Çekçe: včela (cs)
• Çince:

  an'anevî: 蜜蜂 (zh) (mifeng)

• Danca: bi (da)
• Esperanto: abelo (eo)
• Estonca: mesilane (et)
• Evenkice: ётыла (jotila)
• Faroece: býfluga (fo)
• Farsça: زنبور عسل‎ (fa), زنبور‎ (fa)
• Felemenkçe: bij (nl)
• Fince: mehiläinen (fi)
• Fransızca: abeille (fr), abeille domestique (fr), mouche à miel (fr)
• Frizce:

  Batı Frizce: bij (fy)

• Furlanca: âf (fur)
• Gagavuzca: arı (gag)
• Galce: gwenynen (cy)
• Galiçyaca: abella (gl)
• Guanarice: kava (gn)
• Gucaratça: મધુમાખી (gu) (madhumākhī)
• Gürcüce: ფუტკარი (ka) (puṭḳari)
• Hawaii dili: meli (haw)
• Hintçe: मधुमक्खी (hi) (madhumakkhī)
• İbranice: דבורה‎ (he) (dvora), אב'יז'ון‎ (he)
• İngilizce: bee (en), honeybee (en)
• İrlandaca: beach (ga)
• İspanyolca: abeja (es)

  Yahudi İspanyolcası: avijon (lad)

• İsveççe: bi (sv) n
• İtalyanca: ape (it), ape domestica (it), ape operaia (it)
• İzlandaca: býfluga (is), bý (is)
• Japonca: 蜂 (ja), はち (ja) (hachi), ほう (ja) (hō)
• Karaçay-Balkarca: haşak çibin (krc)
• Katalanca: abella (ca)
• Kazakça: ара (kk) (ara)
• Korece: 꿀벌 (ko) (kkulbeol)
• Korsikaca: apa (co)
• Laoca: ເຜິ້ງ (lo) (phœng)
• Laponca:

  Kuzey Laponca: mieđašeatni (se)

• Latince: apis (la)
• Lehçe: pszczoła (pl)
• Letonca: bite (lv)
• Limburgca: bie (li)
• Litvanca: bitė (lt)
• Lombartça: avicc (lmo)
• Maasai dili: oloturoi (mas)
• Macarca: méh (hu)
• Malgaşça: tantely (mg)
• Mapuçece: zujiñ (arn)
• Marathi dili: मधमाशी (mr) (madhmāśī)
• Norveççe: bie (no)
• Oksitanca: abelha (oc)
• Pencapça: ਮਧੁ ਮਕ੍ਖੀ (pa) (madhu makkhī)
• Portekizce: abelha (pt)
• Rapa Nui dili: manu meri (rap)
• Rumence: albină (ro)
• Rusça: пчела (ru) (pçela)
• Sanskritçe: मधूक (sa) (madhūka)
• Sardunyaca: abi (sc), abe (sc)
• Sırp-Hırvatça:

  Kiril: пчела (sh)

  Latin: pčela (sh)

• Slovakça: včela (sk)
• Slovence: čebela (sl)
• Svahili: nyuki (sw)
• Şorca: аары (aarı)
• Tabasaranca: арф (arf)
• Tatarca: bal qortı (tt), şöpşä (tt), umarta qortı (tt)

  Kırım Tatarcası: balqurt (crh)

• Tuvaca: ары (tyv) (arı)
• Türkmence: ary (tk), bal arysy (tk)
• Ukraynaca: бджола (uk) (bdjola)
• Yunanca:

  Modern Yunanca: μέλισσα (el) (mélissa)

Ek okumalar

• Vikipedi'de arı

Ön ad

arı (karşılaştırma daha arı, üstünlük en arı)

1. günahsız

   zıt anlamlısı: günahkâr

2. yabancı şeylerden arınmış, katışıksız, saf

   eş anlamlısı: halis

3. (hijyen) kalıntısız ve katışıksız olan

   eş anlamlısı: sade

   zıt anlamlılar: kirli, pis

4. (kimya) kimyevî maddenin yabancı maddeciklerden arınmış vasfı

   eş anlamlıları: katışıksız, temiz

Kelime birliktelikleri

• (hijyen): arı kil
• (saf): arı sil, eteği arı

Çeviriler

katışkısız, sâde

• Almanca: rein (de)
• Azerice: arı (az)
• Fince: puhdas (fi), hygieeninen (fi), kemiallisesti puhdas (fi)
• Fransızca: pur (fr)
• İngilizce: clean (en), pure (en)
• İspanyolca: limpio (es)
• İsveççe: ren (sv)
• İtalyanca: pulito (it)
• Kürtçe: paqij (ku)
• Norveççe: rein (no)
• Portekizce: cândido (pt)
• Rusça: чистый (ru) (çistıy)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "arı" maddesi

Azerice

Söyleniş

• Heceleme: a‧rı

Ad

arı

1. (arıcılık, zar kanatlılar) arı

Ön ad

arı

1. arı

Gagavuzca

Köken

Eski Türkçe arygh

Söyleniş

• Heceleme: a‧rı

Ad

arı

1. (arıcılık, zar kanatlılar) arı

Kaynakça

• Etymological Dictionaries - Andras Rajki

Kumanca

Söyleniş

• Heceleme: a‧rı

Ad

arı

1. buradan itibaren