İçeriğe atla

hayat

Vikisözlük sitesinden

Türkçe

[düzenle]

Söyleniş

[düzenle]

Köken

[düzenle]

Osmanlı Türkçesi حیات‎ sözcüğünden devralındı, Arapça حَيَاة‎ (ḥayāh).

[düzenle]

hayat (belirtme hâli hayatı, çoğulu hayatlar)

Bu at hayatta. (1)
Hayatı canlandıran bir tablo. (2)
Köy hayatını canlandıran bir kabartma. (3)
  1. (fizyoloji) Canlı, sağ olma durumu.
  2. yaşam kelimesinin eş anlamlısı
    • "Hayat sahnesinde yetmiş üç yaşın basamaklarındayım." - Halit Fahri Ozansoy
  3. yaşantı kelimesinin eş anlamlısı
    • Köy hayatı. Gece hayatı.
  4. (toplum) Toplumsal, ekonomik, kültürel, tarihsel vb. koşulların belirlediği bir döneme, bir topluma veya bir işe özgü yaşama biçimi:
    • "Uzun dualardan sonra bana denizcilik hayatını anlatmaya başladı." - Reşat Nuri Güntekin
  5. Geçim şartlarının bütünü:
    • "Hayatımı yazılarımla kazanırım." - Halide Edip Adıvar
  6. Canlılığı gösteren hareket, kaynaşma:
    • Bu köyde hiç hayat yok.
  7. (din) kader kelimesinin eş anlamlısı
    • Hayat onları bir türlü birleştirmedi.
  8. Yaşamayı sağlayan şartların bütünü:
    • Ayda hayat yok.
  9. (edebiyat) Bir kimsenin tarihsel biyografisi, hayat öyküsü, hayat hikâyesi:
    • Atatürk'ün hayatı.
[düzenle]
  1. (halk ağzı, odalar) Genellikle köy ve kasaba evlerinde, üstü kapalı, bir veya birkaç yanı açık sofa.
    • Evin hayat denilen büyücek bir sofası ve müteaddit odaları mevcuttur.
      — 1944, Ekmel İZDEM, Dünkü - Bugünkü Akhisar, Ülkü Basımevi, sayfalar 94-95
    • Evin hayatına sinen rakı kokusu seyrelirken, gün beyaz suların üzerinde doğdu.
      — 2004, Ahmet BÜKE, İzmir Postası'nın Adamları, Kanat Yayınları, s. 68
  2. (mimarlık, halk ağzı) avlu kelimesinin eş anlamlısı

Çekimleme

[düzenle]
iyelik ekleriyle
kişi tekil çoğul
1. tekil (benim)
yalın hayatım hayatlarım
belirtme hayatımı hayatlarımı
yönelme hayatıma hayatlarıma
bulunma hayatımda hayatlarımda
ayrılma hayatımdan hayatlarımdan
tamlayan hayatımın hayatlarımın
2. tekil (senin)
yalın hayatın hayatların
belirtme hayatını hayatlarını
yönelme hayatına hayatlarına
bulunma hayatında hayatlarında
ayrılma hayatından hayatlarından
tamlayan hayatının hayatlarının
3. tekil (onun)
yalın hayatı hayatları
belirtme hayatını hayatlarını
yönelme hayatına hayatlarına
bulunma hayatında hayatlarında
ayrılma hayatından hayatlarından
tamlayan hayatının hayatlarının
1. çoğul (bizim)
yalın hayatımız hayatlarımız
belirtme hayatımızı hayatlarımızı
yönelme hayatımıza hayatlarımıza
bulunma hayatımızda hayatlarımızda
ayrılma hayatımızdan hayatlarımızdan
tamlayan hayatımızın hayatlarımızın
2. çoğul (sizin)
yalın hayatınız hayatlarınız
belirtme hayatınızı hayatlarınızı
yönelme hayatınıza hayatlarınıza
bulunma hayatınızda hayatlarınızda
ayrılma hayatınızdan hayatlarınızdan
tamlayan hayatınızın hayatlarınızın
3. çoğul (onların)
yalın hayatı hayatları
belirtme hayatını hayatlarını
yönelme hayatına hayatlarına
bulunma hayatında hayatlarında
ayrılma hayatından hayatlarından
tamlayan hayatının hayatlarının

Deyimler

[düzenle]

hayata atılmak, hayata bağlamak, hayata dönmek, hayata geçirmek, hayata gözlerini yummak, hayata gözlerini kapamak, hayata karıştırmak, hayata küsmek, hayat geçirmek, hayatı cehennem etmek, hayatı gitmiş, mematı kalmış, hayatı kaymak, hayatına girmek, hayatından çıkarmak, hayatını borçlu olmak, hayatını kazanmak, hayatının baharında olmak, hayatının baharını yaşamak, hayatını vermek, hayatını yaşamak, hayatını zehir etmek hayatını zehre çevirmek, hayatın sillesini yemek, hayatın sillesini yemek, hayat memat meselesi yapmak, hayat memat meselesi olmak, hayatta olmak, hayat vermek

Sözcük birliktelikleri

[düzenle]

hayat adamı, hayatağacı, hayat arkadaşı, hayat boyu, hayat dersi, hayat dolu, hayat düzeyi, hayat felsefesi, hayat hikâyesi, hayat kadını, hayat kavgası, hayat mücadelesi, hayat okulu, hayat öpücüğü, hayat öyküsü, hayat pahalılığı, hayat seviyesi, hayat sigortası, hayat standardı, hayat şartları, hayat tarzı, abıhayat, bitkisel hayat, kaydıhayat, lüks hayat, ömrühayat, özel hayat, sosyal hayat, aile hayatı, bohem hayatı, cehennem hayatı, çalışma hayatı, düşünce hayatı, fikir hayatı, gece hayatı, iş hayatı, komün hayatı, yazı hayatı

Çeviriler

[düzenle]
fizyoloji: doğumla ölüm arasında yaşanan süre

Kaynakça

[düzenle]
  • Kubbealtı Lugatı'nda "HAYAT :"

Gagavuzca

[düzenle]

Köken

[düzenle]

Arapça حَيَاة‎ (ḥayāh).

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: ha‧yat
[düzenle]

hayat

  1. (fizyoloji) hayat
"https://tr.wiktionary.org/w/index.php?title=hayat&oldid=5919468" sayfasından alınmıştır