kalıp

Türkçe

Heceleme

[ka·lıp], çoğulu [ka·lıp·lar]

Köken

Arapça قالب‎

Ad

kalıp (belirtme hâli kalıbı, çoğulu kalıplar)

Bir aletin taşa oyulmuş kalıbı ve yanında kalıptan çıkmış alet (1)

1. Bir şeye biçim vermeye veya eski biçimini korumaya yarayan araç.
   • "İstenilen kalıplarda ve istenilen nüanslarda heykeller yapılabilir." - Peyami Safa
2. (tekstil) biçki modeli, patron.
3. Gösterişli görünüş.
   • Kalıbına bakarsan aslan gibi.
4. (mecaz) Zaman içinde değişiklik göstermeyen, her zaman için aynı olan, belirli davranış biçimleri bütünü.
   • "Muayyen bir kalıba girecek insana benzemiyordu." - Halide Edip Adıvar
5. (mecaz) Yenilikten uzak, gelişmeye kapalı olan.

Çekimleme

kalıp adının çekimi

	tekil	çoğul
yalın	kalıp	kalıplar
belirtme	kalıbı	kalıpları
yönelme	kalıba	kalıplara
bulunma	kalıpta	kalıplarda
ayrılma	kalıptan	kalıplardan
tamlayan	kalıbın	kalıpların

iyelik ekleriyle

1. tekil (benim)	tekil	çoğul
yalın	kalıbım	kalıplarım
belirtme	kalıbımı	kalıplarımı
yönelme	kalıbıma	kalıplarıma
bulunma	kalıbımda	kalıplarımda
ayrılma	kalıbımdan	kalıplarımdan
tamlayan	kalıbımın	kalıplarımın
2. tekil (senin)	tekil	çoğul
yalın	kalıbın	kalıpların
belirtme	kalıbını	kalıplarını
yönelme	kalıbına	kalıplarına
bulunma	kalıbında	kalıplarında
ayrılma	kalıbından	kalıplarından
tamlayan	kalıbının	kalıplarının
3.tekil (onun)	tekil	çoğul
yalın	kalıbı	kalıpları
belirtme	kalıbını	kalıplarını
yönelme	kalıbına	kalıplarına
bulunma	kalıbında	kalıplarında
ayrılma	kalıbından	kalıplarından
tamlayan	kalıbının	kalıplarının
1. çoğul (bizim)	tekil	çoğul
yalın	kalıbımız	kalıplarımız
belirtme	kalıbımızı	kalıplarımızı
yönelme	kalıbımıza	kalıplarımıza
bulunma	kalıbımızda	kalıplarımızda
ayrılma	kalıbımızdan	kalıplarımızdan
tamlayan	kalıbımızın	kalıplarımızın
2. çoğul (sizin)	tekil	çoğul
yalın	kalıbınız	kalıplarınız
belirtme	kalıbınızı	kalıplarınızı
yönelme	kalıbınıza	kalıplarınıza
bulunma	kalıbınızda	kalıplarınızda
ayrılma	kalıbınızdan	kalıplarınızdan
tamlayan	kalıbınızın	kalıplarınızın
3. çoğul (onların)	tekil	çoğul
yalın	kalıbı kalıpları	kalıpları
belirtme	kalıbını kalıplarını	kalıplarını
yönelme	kalıbına kalıplarına	kalıplarına
bulunma	kalıbında kalıplarında	kalıplarında
ayrılma	kalıbından kalıplarından	kalıplarından
tamlayan	kalıbının kalıplarının	kalıplarının

Ön ad

kalıp (karşılaştırma daha kalıp, üstünlük en kalıp)

1. Genellikle küp biçiminde yapı
   • İki kalıp sabun

Atasözleri

• kalıp kıyafetle adam adam olmaz

Deyimler

kalıba dökmek, kalıba vurmak, kalıbı değiştirmek, kalıbı dinlendirmek), kalıbından utanmamak, kalıbını basmak, kalıbının adamı olmamak, kalıp gibi oturmak, kalıp gibi serilmek, kalıp gibi uyumak, kalıp kesilmek, kalıptan kalıba girmek

Sözcük birliktelikleri

kalıp kıyafet, kalıp sabun, kalıp sigarası, alçı kalıp, basmakalıp, baskı kalıbı, basma kalıbı, buz kalıbı, pasta kalıbı, silme kalıbı, yüz kalıbı

Çeviriler

çeviriler

• Azerice: qəlib (az)
• Bulgarca: kalıp (bg) d (kalıp)
• Fince: muotti (fi), leikkuukaava (fi)
• İngilizce: mold (en), die (en)
• Kazakça: kalıp (kk), ülgü (kk)
• Özbekçe: boʻlak (uz), qolip (uz)
• Rusça: форма (ru) d (forma), болванка (ru) (bolvanka), шаблон (ru) (şablon), кусок (ru) (kusok), брусок (ru) (brusok)
• Tatarca: qalıp (tt)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "kalıp" maddesi