arı

Ayrıca bakınız: -ari, ARI, Arı, Ari, Ári, ari, arí, arī, ári, àrì

Türkçe

Haftanın sözcüğü – 2006, 39. hafta

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /a.ˈɾɯ/

• Ses

  (dosya)

• Heceleme: a‧rı

Köken 1

ar + -ı

Ad

arı

1. ar (ad) sözcüğünün çekimi:
   1. belirtme tekil
   2. üçüncü tekil şahıs iyelik tekil
   3. üçüncü çoğul şahıs iyelik tekil

Köken 2

Türkçe

Polen toplayan bir arı

Ad

arı (belirtme hâli arıyı, çoğulu arılar)

1. (arıcılık, zar kanatlılar)Zar kanatlılardan, bal ve bal mumu yapan, iğnesiyle sokan böcek (Apis mellifica).
   • Orhan PAMUK, 1996 Arıların Gecesi, sayfa 2 , Öküz , 20. sayı,

     "Arılar aynı işi, hiç yer değiştirmeden, hep aynı çiçekte kalarak yapsalardı, petekleri gene aynı sürede dolardı, ama insanlar arıların çalışkanlığından dem vurmazlardı."

Çekimleme

arı adının çekimi

		tekil	çoğul
yalın		arı	arılar
belirtme		arıyı	arıları
yönelme		arıya	arılara
bulunma		arıda	arılarda
ayrılma		arıdan	arılardan
tamlayan		arının	arıların
iyelik
		tekil	çoğul
1. tekil	yalın	arım	arılarım
	belirtme	arımı	arılarımı
	yönelme	arıma	arılarıma
	bulunma	arımda	arılarımda
	ayrılma	arımdan	arılarımdan
	tamlayan	arımın	arılarımın
2. tekil	yalın	arın	arıların
	belirtme	arını	arılarını
	yönelme	arına	arılarına
	bulunma	arında	arılarında
	ayrılma	arından	arılarından
	tamlayan	arının	arılarının
3. tekil	yalın	arısı	arıları
	belirtme	arısını	arılarını
	yönelme	arısına	arılarına
	bulunma	arısında	arılarında
	ayrılma	arısından	arılarından
	tamlayan	arısının	arılarının
1. çoğul	yalın	arımız	arılarımız
	belirtme	arımızı	arılarımızı
	yönelme	arımıza	arılarımıza
	bulunma	arımızda	arılarımızda
	ayrılma	arımızdan	arılarımızdan
	tamlayan	arımızın	arılarımızın
2. çoğul	yalın	arınız	arılarınız
	belirtme	arınızı	arılarınızı
	yönelme	arınıza	arılarınıza
	bulunma	arınızda	arılarınızda
	ayrılma	arınızdan	arılarınızdan
	tamlayan	arınızın	arılarınızın
3. çoğul	yalın	arısı arıları
	belirtme	arısını arılarını
	yönelme	arısına arılarına
	bulunma	arısında arılarında
	ayrılma	arısından arılarından
	tamlayan	arısının arılarının

Alt kavramlar

• ağaç arısı, ana arı, arı beyi, bal arısı, erkek arı, işçi arı, kraliçe arı, oğul arısı, yaprak arısı

Atasözleri

zar kanatlılar

• Arı bal alacak çiçeği bilir,
• Arı gibi eri olanın dağ kadar yeri olur,
• Arı kızdıranı sokar,
• Arı, bal alacak çiçeği bilir,
• Arı, bey olan kovana üşer,
• Çanakta balın olsun, Yemen'den arı gelir

Deyimler

zar kanatlılar

• arı gibi,
• arı gibi çalışkan,
• arı kovanı gibi işlemek,
• arı kovanına çöp sokmak,
• arı sürüsü gibi

Türetilmiş kavramlar

arı

• arı biti,
• arı dalağı,
• arı dili,
• arı kovanı,
• arı kuşu,
• arı şahini,
• arı yumağı,
• eşek arısı,
• yaban arısı,
• arıca,
• arıcı,
• arıcık,
• arıcılık,
• arılı,
• arısız,
• arıyken,
• arıyla,
• arıysa

İlgili kelimeler

• (arıcılık, zar kanatlılar): arı sütü, bal, kovan, oğul, petek, polen

Çeviriler

zar kanatlılar

• Abazaca: щха (abq) (š̍xā)
• Afrikaanca: by (af)
• Almanca: Biene (de) d

  Yahudi Almancası: bin‎ (yi) (bin)

• Altayca:

  Güney Altayca: адару (alt) (adaru)

• Aragonca: abella (an)
• Arapça: نَحْلَة‎ (ar) d (naḥle)
• Arnavutça: bletë (sq)
• Asturyasça: abeya (ast)
• Aymaraca: mamuraya (ay)
• Azerice: arı (az)
• Baskça: erle (eu)
• Bengalce: মৌমাছি (bn) (moumachi)
• Bretonca: gwenanenn (br)
• Bulgarca: пчела (bg) (pçela)
• Calo dili: jernimachí
• Çekçe: včela (cs)
• Çince:

  an'anevî: 蜜蜂 (zh) (mifeng)

• Danca: bi (da)
• Esperanto: abelo (eo)
• Estonca: mesilane (et)
• Evenkice: ётыла (jotila)
• Faroece: býfluga (fo)
• Farsça: زنبور عسل‎ (fa), زنبور‎ (fa)
• Felemenkçe: bij (nl)
• Fince: mehiläinen (fi)
• Fransızca: abeille (fr), abeille domestique (fr), mouche à miel (fr)
• Frizce:

  Batı Frizce: bij (fy)

• Furlanca: âf (fur)
• Gagavuzca: arı (gag)
• Galce: gwenynen (cy)
• Galiçyaca: abella (gl)
• Guanarice: kava (gn)
• Gucaratça: મધુમાખી (gu) (madhumākhī)
• Gürcüce: ფუტკარი (ka) (puṭḳari)
• Hawaii dili: meli (haw)
• Hintçe: मधुमक्खी (hi) (madhumakkhī)
• İbranice: דבורה‎ (he) (dvora), אב'יז'ון‎ (he)
• İngilizce: bee (en), honeybee (en)
• İrlandaca: beach (ga)
• İspanyolca: abeja (es)

  Yahudi İspanyolcası: avijon (lad)

• İsveççe: bi (sv) n
• İtalyanca: ape (it), ape domestica (it), ape operaia (it)
• İzlandaca: býfluga (is), bý (is)
• Japonca: 蜂 (ja), はち (ja) (hachi), ほう (ja) (hō)
• Karaçay-Balkarca: haşak çibin (krc)
• Katalanca: abella (ca)
• Kazakça: ара (kk) (ara)
• Korece: 꿀벌 (ko) (kkulbeol)
• Korsikaca: apa (co)
• Laoca: ເຜິ້ງ (lo) (phœng)
• Laponca:

  Kuzey Laponca: mieđašeatni (se)

• Latince: apis (la)
• Lehçe: pszczoła (pl)
• Letonca: bite (lv)
• Limburgca: bie (li)
• Litvanca: bitė (lt)
• Lombartça: avicc (lmo)
• Maasai dili: oloturoi (mas)
• Macarca: méh (hu)
• Malgaşça: tantely (mg)
• Mapuçece: zujiñ (arn)
• Marathi dili: मधमाशी (mr) (madhmāśī)
• Norveççe: bie (no)
• Oksitanca: abelha (oc)
• Pencapça: ਮਧੁ ਮਕ੍ਖੀ (pa) (madhu makkhī)
• Portekizce: abelha (pt)
• Rapa Nui dili: manu meri (rap)
• Rumence: albină (ro)
• Rusça: пчела (ru) (pçela)
• Sanskritçe: मधूक (sa) (madhūka)
• Sardunyaca: abi (sc), abe (sc)
• Sırp-Hırvatça:

  Kiril: пчела (sh)

  Latin: pčela (sh)

• Slovakça: včela (sk)
• Slovence: čebela (sl)
• Svahili: nyuki (sw)
• Şorca: аары (aarı)
• Tabasaranca: арф (arf)
• Tatarca: bal qortı (tt), şöpşä (tt), umarta qortı (tt)

  Kırım Tatarcası: balqurt (crh)

• Tuvaca: ары (tyv) (arı)
• Türkmence: ary (tk), bal arysy (tk)
• Ukraynaca: бджола (uk) (bdjola)
• Yunanca:

  Modern Yunanca: μέλισσα (el) (mélissa)

Ek okumalar

• Vikipedi'de arı

Ön ad

arı (karşılaştırma daha arı, üstünlük en arı)

1. günahsız

   zıt anlamlısı: günahkâr

2. yabancı şeylerden arınmış, katışıksız, saf

   eş anlamlısı: halis

3. (hijyen) kalıntısız ve katışıksız olan

   eş anlamlısı: sade

   zıt anlamlılar: kirli, pis

4. (kimya) kimyevî maddenin yabancı maddeciklerden arınmış vasfı

   eş anlamlıları: katışıksız, temiz

Kelime birliktelikleri

• (hijyen): arı kil
• (saf): arı sil, eteği arı

Çeviriler

katışkısız, sâde

• Almanca: rein (de)
• Azerice: arı (az)
• Fince: puhdas (fi), hygieeninen (fi), kemiallisesti puhdas (fi)
• Fransızca: pur (fr)
• İngilizce: clean (en), pure (en)
• İspanyolca: limpio (es)
• İsveççe: ren (sv)
• İtalyanca: pulito (it)
• Kürtçe: paqij (ku)
• Norveççe: rein (no)
• Portekizce: cândido (pt)
• Rusça: чистый (ru) (çistıy)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "arı" maddesi

Azerice

Söyleniş

• Heceleme: a‧rı

Ad

arı

1. (arıcılık, zar kanatlılar) arı

Ön ad

arı

1. arı

Gagavuzca

Köken

Eski Türkçe arygh

Söyleniş

• Heceleme: a‧rı

Ad

arı

1. (arıcılık, zar kanatlılar) arı

Kaynakça

• Etymological Dictionaries - Andras Rajki

Karaçay-Balkarca

Bu sözcüğün, biçim ve içerik olarak Vikisözlük standartlarına ulaşması için elden geçirilmesi gerekmektedir.

Madde düzenleme ve Vikisözlük standartları ile ilgili bilgi
Bu sözcükte ayrıca şu sorunlar da bulunmaktadır:

• Bu söz(cük), ait olduğu dilin kullandığı Karaçay-Balkarca alfabesinde yazılmamıştır.

Düzenleme yapıldıktan sonra bu not silinmelidir.

Ad

1. o tarafa
2. oraya doğru

Eylem

1. bitap düşmek, yorulmak

Kumanca

Söyleniş

• Heceleme: a‧rı

Ad

arı

1. buradan itibaren