İçeriğe atla

gerçek

Vikisözlük sitesinden
Ayrıca bakınız: Gerçek, hakiki

Türkçe

[düzenle]

Köken

[düzenle]

Osmanlı Türkçesi كرچك‎ sözcüğünden ödünçlendi, o da Eski Anadolu Türkçesi girçek‎ (“doğru”) sözcüğünden ödünçlendi, girtü‎ (“doğru”), o da Ana Türkçe *kẹr-tü (“doğru”) sözcüğünden.[1] Moğolca гэрээ (geree, “anlaşma”) , гэрч (gerç, “şahit”) ile kıyaslanabilir.

Söyleniş

[düzenle]

gerçek (belirtme hâli gerçeği, çoğulu gerçekler)

  1. Yalan olmayan, doğru olan şey.
    • eş anlamlıları: çın, ciddi, hakikat
    • "Esasen bizim için millî varlık ile istiklal ve hürriyet aynı gerçeğin çeşitli cepheleridir." - Mehmet Kaplan
  2. gerçeklik kelimesinin eş anlamlısı.
    • "Her hâlde o gün imparatorluğun ölümü apaçık bir gerçekti." - Halide Edip Adıvar
  3. doğruluk kelimesinin eş anlamlısı.
    • "Bu laflarda gerçek payı ne kadar çoksa duygu payı da ondan az değildir." - Burhan Felek

Çekimleme

[düzenle]
gerçeğin çekimlemesi
hâl tekil çoğul
yalın gerçek gerçekler
belirtme gerçeği gerçekleri
yönelme gerçeğe gerçeklere
bulunma gerçekte gerçeklerde
ayrılma gerçekten gerçeklerden
tamlayan gerçeğin gerçeklerin
kişi tekil çoğul
1. tekil (benim)
yalın gerçeğim gerçeklerim
belirtme gerçeğimi gerçeklerimi
yönelme gerçeğime gerçeklerime
bulunma gerçeğimde gerçeklerimde
ayrılma gerçeğimden gerçeklerimden
tamlayan gerçeğimin gerçeklerimin
2. tekil (senin)
yalın gerçeğin gerçeklerin
belirtme gerçeğini gerçeklerini
yönelme gerçeğine gerçeklerine
bulunma gerçeğinde gerçeklerinde
ayrılma gerçeğinden gerçeklerinden
tamlayan gerçeğinin gerçeklerinin
3. tekil (onun)
yalın gerçeği gerçekleri
belirtme gerçeğini gerçeklerini
yönelme gerçeğine gerçeklerine
bulunma gerçeğinde gerçeklerinde
ayrılma gerçeğinden gerçeklerinden
tamlayan gerçeğinin gerçeklerinin
1. çoğul (bizim)
yalın gerçeğimiz gerçeklerimiz
belirtme gerçeğimizi gerçeklerimizi
yönelme gerçeğimize gerçeklerimize
bulunma gerçeğimizde gerçeklerimizde
ayrılma gerçeğimizden gerçeklerimizden
tamlayan gerçeğimizin gerçeklerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın gerçeğiniz gerçekleriniz
belirtme gerçeğinizi gerçeklerinizi
yönelme gerçeğinize gerçeklerinize
bulunma gerçeğinizde gerçeklerinizde
ayrılma gerçeğinizden gerçeklerinizden
tamlayan gerçeğinizin gerçeklerinizin
3. çoğul (onların)
yalın gerçeği gerçekleri
belirtme gerçeğini gerçeklerini
yönelme gerçeğine gerçeklerine
bulunma gerçeğinde gerçeklerinde
ayrılma gerçeğinden gerçeklerinden
tamlayan gerçeğinin gerçeklerinin

Ön ad

[düzenle]

gerçek

  1. Yalan olmayan.
    • "O yürekler acısı fukara kafile, yüzlerinden gerçek acı aka aka ölü arkadaşlarının namazını kıldılar." - Halikarnas Balıkçısı
  2. Bir durum, bir nesne veya bir nitelik olarak var olan, varlığı inkâr edilemeyen, olgu durumunda olan.
    • eş anlamlıları: özbeöz, hakiki, reel
    • Kâğıt paranın saymaca değeri varsa da gerçek değeri yoktur.
  3. Aslına uygun nitelikler taşıyan, sahici.
    • Gerçek elmas. Gerçek hikâye.
  4. Temel, başlıca, asıl.
    • "Bir kişinin ahlaklı olması için, o benim dediğim gerçek ahlaka erişebilmesi için bir iç âlemi olmalıdır." - Nurullah Ataç
  5. Doğadaki gibi olan, doğayı olduğu gibi yansıtan.
  6. Yapay olmayan.
  7. # (felsefe) Düşünülen, tasarımlanan, imgelenen şeylere karşıt olarak var olan.

Atasözleri

[düzenle]

Türetilmiş kavramlar

[düzenle]

gerçek dışı, gerçek kişi, gerçek mantarlar, gerçek sayı, gerçeküstü, gerçeğe aykırı, gerçeğe uygun, acı gerçek

Çeviriler

[düzenle]
doğru olan şey
ön ad

Kaynakça

[düzenle]
  • Kubbealtı Lugatı'nda "GERÇEK :"
  • {{KYK:Nişanyan}


Gagavuzca

[düzenle]

Köken

[düzenle]

Eski Türkçe kärtü‎ (kärtü)

Ön ad

[düzenle]

gerçek

  1. gerçek

Türkmence

[düzenle]

gerçek

  1. babayiğit, cesur, yiğit