hayvan

Türkçe

Köken

• Osmanlı Türkçesi حيوان‎ sözcüğünden devralındı. O da Arapça حَيَوَان‎ (ḥayawān, “1. yaşama, canlı olma, 2. her çeşit canlı varlık, canavar”) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça حَيَّ‎ (ḥayya, “yaşadı, canlı idi”) fiilinin faˁalān vezninde masdarıdır.

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /hajˈvan/
• Heceleme: hay‧van

Ad

hayvan (belirtme hâli hayvanı, çoğulu hayvanlar)

Bir hayvan. (1)

1. (hayvan bilimi) Duygu ve hareket yeteneği olan, içgüdüleriyle hareket eden canlı yaratık.
2. (hakaret yollu ) Kızılan bir kimseye söylenen hakaret sözü.
   • "Galip’in sabrı taştı: Ulan hayvan, dedi, sana toz ol diyorum, kafan almıyor mu?" - Attilâ İlhan
3. At, eşek, katır gibi türlü hizmetlerde kullanılan yaratık.
   • "Zavallı hayvan bir saattir yüz okkadan fazla bir yükü sürüklüyordu." - Ömer Seyfettin

Çekimleme

hayvanın çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	hayvan	hayvanlar
belirtme	hayvanı	hayvanları
yönelme	hayvana	hayvanlara
bulunma	hayvanda	hayvanlarda
ayrılma	hayvandan	hayvanlardan
tamlayan	hayvanın	hayvanların

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	hayvanım	hayvanlarım
belirtme	hayvanımı	hayvanlarımı
yönelme	hayvanıma	hayvanlarıma
bulunma	hayvanımda	hayvanlarımda
ayrılma	hayvanımdan	hayvanlarımdan
tamlayan	hayvanımın	hayvanlarımın
2. tekil (senin)
yalın	hayvanın	hayvanların
belirtme	hayvanını	hayvanlarını
yönelme	hayvanına	hayvanlarına
bulunma	hayvanında	hayvanlarında
ayrılma	hayvanından	hayvanlarından
tamlayan	hayvanının	hayvanlarının
3. tekil (onun)
yalın	hayvanı	hayvanları
belirtme	hayvanını	hayvanlarını
yönelme	hayvanına	hayvanlarına
bulunma	hayvanında	hayvanlarında
ayrılma	hayvanından	hayvanlarından
tamlayan	hayvanının	hayvanlarının
1. çoğul (bizim)
yalın	hayvanımız	hayvanlarımız
belirtme	hayvanımızı	hayvanlarımızı
yönelme	hayvanımıza	hayvanlarımıza
bulunma	hayvanımızda	hayvanlarımızda
ayrılma	hayvanımızdan	hayvanlarımızdan
tamlayan	hayvanımızın	hayvanlarımızın
2. çoğul (sizin)
yalın	hayvanınız	hayvanlarınız
belirtme	hayvanınızı	hayvanlarınızı
yönelme	hayvanınıza	hayvanlarınıza
bulunma	hayvanınızda	hayvanlarınızda
ayrılma	hayvanınızdan	hayvanlarınızdan
tamlayan	hayvanınızın	hayvanlarınızın
3. çoğul (onların)
yalın	hayvanı	hayvanları
belirtme	hayvanını	hayvanlarını
yönelme	hayvanına	hayvanlarına
bulunma	hayvanında	hayvanlarında
ayrılma	hayvanından	hayvanlarından
tamlayan	hayvanının	hayvanlarının

Ön ad

hayvan (karşılaştırma daha hayvan, üstünlük en hayvan)

1. (mecaz, kişilik) Akılsız, duygusuz, kaba, hoyrat kişi.

Deyimler

hayvan gibi

Türetilmiş kavramlar

hayvan bilimi, hayvan damı, hayvan kömürü, hayvanoğluhayvan, hayvansever, hayvan yemi, evcil hayvan, uzun hayvan, terliksi hayvan, vahşi hayvan, yabani hayvan, yırtıcı hayvan, av hayvanı, besi hayvanı, deneme hayvanı, koşum hayvanı, kürk hayvanı, yük hayvanı, bitkimsi hayvanlar, soğukkanlı hayvanlar, kümes hayvanları

Çeviriler

duygu ve hareket yeteneği olan canlı

• Afrikanca: dier (af) n
• Almanca: Tier (de) n
• Arapça: حَيَوَان‎ (ar) e (ḥayevān)
• Arnavutça: kafshë (sq)
• Azerice: heyvan (az)
• Başkurtça: мал (ba) (mal)
• Bulgarca: хайван (bg) (hayvan)
• Çekçe: zvíře (cs)
• Danca: dyr (da)
• Eski Türkçe: arsalık‎ (otk) (arsalık)
• Estonca: loom (et)
• Farsça: حیوان‎ (fa)
• Felemenkçe: dier (nl) n
• Fiji dili: manu (fj)
• Fince: eläin (fi)
• Fransızca: animal (fr) e
• Gagavuzca: hayvan (gag)
• Haitice: bèt (ht)
• Hausaca: dabba (ha)
• Hintçe: हैवान (hi) (haivān)
• İngilizce: animal (en)
• İspanyolca: animal (es)
• İsveççe: djur (sv)
• İtalyanca: animale (it)
• İzlandaca: dýr (is)
• Karaçay Balkarcası: hayvan (krc)
• Kırımçakça: tuvar
• Kırım Tatarcası: ayvan (crh)
• Kürtçe: ajel (ku), canewer (ku)
• Macarca: állat (hu)
• Marathi dili: जनावर (mr) (janāvar)
• Mari dili: янлык (mhr) (janlək)
• Norveççe: dyr (no) n
• Osmanlı Türkçesi: حيوان‎ (ota) (hayvan)
• Portekizce: animal (pt)
• Tatarca: xayvan (tt), xaywan (tt)
• Telugu dili: ప్రాణి (te) (prāṇi)
• Türkmence: canaver (tk), haýwan (tk)
• Uygurca: ھايۋان‎ (ug) (haywan)
• Yahudi İspanyolcası: animal (lad)
• Yunanca: ζώο (el) (zóo)

ön ad

• Fince: eläimellinen (fi), eläin- (fi)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "hayvan".
  TDK Özel Sözlük'te: hayvan"

• Kubbealtı Lugatı'nda "HAYVAN :"
• Nişanyan Sözlük'te: hayvan.