hırsız

Türkçe

Köken

hır + -sız: hır gürültü, patırtı demektir. Hırsızın eş anlamlısı olan oğru kelimesi de aynı zamanda gizli yapılan iş anlamına gelmektedir.

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /hɯɾ.ˈsɯz/
• Heceleme: hır‧sız

Ad

hırsız (belirtme hâli hırsızı, çoğulu hırsızlar)

1. oltadaki asıl iğnenin yanına takılan özel iğne
2. (hukuk) başkasının malını çalan kimse, uğru

    Hırsızlar bandosuna kumanda eden Ciyanni, asıl hırsız değilmiş. — A. Midhat

Çekimleme

hırsızın çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	hırsız	hırsızlar
belirtme	hırsızı	hırsızları
yönelme	hırsıza	hırsızlara
bulunma	hırsızda	hırsızlarda
ayrılma	hırsızdan	hırsızlardan
tamlayan	hırsızın	hırsızların

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	hırsızım	hırsızlarım
belirtme	hırsızımı	hırsızlarımı
yönelme	hırsızıma	hırsızlarıma
bulunma	hırsızımda	hırsızlarımda
ayrılma	hırsızımdan	hırsızlarımdan
tamlayan	hırsızımın	hırsızlarımın
2. tekil (senin)
yalın	hırsızın	hırsızların
belirtme	hırsızını	hırsızlarını
yönelme	hırsızına	hırsızlarına
bulunma	hırsızında	hırsızlarında
ayrılma	hırsızından	hırsızlarından
tamlayan	hırsızının	hırsızlarının
3. tekil (onun)
yalın	hırsızı	hırsızları
belirtme	hırsızını	hırsızlarını
yönelme	hırsızına	hırsızlarına
bulunma	hırsızında	hırsızlarında
ayrılma	hırsızından	hırsızlarından
tamlayan	hırsızının	hırsızlarının
1. çoğul (bizim)
yalın	hırsızımız	hırsızlarımız
belirtme	hırsızımızı	hırsızlarımızı
yönelme	hırsızımıza	hırsızlarımıza
bulunma	hırsızımızda	hırsızlarımızda
ayrılma	hırsızımızdan	hırsızlarımızdan
tamlayan	hırsızımızın	hırsızlarımızın
2. çoğul (sizin)
yalın	hırsızınız	hırsızlarınız
belirtme	hırsızınızı	hırsızlarınızı
yönelme	hırsızınıza	hırsızlarınıza
bulunma	hırsızınızda	hırsızlarınızda
ayrılma	hırsızınızdan	hırsızlarınızdan
tamlayan	hırsızınızın	hırsızlarınızın
3. çoğul (onların)
yalın	hırsızı	hırsızları
belirtme	hırsızını	hırsızlarını
yönelme	hırsızına	hırsızlarına
bulunma	hırsızında	hırsızlarında
ayrılma	hırsızından	hırsızlarından
tamlayan	hırsızının	hırsızlarının

Atasözleri

hırsız

• Acındırırsan arsız olur; acıktırırsan hırsız olur
• Çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin.
• Hırsız evden olursa mandayı bacadan aşırır
• Kırk hırsız bir çıplağı soyamamış
• Kurnaz hırsız ev sahibini bastırır
• Yavuz hırsız ev sahibini bastırır
• Yüz verme arsız olur, az verme hırsız olur

Deyimler

hırsız

• açık kapı hırsızı,
• at hırsızı,
• deniz hırsızı,
• gönül hırsızı,
• hırsız gibi,
• hırsız kelepçe,
• hırsıza kilit olmaz,
• hırsız malı,
• hırsız yatağı,
• hırsıza yol göstermek

Türetilmiş kavramlar

hırsız

• hırsız olma,
• hırsız olmak,
• hırsız adım,
• hırsız anahtarı,
• hırsız çekmecesi,
• hırsız feneri,
• hırsızca,
• hırsızcı,
• hırsızcık,
• hırsızken,
• hırsızla,
• hırsızlı,
• hırsızlık,
• hırsızsa,
• hırsızsız

Benzer kelimeler

• hırssız

Çeviriler

hırsız

• Almanca: Dieb (de) e, Diebin (de) d
• Arapça: سَارِق‎ (ar) e (sāriḳ) ،سَارِقَة‎ (ar) d (sāriḳa)
• Azerice: oğru (az), oğurçu (az)
• Fince: varas (fi)
• İngilizce: thief (en)
• İsveççe: tjuv (sv) g, tjyv (sv) g
• Karaçay-Balkarca: uru (krc)
• Norveççe:

  Bokmål: tyv (no) e

• Tatarca: käkre qullı (tt), öy basuçı (tt), qaraq (tt)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "hırsız".
  TDK Özel Sözlük'te: hırsız"