kuyu

Türkçe

Köken

Eski Türkçe kudug‎ (kudug) > kuy‎ (kuy)

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /ku.ˈju/
• Heceleme: ku‧yu

Ad

kuyu (belirtme hâli kuyuyu, çoğulu kuyular), sahiplik şekli kuyu -su

Kuyu (1)

1. (su) su tabakasına varıncaya kadar derinliğine kazılan, genellikle silindir şeklinde, çevresine duvar örülen, suyundan yararlanılan çukur
   •  Kahveci Salih eğilmiş, az evvel sarkıttığı gazozları kuyudan çıkarıyordu. — H. Taner
2. toprağa kazılan derince çukur
3. (madencilik) yer altındaki iş yerlerine ulaşmak için açılmış ve kesit boyutları derinliğine oranla sınırlı, düşey veya düşeye yakın bağlantı yolu.
   • Durmadan, kesik kesik çalan siren, çoluk, çocuk, kadınlar koşuşur kuyunun çıkışına. Daha sonra asansör çalışır, çıkanlar yakınlarına doğru giderler, koşarcasına.

     — Faruk EREM, 1996, Bir Ceza Avukatının Anıları, s. 55, Çark Kitabevi Yayınları
4. (mecaz) içinden çıkılamayan hâl veya yer

Çekimleme

kuyu adının çekimi

hâl	tekil	çoğul
yalın	kuyu	kuyular
belirtme	kuyuyu	kuyuları
yönelme	kuyuya	kuyulara
bulunma	kuyuda	kuyularda
ayrılma	kuyudan	kuyulardan
tamlayan	kuyunun	kuyuların

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	kuyum	kuyularım
belirtme	kuyumu	kuyularımı
yönelme	kuyuma	kuyularıma
bulunma	kuyumda	kuyularımda
ayrılma	kuyumdan	kuyularımdan
tamlayan	kuyumun	kuyularımın
2. tekil (senin)
yalın	kuyun	kuyuların
belirtme	kuyunu	kuyularını
yönelme	kuyuna	kuyularına
bulunma	kuyunda	kuyularında
ayrılma	kuyundan	kuyularından
tamlayan	kuyunun	kuyularının
3. tekil (onun)
yalın	kuyusu	kuyuları
belirtme	kuyusunu	kuyularını
yönelme	kuyusuna	kuyularına
bulunma	kuyusunda	kuyularında
ayrılma	kuyusundan	kuyularından
tamlayan	kuyusunun	kuyularının
1. çoğul (bizim)
yalın	kuyumuz	kuyularımız
belirtme	kuyumuzu	kuyularımızı
yönelme	kuyumuza	kuyularımıza
bulunma	kuyumuzda	kuyularımızda
ayrılma	kuyumuzdan	kuyularımızdan
tamlayan	kuyumuzun	kuyularımızın
2. çoğul (sizin)
yalın	kuyunuz	kuyularınız
belirtme	kuyunuzu	kuyularınızı
yönelme	kuyunuza	kuyularınıza
bulunma	kuyunuzda	kuyularınızda
ayrılma	kuyunuzdan	kuyularınızdan
tamlayan	kuyunuzun	kuyularınızın
3. çoğul (onların)
yalın	kuyusu	kuyuları
belirtme	kuyusunu	kuyularını
yönelme	kuyusuna	kuyularına
bulunma	kuyusunda	kuyularında
ayrılma	kuyusundan	kuyularından
tamlayan	kuyusunun	kuyularının

Alt kavramlar

• artezyen kuyusu,
• gayya kuyusu,
• iç kuyu,
• kireç kuyusu,
• kör kuyu,
• su kuyusu,
• kuyucu
• kuyu kebabı,
• kuyu suyu

Atasözleri

• el için kuyu kazan, evvela kendi düşer

Deyimler

• kuyusunu kazmak

Çeviriler

genelde silindir biçimde su depolanan alan

• Almanca: Brunnen (de) e
• Azerice: quyu (az)
• Çağatayca: sim‎ (chg)
• Fince: kuoppa (fi)
• Gagavuzca: kuyu (gag)
• İngilizce: pit (en)
• Karaçay-Balkarca: huyu (krc)
• Tatarca: qoyı (tt)
• Türkçe:

  Eski Türkçe: çat‎ (otk) (çat), kudı‎ (otk) (kudı), kudug‎ (otk) (kudug)

• Türkmence: guýy (tk)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "kuyu" maddesi

Ek okumalar

• Vikipedi'de kuyu

Anagramlar

• uyku

Çağatayca

Ad

1. hangisi, kangı

Kaynakça

• KÚNOS, Dr. Ignaz (1902). Şeyh Süleyman Efendi, Çağatayca-Osmanlıca Sözlük. Budapeşte: Section Orientale de la Société Ethnographique Hongroise.

Gagavuzca

Köken

Eski Türkçe qudugh‎ (qudugh)

Söyleniş

• Heceleme: ku‧yu

Ad

kuyu

1. çukur, kuyu

Kaynakça

• Etymological Dictionaries - Andras Rajki