soğuk

Türkçe

Köken

Eski Türkçe soguk

Ön ad

soğuk (karşılaştırma daha soğuk, üstünlük en soğuk)

Termometre soğuk bir ortamı ölçmüş. (1)

(ön ad): Soğuk bir gün (2) Kadın, çocuğun yüzünü örterek soğuktan korumaya çalışıyor. (3)

(belirteç): Annenin bu şefkati, çocuğa karşı hiç soğuk durmadığını da gösteriyor. (2)

1. (termodinamik) Isısı düşük olan, sıcak karşıtı.
   • Bu el soğuktu ve titriyordu. - Peyami Safa
2. Üşütecek derecede ısısı olan.
   • Güneşli, soğuk bir gündü. - S. F. Abasıyanık
3. Isının üşütecek kadar az veya düşük olması durumu.
   • "Apışlarının arasına bir sac mangal alarak yakıcı soğuktan korunmaya çalışıyordu." - Ercüment Ekrem Talu
4. (mecaz) Duygudan, sevgiden yoksun olan, yakın ve içten olmayan.
   • Soğuk tavırla birbirlerini selamlayıp uzaklaştılar. - R. H. Karay
5. (mecaz) Sevimsiz veya yersiz; antipatik
   • Bu soğuk, yavan sözler zevkimi rencide ediyordu. - H. C. Yalçın
6. (cinsellik, mecaz) Cinsel istek duymayan
   • Soğuk bir kadın.

Belirteç

soğuk

1. İlgisiz, sevimsiz bir biçimde veya memnuniyetsizliğini belli ederek.
   • 1966: Reşat Nuri GÜNTEKİN, 1966, Damga, sayfa 17 , İnkılâp ve Aka Kitabevleri

     "İlk günlerde bana soğuk muamele ettiği halde, sonradan o bile beni sevmeğe başlamıştı."

Atasözleri

• çok açılma, soğuk alırsın
• dokuz keçe, su geçe; bir deri, soğuk geri
• soğuk; kırk kat keçe, ben ondan geçe; bir kat deri, ben ondan geri demiş
• taze bardağın suyu soğuk olur

Deyimler

soğuk almak, soğuk çalmak, soğuk çıkmak, soğuk durmak, soğuk duş etkisi yapmak, soğuk düşmek, soğuk kaçmak, soğuk ter dökmek, soğuk ter basmak, soğuk ter boşanmak, soğuk vurmak, soğuk yakmak

Türetilmiş kavramlar

soğuk algınlığı, soğuk bez, soğuk büfe, soğuk çay, soğuk dalgası, soğuk damga, soğuk espri, soğuk harp, soğuk hava dalgası, soğuk hava deposu, soğuk ısırması, soğuk içecek, soğukkanlı, soğuk nevale, soğuk renkler, soğuk savaş, soğuk şaka, kuru soğuk, kocakarı soğuğu, öküz soğuğu

Çeviriler

belirteç

• Bulgarca: ледено (bg) (ledeno)
• Fince: kylmästi (fi)
• Fransızca: froidement (fr)
• İngilizce: coldly (en)
• İspanyolca: fríamente (es)
• İsveççe: kallt (sv)
• İtalyanca: freddamente (it)
• Lehçe: chłodno (pl)
• Rusça: холодно (ru) (holodno)

Çeviriler

ön ad

• Almanca: kalt (de)
• Azerice: soyuq (az)
• Eski Türkçe: soguk‎ (otk) (soguk),tumlug‎ (otk) (tumlug), tumlıg‎ (otk) (tumlıg)
• Fince: kylmä (fi)
• Fransızca: froid (fr)
• İngilizce: cold (en)
• İsveççe: kal (sv)
• İtalyanca: freddo (it)
• Karaçay Balkarca: suvuk (krc)
• Kırım Tatarca: suvuq (crh)
• Macarca: hideg (hu)
• Rusça: холодный (ru) (holodnıy)
• Sırp-Hırvatça: studen (sh)
• Tatarca: suıq (tt)
• Türkmence: sovuk (tk)
• Ukraynaca: холо́дний (uk) (holódnıy), зи́мний (uk) (zı́mnıy)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "soğuk" maddesi