lastik

Türkçe

Köken

Fransızca gomme élastique (gomme élastique, “kauçuk reçinesi”) deyiminden. Bu deyimden kısaltma yoluyla oluşturulmuş Türkçe bir türevdir. Fransızca sözcük élastique (élastique, “esnek”) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ἐλαστικός (elastikós, “ittirici”) sözcüğünden alıntıdır. Eski Yunanca sözcük Eski Yunanca ἐλαύνω (elaúnō, “itmek, sürmek”) fiilinden +ιστικός (+istikós) ekiyle türetilmiştir.

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /ɫasˈtic/
• Heceleme: las‧tik

Ad

lastik (belirtme hâli lastiği, çoğulu lastikler)

Lastik (1)

Lastik (2)

Lastik (4)

Lastik (4)

1. (ayak giyimi) Ayakkabı üzerine giyilen kauçuktan pabuç.
   • "Lastikleri ayağında, bastonu koluna asılı, erkenciydi yine." - Necati Cumalı
2. (ayak giyimi) Kauçuktan yapılmış ayakkabı.
   • Kaçarken hırsız ayakkaplarını açık pencerenin dibinde unutmuş. Hâlâ lastik ayakkabı bizde duruyor.

     — Orhan PAMUK, 1997, “Oniki Emir”, Öküz, 35. sayı, s. 7
   • Lastik ayakkabıyla giderdim okula Allah'ın kışında çorapsız.

     — Pınar KÜR, 2004, Küçük Oyuncu, s. 87, Everest Yayınları
   • Hemen ardından kırmızı yün çoraplarının üzerine giydiği lastik ayakkabılarıyla yabancıya doğru yürüdü.

     — Batuhan AŞIKTOPRAK, 2019, Kurdun Postu, s. 14, Varlık Yayınları
3. Kauçuktan yazı silgisi.
4. (otomotiv) Taşıtların jantlarına yerleştirilen elastiki tekerlek bandajı.
   • "Şoförle bahçıvan arabanın ön sol lastiğini pompalıyorlar." - Haldun Taner
5. Esnek, ince kauçuk veya kauçuklu şerit.
6. Bir tür esnek örgü.
7. (iç giyim) Uzun konçlu çorabın düşmesini önlemek için üst kısmına gelecek biçimde bacağa geçirilen esnek şerit.
8. (argo, LGBT, erkek) Pasif eş cinsel erkek.
9. (argo) prezervatif.
   • «Bildiğin lastik canım. Parmak lastiği. Hani dolama falan olunca parmağa takarlar, şöyle ge­çirirler parmağın üzerine, eczanelerde satılır hani.»

     — Erdal Öz, 1983, 10. baskı, Yaralısın, s. 82, Can Sanat Yayınları

Çekimleme

lastik adının çekimi

hâl	tekil	çoğul
yalın	lastik	lastikler
belirtme	lastiği	lastikleri
yönelme	lastiğe	lastiklere
bulunma	lastikte	lastiklerde
ayrılma	lastikten	lastiklerden
tamlayan	lastiğin	lastiklerin

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	lastiğim	lastiklerim
belirtme	lastiğimi	lastiklerimi
yönelme	lastiğime	lastiklerime
bulunma	lastiğimde	lastiklerimde
ayrılma	lastiğimden	lastiklerimden
tamlayan	lastiğimin	lastiklerimin
2. tekil (senin)
yalın	lastiğin	lastiklerin
belirtme	lastiğini	lastiklerini
yönelme	lastiğine	lastiklerine
bulunma	lastiğinde	lastiklerinde
ayrılma	lastiğinden	lastiklerinden
tamlayan	lastiğinin	lastiklerinin
3. tekil (onun)
yalın	lastiği	lastikleri
belirtme	lastiğini	lastiklerini
yönelme	lastiğine	lastiklerine
bulunma	lastiğinde	lastiklerinde
ayrılma	lastiğinden	lastiklerinden
tamlayan	lastiğinin	lastiklerinin
1. çoğul (bizim)
yalın	lastiğimiz	lastiklerimiz
belirtme	lastiğimizi	lastiklerimizi
yönelme	lastiğimize	lastiklerimize
bulunma	lastiğimizde	lastiklerimizde
ayrılma	lastiğimizden	lastiklerimizden
tamlayan	lastiğimizin	lastiklerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın	lastiğiniz	lastikleriniz
belirtme	lastiğinizi	lastiklerinizi
yönelme	lastiğinize	lastiklerinize
bulunma	lastiğinizde	lastiklerinizde
ayrılma	lastiğinizden	lastiklerinizden
tamlayan	lastiğinizin	lastiklerinizin
3. çoğul (onların)
yalın	lastiği	lastikleri
belirtme	lastiğini	lastiklerini
yönelme	lastiğine	lastiklerine
bulunma	lastiğinde	lastiklerinde
ayrılma	lastiğinden	lastiklerinden
tamlayan	lastiğinin	lastiklerinin

Ön ad

lastik (karşılaştırma daha lastik, üstünlük en lastik)

1. Kauçuktan yapılmış.
   •  Rıza, lastik yakalığı fırlamış, gözleri dönmüş, kan ter içinde içeriye düşer. — R. N. Güntekin

Deyimler

lastik gibi

Türetilmiş kavramlar

lastik ağacı, lastik basıncı, lastik tutkalı, balon lastik, dış lastik, iç lastik, yedek lastik, ambalaj lastiği, kuş lastiği, paket lastiği

Çeviriler

ad

• Almanca: Gummi (de) e, Galoschen (de) ç, Gummistiefel (de) d, Radiergummi (de) e, Gummi (de) e, Reifen (de) e, Gummiband (de) n. Korsett (de) n
• Azerice: rezin (az)
• Fince: kumi (fi)
• Fransızca: caoutchouc (fr) e, gomme (fr) d
• İngilizce: rubber (en), galoshes (en) ç, gumboot (en), rubber boot (en), tyre (en) (Birleşik Krallık), tire (en) (ABD), elastic (en), elastic band (en), corset (en)

ön ad

• Almanca: Gummi- (de)
• Fince: kuminen (fi)
• Fransızca: élastique (fr)
• İngilizce: rubber (en)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "lastik".
  TDK Özel Sözlük'te: lastik"

• Kubbealtı Lugatı'nda "LASTİK :"
• Nişanyan Sözlük'te: lastik.

Ek okumalar

• Vikipedi'de lastik