kızıl

Türkçe

Ad

kızıl (belirtme hâli kızılı, çoğulu kızıllar)

1. (renkler) parlak kırmızı renk
2. (politika) komünist
3. (hastalık) genellikle küçük yaşlarda görülen, bulaşıcı, yüksek ateşli, kırımızı renkte geniş lekeler döktüren, kuluçka dönemi üç dört gün süren tehlikeli hastalık
   • 2006: Fahri ERDİNÇ, 2006 Acı Lokma, sayfa 239 , Yordam Kitap

     "Peyniri bir toprak çukuru içinde küflendiriyor, kızıl hastalığına tutulana fındık kadarcık yediriyorlar, bire bir! Anadolu, uyuzuna tüfekyağı, yarasına katran, keline fışkı, trahomlu gözüne de pekmez toprağı sürüyor."

4. (elementler, metaller, soy metaller) altın

Ön ad

kızıl (karşılaştırma daha kızıl, üstünlük en kızıl)

1. (renkler) Parlak kırmızı renkte olan.
2. Aşırı derecede olan.
   • "Softalar arasında kızıl bir kavga kopmuştu." - Falih Rıfkı Atay

Çeviriler

Renk

• Almanca: scharlach (de) e
• Arapça: شيوعي‎ (ar)
• Arnavutça: ngjyrë alle (sq)
• Azerice: kızıl (az)
• Felemenkçe: scharlaken (nl)
• Fince: kirkkaanpunainen (fi)
• Fransızca: rouge vif (fr)
• Gagavuzca: kızıl (gag)
• İngilizce: bright red (en)
• İspanyolca: escarlata (es)
• İsveççe: scharlakansrött (sv)
• İtalyanca: scarlatto (it)
• Japonca:緋色 (ja) (hiiro)
• Karaçay Balkarca: kızıl (krc)
• Kazakça: қізіл (kk) (qĭzĭl)
• Kırgızca: қезел (ky) (қezel)
• Özbekçe: қизил (uz), qizil (uz)
• Rusça: красный (ru) (krasnıy)
• Tatarca: cirän (tt)
• Türkmence: qyzyl (tk)
• Uygurca: كىزىل‎ (ug) (kizil)
• Yunanca: άλικος (el) e (álikos)

Politika

• Almanca: Kommunist (de) e
• Arnavutça: komunist (sq) e, komuniste (sq) d
• Azerice: kommunist (az)
• Estonca: kommunist (et)
• Felemenkçe: communist (nl) e, communiste (nl) e
• Fince: kommunisti (fi)
• Fransızca: Şablon:fr
• İngilizce: communist (en)
• İspanyolca: comunista (es) e, d
• İsveççe: kommunist (sv) g
• İtalyanca: comunista (it) e, d
• Japonca: 共産主義者 (ja) (kyōsanshugisha)
• Kürtçe: komunîst (ku)
• Lehçe: komunista (pl)
• Özbekçe: kommunist (uz)
• Rusça: коммунист (ru) e (kommunist),коммунистка (ru) d (kommunistka)
• Yunanca: κομμουνιστής (el) e (kommounistís),κομμουνίστρια (el) d (kommounístria)

Hastalık

• Almanca: Scharlach (de)
• Arnavutça: skarlatinë (sq)
• Azerice: skarlatin (az)
• Estonca: sarlakid (et)
• Felemenkçe: roodvonk (nl)
• Fince: tulirokko (fi)
• Fransızca: scarlatine (fr)
• İngilizce: scarlet fever (en)
• İspanyolca: escarlatina (es) d, fiebre escarlata (es) d
• İsveççe: scharlakansfeber (sv)
• İtalyanca: scarlattina (it) d
• Kürtçe: sûreta (ku), soreta (ku)
• Özbekçe: qizilcha (uz)
• Rusça: скарлатина (ru) (skarlatina)
• Yunanca: οστρακιά (el) (ostrakiá)

Maden

• Afrikanca: goud (af) n
• Almanca: Gold (de) n
• Arapça: ذَهَب‎ (ar) e (ẕeheb)
• Arnavutça: ar (sq)
• Aşağı Almanca: Gold (nds) n
• Azerice: altun (az), qızıl (az)
• Beyaz Rusça: золата (be) (zolata)
• Çekçe: zlato (cs) n
• Birmanca: ရွှေ (my) (hrwe)
• Danca: guld (da)
• Endonezce: emas (id)
• Eski Türkçe: altun‎ (otk) (altun)
• Esperanto: oro (eo)
• Estonca: kuld (et)
• Felemenkçe: goud (nl) n
• Fince: kulta (fi)
• Fransızca: or (fr) e
• Friuli dili: aur (fur)
• Frizce: goud (fy) n
• Gagavuzca: altın (gag)
• Galiçyaca: ouro (gl) e
• Guarani dili: itaju (gn)
• Gucaratça: સોનું (gu) (sonũ)
• Hausaca: zinariya (ha)
• Hintçe: सोना (hi) (sonā), स्वर्ण (hi) (svarṇ)
• İdo: oro (io)
• İngilizce: gold (en)
• İspanyolca: oro (es)
• İsveççe: guld (sv)
• İtalyanca: oro (it)
• Japonca: 金 (ja) (kin,kogane)
• Karaçay Balkarca: altın (krc)
• Katalanca: or (ca) e
• Keçuva dili: kori (qu)
• Kürtçe: zêrr (ku)
• Lao dili: ຄຳ (lo) (kham)
• Latince: aurum (la)
• Lehçe: złoto (pl)
• Macarca: arany (hu)
• Malayca: emas (ms)
• Manskça: oar (gv)
• Marathi dili: सोने (mr) (sone)
• Mari dili: шӧртньӧ (mhr) (šörtnʹö)
• Min Nan dili: kim (zh-min-nan)
• Moğolca : алт (mn) (alt), алтан (mn) (altan)
• Mokşa dili: сырня (mdf) ( sirńa )
• Özbekçe: oltin (uz), tilla (uz), zar (uz)
• Portekizce: ouro (pt) e
• Rusça: золото (ru) n (zoloto)
• Şorca: алтын (altın)
• Shan: ၶမ်း (shn) (khám)
• Tatarca: altın (tt)
• Türkmence: altyn (tk), gyzyl (tk), tyllaa (tk), zer (tk)
• Ukraynaca: золото (uk) n (zoloto)
• Uygurca: altun (ug)
• Yahudi İspanyolcası: oro (lad)
• Yakutça: алта (sah) (alta)
• Yukarı Sorbca: złoto (hsb)
• Yunanca: χρυσός (el) (chrysós)

Çeviriler

ön ad

• Azerice: kızıl (az)
• Fince: kirkkaanpunainen (fi)
• Fransızca: rouge vif (fr)
• Gagavuzca: kızıl (gag)
• İngilizce: bright red (en)
• Karaçay Balkarca: kızıl (krc)
• Kazakça: қізіл (kk) (qĭzĭl)
• Kırgızca: қезел (ky) (қezel)
• Özbekçe: қизил (uz), qizil (uz)
• Tatarca: cirän (tt)
• Türkmence: qyzyl (tk)
• Uygurca: كىزىل‎ (ug) (kizil)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "kızıl" maddesi

Gagavuzca

Köken

Eski Türkçe qyz

Ad

kızıl

1. (renkler) kızıl

Ön ad

1. (renkler) kızıl

kızıl

Karaçay Balkarca

Bu sözcüğün, biçim ve içerik olarak Vikisözlük standartlarına ulaşması için elden geçirilmesi gerekmektedir.

Madde düzenleme ve Vikisözlük standartları ile ilgili bilgi
Bu sözcükte ayrıca şu sorunlar da bulunmaktadır:

• Bu söz(cük), ait olduğu dilin kullandığı Karaçay Balkarca alfabesinde yazılmamıştır.

Düzenleme yapıldıktan sonra bu not silinmelidir.

Ad

1. (renkler) kızıl

Kumanca

Ad

kızıl

1. (renkler) kızıl

Çağatayca

Ad

1. (renkler) kırmızı, altun, kan, ateş

Kaynakça

• Etymological Dictionaries - Andras Rajki
• KÚNOS, Dr. Ignaz (1902). Şeyh Süleyman Efendi, Çağatayca-Osmanlıca Sözlük. Budapeşte: Section Orientale de la Société Ethnographique Hongroise.