güneş

Ayrıca bakınız: Güneş, günəş

Türkçe

Haftanın sözcüğü – 2007, 27. hafta

Köken

Osmanlı Türkçesi كونش‎ sözcüğünden devralındı

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /ɟyˈneʃ/

• Ses

  (dosya)

• Heceleme: gü‧neş

Ad

güneş (belirtme hâli güneşi, çoğulu güneşler)

Binanın üst yarısı, güneşte duruyor.

1. Dünyanın da dâhil olduğu sistemin merkezinde bulunan Güneş’in yaydığı ısı ve ışık.
   • «Güneş burası, gel şu gölgeye geçelim.»

     — 1983, Erdal Öz, Yaralısın, 10. baskı, Can Sanat Yayınları, s. 160
2. (gök bilimi) Herhangi bir yıldız sisteminin merkezinde yer alan ve ışıyan yıldız.
3. (mecaz) Bilgi, mutluluk, rahatlama, zafer vb. şeylerin kaynağı olan kişi veya şey.

Çekimleme

güneşin çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	güneş	güneşler
belirtme	güneşi	güneşleri
yönelme	güneşe	güneşlere
bulunma	güneşte	güneşlerde
ayrılma	güneşten	güneşlerden
tamlayan	güneşin	güneşlerin

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	güneşim	güneşlerim
belirtme	güneşimi	güneşlerimi
yönelme	güneşime	güneşlerime
bulunma	güneşimde	güneşlerimde
ayrılma	güneşimden	güneşlerimden
tamlayan	güneşimin	güneşlerimin
2. tekil (senin)
yalın	güneşin	güneşlerin
belirtme	güneşini	güneşlerini
yönelme	güneşine	güneşlerine
bulunma	güneşinde	güneşlerinde
ayrılma	güneşinden	güneşlerinden
tamlayan	güneşinin	güneşlerinin
3. tekil (onun)
yalın	güneşi	güneşleri
belirtme	güneşini	güneşlerini
yönelme	güneşine	güneşlerine
bulunma	güneşinde	güneşlerinde
ayrılma	güneşinden	güneşlerinden
tamlayan	güneşinin	güneşlerinin
1. çoğul (bizim)
yalın	güneşimiz	güneşlerimiz
belirtme	güneşimizi	güneşlerimizi
yönelme	güneşimize	güneşlerimize
bulunma	güneşimizde	güneşlerimizde
ayrılma	güneşimizden	güneşlerimizden
tamlayan	güneşimizin	güneşlerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın	güneşiniz	güneşleriniz
belirtme	güneşinizi	güneşlerinizi
yönelme	güneşinize	güneşlerinize
bulunma	güneşinizde	güneşlerinizde
ayrılma	güneşinizden	güneşlerinizden
tamlayan	güneşinizin	güneşlerinizin
3. çoğul (onların)
yalın	güneşi	güneşleri
belirtme	güneşini	güneşlerini
yönelme	güneşine	güneşlerine
bulunma	güneşinde	güneşlerinde
ayrılma	güneşinden	güneşlerinden
tamlayan	güneşinin	güneşlerinin

Atasözleri

• güneş girmeyen eve doktor girer

Deyimler

güneş açmak, güneş almak, güneş görmek, güneş balçıkla sıvanmaz, güneş çarpmak, güneş çavmak, güneş doğmak, güneşe karşı işemek, güneş girmeyen eve doktor girer, güneş görmek, güneşin alnında, güneşin altında, güneşi üzerine doğdurmamak

Türetilmiş kavramlar

güneş banyosu, güneş çarpması, güneş çiçeği, Güneş Dil Teorisi, güneş enerjisi, güneş gözlüğü, güneş günü, güneş hayvancıkları, Güneş ışınımı, güneş kolektörü, güneş kremi, güneş lekesi, güneş paneli, güneş pili, güneş saati, güneş sütü, güneş takvimi, güneştopu, güneş yağı, güneş yanığı, güneş yılı, akşam güneşi, üzümgüneşi

Çeviriler

çeviriler

• Afrikaanca: son (af)
• Almanca: Sonne (de) d, Stern (de) e, Sonnenschein (de) e, Sonne (de) d, Stern (de) e
• Arapça: شَمْس‎ (ar) e (şems)
• Arnavutça: diell (sq) e
• Azerice: günəş (az)
• Baskça: eguzki (eu)
• Bretonca: heol (br) e
• Bulgarca: слънце (bg) n (slıntse)
• Çekçe: slunce (cs) n
• Çince: 日 (zh) (rì), 太陽 (zh) (tàiyáng), 恒星 (zh) (héngxīng), 日 (zh) (rì), 太阳 (zh), 阳光 (zh) (yángguāng)
• Danca: sol (da)
• Endonezce: mata (id), hari (id), surya (id), mentari (id)
• Ermenice: արև (hy) (arew), արեգ (hy) (areg), արեգակ (hy) (aregak)
• Eski İngilizce: sunne (ang), sunna (ang)
• Eski Türkçe: kuyaş‎ (otk) (kuyaş)
• Esperanto: suno (eo)
• Estonca: päike (et)
• Farsça: خورشید‎ (fa) (khorshid), شمس‎ (fa) (shams)
• Felemenkçe: zon (nl) d
• Fince: aurinko (fi), auringonpaiste (fi)
• Fransızca: soleil (fr) e
• Frizce: sinne (fy)
• Galce: haul (cy) e
• Guaranice: kuarahy (gn)
• Gürcüce: მზე (ka) (mze), მზე (ka) (mze)
• Hausaca: rānā (ha)
• Hawaii dili: la (haw)
• Hintçe: सूरज (hi) (sūraj)
• İbranice: שמש‎ (he) e (shémesh), חמה‎ (he) d (khamaa)
• İdo: suno (io)
• İngilizce: sun (en), sunshine (en)
• İnterlingua: sol (ia)
• İrlandaca: grian (ga) d
• İskoçça: grian (gd) d
• İspanyolca: sol (es) e
• İsveççe: sol (sv)
• İtalyanca: sole (it) e
• İzlandaca: sól (is)
• Japonca: 太陽 (ja), たいよう (ja) (taiyō), 日 (ja), ひ (ja) (hi)
• Katalanca: sol (ca) e
• Keçuva dili: inti (qu)
• Kernevekçe: howl (kw) e
• Kırım Tatarcası: küneş (crh)
• Korece: 해 (ko) (hae), 태양 (ko) (taeyang), 太陽 (ko) (taeyang), 일 (ko) (il), 日 (ko) (il)
• Kürtçe: roj (ku), tav (ku)
• Lehçe: słońce (pl) n
• Litvanca: saulė (lt) d
• Litvanca: saulė (lt)
• Maasai dili: ndama (mas)
• Macarca: nap (hu)
• Makedonca: сонце (mk) n (sontse)
• Malgaşça: masoandro (mg)
• Maltaca: xemx (mt)
• Mapudungun dili: anchü (arn)
• Marathi dili: सूर्य (mr) (sūrya)
• Moğolca: нар (mn) (nar)
• Navahoca: jóhonaa'éí (nv), shá (nv)
• Norveççe: solen (no)
• Novial: sune (nov)
• Osmanlı Türkçesi: كونش‎ (ota), كونش‎ (ota)
• Ojibwe dili: giizis (oj)
• Özbekçe: quyosh (uz)*Portekizce: Eğer biliyorsanız lütfen bir çeviri ekleyiniz.
• Portekizce: sol (pt) e
• Rumence: soare (ro) e
• Rusça: солнце (ru) n (solntse)
• Sırp-Hırvatça: сунце (sh) n, sunce (sh) n
• Slovakça: slnko (sk) n, slnce (sk) n
• Slovence: sonce (sl) n
• Somalice: qorrax (so)
• Svahili dili: jua (sw)
• Tagalogca: araw (tl)
• Tatarca: qoyaş (tt)
• Telugu dili: సూర్యుడు (te) (sūryuḍu)
• Tupinambá: kûarasy
• Türkmence: güneş (tk)*Ukraynaca: Eğer biliyorsanız lütfen bir çeviri ekleyiniz.
• Yunanca: ήλιος (el) (ílios)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "güneş".
  TDK Özel Sözlük'te: güneş"

• Kubbealtı Lugatı'nda "GÜNEŞ :"
• Nişanyan Sözlük'te: güneş.

Türkmence

Söyleniş

• Heceleme: gü‧neş

Ad

güneş

1. (astronomi) Güneş