hayat

Türkçe

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /ha.ˈjat/
• Heceleme: ha‧yat

Köken

Osmanlı Türkçesi حیات‎ sözcüğünden devralındı, Arapça حَيَاة‎ (ḥayāh).

Ad

hayat (belirtme hâli hayatı, çoğulu hayatlar)

1. (fizyoloji) Canlı, sağ olma durumu.
2. yaşam
   • "Hayat sahnesinde yetmiş üç yaşın basamaklarındayım." - Halit Fahri Ozansoy
3. yaşantı:
   • Köy hayatı. Gece hayatı.
4. (toplum) Toplumsal, ekonomik, kültürel, tarihsel vb. koşulların belirlediği bir döneme, bir topluma veya bir işe özgü yaşama biçimi:
   • "Uzun dualardan sonra bana denizcilik hayatını anlatmaya başladı." - Reşat Nuri Güntekin
5. Geçim şartlarının bütünü:
   • "Hayatımı yazılarımla kazanırım." - Halide Edip Adıvar
6. Canlılığı gösteren hareket, kaynaşma:
   • Bu köyde hiç hayat yok.
7. (din) kader
   • Hayat onları bir türlü birleştirmedi.
8. Yaşamayı sağlayan şartların bütünü:
   • Ayda hayat yok.
9. (edebiyat) Bir kimsenin tarihsel biyografisi, hayat öyküsü, hayat hikâyesi:
   • Atatürk'ün hayatı.

Ad

1. (halk ağzı, odalar) Genellikle köy ve kasaba evlerinde, üstü kapalı, bir veya birkaç yanı açık sofa.
   • 1944: Ekmel İZDEM, 1944, Dünkü - Bugünkü Akhisar, sayfalar 94-95 , Ülkü Basımevi

     "Evin hayat denilen büyücek bir sofası ve müteaddit odaları mevcuttur."

   • 2004: Ahmet BÜKE, 2004, İzmir Postası'nın Adamları, sayfa 68 , Kanat Yayınları

     "Evin hayatına sinen rakı kokusu seyrelirken, gün beyaz suların üzerinde doğdu."

2. (mimarlık, halk ağzı) avlu

Çekimleme

hayat adının çekimi

	tekil	çoğul
yalın	hayat	hayatlar
belirtme	hayatı	hayatları
yönelme	hayata	hayatlara
bulunma	hayatta	hayatlarda
ayrılma	hayattan	hayatlardan
tamlayan	hayatın	hayatların

iyelik ekleriyle

1. tekil (benim)	tekil	çoğul
yalın	hayatım	hayatlarım
belirtme	hayatımı	hayatlarımı
yönelme	hayatıma	hayatlarıma
bulunma	hayatımda	hayatlarımda
ayrılma	hayatımdan	hayatlarımdan
tamlayan	hayatımın	hayatlarımın
2. tekil (senin)	tekil	çoğul
yalın	hayatın	hayatların
belirtme	hayatını	hayatlarını
yönelme	hayatına	hayatlarına
bulunma	hayatında	hayatlarında
ayrılma	hayatından	hayatlarından
tamlayan	hayatının	hayatlarının
3.tekil (onun)	tekil	çoğul
yalın	hayatı	hayatları
belirtme	hayatını	hayatlarını
yönelme	hayatına	hayatlarına
bulunma	hayatında	hayatlarında
ayrılma	hayatından	hayatlarından
tamlayan	hayatının	hayatlarının
1. çoğul (bizim)	tekil	çoğul
yalın	hayatımız	hayatlarımız
belirtme	hayatımızı	hayatlarımızı
yönelme	hayatımıza	hayatlarımıza
bulunma	hayatımızda	hayatlarımızda
ayrılma	hayatımızdan	hayatlarımızdan
tamlayan	hayatımızın	hayatlarımızın
2. çoğul (sizin)	tekil	çoğul
yalın	hayatınız	hayatlarınız
belirtme	hayatınızı	hayatlarınızı
yönelme	hayatınıza	hayatlarınıza
bulunma	hayatınızda	hayatlarınızda
ayrılma	hayatınızdan	hayatlarınızdan
tamlayan	hayatınızın	hayatlarınızın
3. çoğul (onların)	tekil	çoğul
yalın	hayatı hayatları	hayatları
belirtme	hayatını hayatlarını	hayatlarını
yönelme	hayatına hayatlarına	hayatlarına
bulunma	hayatında hayatlarında	hayatlarında
ayrılma	hayatından hayatlarından	hayatlarından
tamlayan	hayatının hayatlarının	hayatlarının

Deyimler

hayata atılmak, hayata bağlamak, hayata dönmek, hayata geçirmek, hayata gözlerini yummak, hayata gözlerini kapamak, hayata karıştırmak, hayata küsmek, hayat geçirmek, hayatı cehennem etmek, hayatı gitmiş, mematı kalmış, hayatı kaymak, hayatına girmek, hayatından çıkarmak, hayatını borçlu olmak, hayatını kazanmak, hayatının baharında olmak, hayatının baharını yaşamak, hayatını vermek, hayatını yaşamak, hayatını zehir etmek hayatını zehre çevirmek, hayatın sillesini yemek, hayatın sillesini yemek, hayat memat meselesi yapmak, hayat memat meselesi olmak, hayatta olmak, hayat vermek

Sözcük birliktelikleri

hayat adamı, hayatağacı, hayat arkadaşı, hayat boyu, hayat dersi, hayat dolu, hayat düzeyi, hayat felsefesi, hayat hikâyesi, hayat kadını, hayat kavgası, hayat mücadelesi, hayat okulu, hayat öpücüğü, hayat öyküsü, hayat pahalılığı, hayat seviyesi, hayat sigortası, hayat standardı, hayat şartları, hayat tarzı, abıhayat, bitkisel hayat, kaydıhayat, lüks hayat, ömrühayat, özel hayat, sosyal hayat, aile hayatı, bohem hayatı, cehennem hayatı, çalışma hayatı, düşünce hayatı, fikir hayatı, gece hayatı, iş hayatı, komün hayatı, yazı hayatı

Çeviriler

fizyoloji: doğumla ölüm arasında yaşanan süre

• Afrikaanca: lewe (af)
• Almanca: Leben (de) n
• Amharca: ህልውና (am) (həlwna)
• Arapça: حَيَاة‎ (ar) d (ḥayāh)
• Arnavutça: jetë (sq) d
• Azerice: can (az), dirim (az), həyat (az), ömür (az), yaşam (az)
• Azerice: həyat (az), ömür (az)
• Başkurtça: ғүмер (ba) (ğümer)
• Bulgarca: живот (bg) e (jivot), житие (bg) n (jitie)
• Bulgarca: живот (bg) (jivot)
• Çekçe: život (cs) e, žití (cs) n
• Danca: liv (da)
• Endonezce: kehidupan (id)
• Esperanto: vivo (eo)
• Estonca: elu (et)
• Farsça: زندگی‎ (fa), زندگانی‎ (fa), حیات‎ (fa)
• Felemenkçe: leefwijze (nl), leven (nl)
• Felemenkçe: leven (nl)
• Fince: elämä (fi), elämäntapa (fi), parveke (fi), piha (fi), katos (fi)
• Fransızca: vie (fr) d
• Gagavuzca: hayat (gag), yaşam (gag)
• Galiçyaca: vida (gl)
• Hintçe: जीवन (hi) (jīvan), जी (hi) (jī), जान (hi) (jān), प्राण (hi) (prāṇ), ज़िंदगी (hi) (zindgī)
• İdo: vivo (io)
• İngilizce: life (en), lifestyle (en)
• İrlandaca: saol (ga)
• İskoçça:

  Eski İskoçça: life (sco)

• İspanyolca: vida (es) d

  Yahudi İspanyolcası: vida (lad)

• İsveççe: liv (sv) n
• İtalyanca: vita (it) d
• İzlandaca: líf (is)
• Katalanca: vida (ca)
• Kırgızca: өмүр (ky) (ömür)
• Laoca: ຊີວິດ (lo) (sī wit)
• Lehçe: życie (pl) n
• Litvanca: gyvybė (lt)
• Livice: jel (liv)
• Lüksemburgca: Liewen (lb)
• Macarca: élet (hu)
• Makedonca: живот (mk) (jivot)
• Malayca: kehidupan (ms)
• Marathi dili: जीवन (mr) (jīvan)
• Norveççe: liv (no), vid (no)
• Oksitanca: vida (oc)
• Özbekçe: hayot (uz)
• Portekizce: vida (pt)
• Romanşça: vita (rm) d
• Rumence: viaţă (ro) d
• Rusça: жизнь (ru) d (jiznʹ), житие (ru) n (jitiye)
• Sırp-Hırvatça:

  Kiril: живот (sh)

  Latin: život (sh)

• Slovakça: život (sk)
• Slovence: žyttja (sl)
• Tacikçe: ҳаёт (tg) (hayot), зиндагӣ (tg) (zindagî), зиндагонӣ (tg) (zindagonî)
• Tatarca: ğömer (tt)

  Kırım Tatarcası: ayat (crh), ömür (crh)

• Tayca: ชีวิต (th) (chii-wít)
• Türkçe:

  Osmanlı Türkçesi: حيات‎ (ota)

• Türkmence: durmuş (tk), ömür (tk)
• Ukraynaca: життя (uk) (jıttya)
• Yunanca: βίος (el) (víos), ζωή (el) d (zoí)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "hayat" maddesi

Gagavuzca

Köken

Arapça حَيَاة‎ (ḥayāh).

Söyleniş

• Heceleme: ha‧yat

Ad

hayat

1. (fizyoloji) hayat