Vikisözlük sitesinden
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Japonca[düzenle]

Kanji[düzenle]

(kişi adları “Jinmeiyō” kanji)

  1. ayu balığı
  2. kedi balığı

Okunuşları[düzenle]

Köken 1[düzenle]

Sözcükteki Kanji karakterleri
あゆ
Jinmeiyō
kun’yomi
Vikipedi
hakkında Japonca Vikipedi'de ansiklopedik bilgi bulabilirsiniz.
(ayu, ai): the ayu or ayu balığı.

Eski Japonca bilinmeyen bir sözden devralındı.

  • Yaygınca bilinen bir köken bilgisine göre ayu, (ae, birini yemek için ağırlamak) sözcüğünden türemektedir, Shinto davetlerinde bu balığın kullanılması buna bir gönderme olabilir.[1] Yine de, bu sözcük eski zamanlarda ape diye okunmuş olabilir ve bu ape daha sonradan ahe olmuş, ardından da Muromachi döneminde birçok sözcükte olduğu gibi -he hecesi -ye şekline dönüşmüş olabilir,[2] öte yandan ayu sözcüğü Nihon Shoki (720 MS) eserinde balık olarak görülmektedir ve bu değişimin gerçekleşmesine yetişemeyecek kadar eskidir.
  • Başka bir yaygın köken bilgisine göre ayu sözcüğü Eski Japonca dilindeki 落ゆ (ayu, düşmek, fındıkların ağaçtan düştüğü gibi; aşağı kaymak, akan bir sıvı gibi), ayu sonbaharda yumurtlamak için akıntıya karşı yüzmek şeklinde tanımlanır.[1] Bazı kaynaklar bunun çok da gerçekleşmeyecek bir olay olduğunu savunduğu için bu köken açıklamasının çok da doğru olmadığını söyler.[3] Fakat, ayu sözünün aşağı akarak göç etme anlamında dair türevleri mevcuttur, mesela 落鮎 (ochiayu, ayu yumurtlamak için akış aşağı göç etmek) ve 鮎落つ (ayuotsu, ayu yumurtlamak için akış aşağı göç etmek), ve bu sözcüklerin, bu olayın kültürel açıdan önemli bir yere sahip olduğunu savunduklarından dolayı 落ゆ (ayu) türemesi mümkün olabilir.
  • Bir başka sav ise, balığın ne kadar hızlı hareket etmesine gönderme olabilecek şekilde der ki Aynuca アイ (ay, ok) sözcüğünden nakledildi (iktibas edildi). Ayrıca aşağıdaki Japonca ai oknuşuna bakınız.

Ayu balığının Japonya'ya özel bir tür oluşundan dolayı () okunuşu, balığın ( ()) o alanı kendine ait bellemesi ( ()) anlamında türemiş olabilir. Başka bir hikaye de der ki, İmparatoriçe Jingū bir ayu yakalamıştır ve bir savaşın sonucunu kehanet olarak öğrenmiştir (ayrıca () şeklinde de okunur), ama bu muhtemelen bir halk etimolojisi. Çin'de veya başka bir yerde, () karakteri direkt olarak kedi balığı olarak tanımlanır.[2]

年魚 (年魚) kanji okunuşu balığın ortalama olarak yaşamının bir yıl sürmesine dayanır.[2][4]

香魚 (香魚) kanji okunuşu ise etin tatlı bir tadı olmasından gelir.[4]

Söyleniş[düzenle]

Farklı yazılışlar[düzenle]

[düzenle]

(あゆ) (ayu)

  1. (balıklar) ayu balığı, Plecoglossus altivelis
Uğradığı değişimler[düzenle]

Köken 2[düzenle]

Sözcükteki Kanji karakterleri
あい
Jinmeiyō
kun’yomi

ayu söylenişinin eski çeşidi. Asıl söyleniş bu da olabilir.

Söyleniş[düzenle]

[düzenle]

(あい) (ai)

  1. (artık kullanılmayan sözcükler) ayu balığı, Plecoglossus altivelis
Kullanım notları[düzenle]

Bazı birleşik sözcüklerde görülür. Genel olarak tek başına kullanılmaz.

Uğradığı değişimler[düzenle]

Köken 3[düzenle]

Sözcükteki Kanji karakterleri
なまず
Jinmeiyō
kun’yomi

kanji okunuşu, ayu balığının Japonya'ya özgü olmasından gelmektedir. Çin'de veya başka bir yerde, () karakteri direkt olarak kedi balığı olarak tanımlanır.[2] Japonca namazu sözcüğü hakkındaki daha ayrıntılı bilgiler için () maddesine bakın.

Söyleniş[düzenle]

[düzenle]

(なまず) (namazu) (geleneksel kana なまづ)

  1. (namazu) kavramının farklı yazılışı (nadiren): kedi balığı

Kaynakça[düzenle]

  1. a b 1988: あて字のおもしろ雑学 (İlginç Ateji Bilgileri, Japonca), Freelance Trivia Writers, p.46, Nagaokashoten, Ltd.
  2. a b c d 1988, 国語大辞典(新装版) (Kokugo Dai Jiten, Revised Edition) (Japonca), Tōkyō: Shogakukan
  3. Gogen Allguide, http://gogen-allguide.com/a/ayu_sakana.html
  4. a b 2006, 大辞林 (Daijirin), Üçüncü Baskı (Japonca), Tōkyō: Sanseidō, →ISBN