dilemek

Türkçe

Köken

Kubbealtı Lügatine göre Eski Türkçe tile-mek “aramak, istemek”. Özbek Dilinin Etimolojik Sözlüğüne göre Eski Türkçedeki bu fiil organ adı olan til "dil" sözcüğünden türemiştir.

Eylem

dilemek (üçüncü tekil şahıs geniş zaman çekimi diler)

1. birinden bir şeyin yapılmasını istemek, rica etmek, arzu etmek

   Yalnız bu hususta beni bağışlamanızı dilerim. - M. Ş. Esendal

2. biri için bir dilekte bulunmak

   Karadakiler her lisandan hayırlı yolculuklar dilediler. - R. H. Karay

3. kendi düşünce, görüş ve isteğini yapmak

Çekimleme

dilemek eyleminin çekimi

olumlu çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	diledim	diledin	diledi	diledik	dilediniz	dilediler
		hikâye	dilediydim	dilediydin	dilediydi	dilediydik	dilediydiniz	dilediydiler
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	dilediysem	dilediysen	dilediyse	dilediysek	dilediyseniz	dilediyseler diledilerse
	belirsiz geçmiş	basit	dilemişim	dilemişsin	dilemiş	dilemişiz	dilemişsiniz	dilemişler
		hikâye	dilemiştim	dilemiştin	dilemişti	dilemiştik	dilemiştiniz	dilemiştiler
		rivayet	dilemişmişim	dilemişmişsin	dilemişmiş	dilemişmişiz	dilemişmişsiniz	dilemişmişler
		şart	dilemişsem	dilemişsen	dilemişse	dilemişsek	dilemişseniz	dilemişseler dilemişlerse
	geniş	basit	dilerim	dilersin	diler	dileriz	dilersiniz	dilerler
		hikâye	dilerdim	dilerdin	dilerdi	dilerdik	dilerdiniz	dilerdiler
		rivayet	dilermişim	dilermişsin	dilermiş	dilermişiz	dilermişsiniz	dilermişler
		şart	dilersem	dilersen	dilerse	dilersek	dilerseniz	dilerseler dilerlerse
	şimdiki	basit	diliyorum	diliyorsun	diliyor	diliyoruz	diliyorsunuz	diliyorlar
		hikâye	diliyordum	diliyordun	diliyordu	diliyorduk	diliyordunuz	diliyordular
		rivayet	diliyormuşum	diliyormuşsun	diliyormuş	diliyormuşuz	diliyormuşsunuz	diliyormuşlar
		şart	diliyorsam	diliyorsan	diliyorsa	diliyorsak	diliyorsanız	diliyorsalar diliyorlarsa
	gelecek	basit	dileyeceğim	dileyeceksin	dileyecek	dileyeceğiz	dileyeceksiniz	dileyecekler
		hikâye	dileyecektim	dileyecektin	dileyecekti	dileyecektik	dileyecektiniz	dileyecektiler
		rivayet	dileyecekmişim	dileyecekmişsin	dileyecekmiş	dileyecekmişiz	dileyecekmişsiniz	dileyecekmişler
		şart	dileyeceksem	dileyeceksen	dileyecekse	dileyeceksek	dileyecekseniz	dileyecekseler dileyeceklerse
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	dileyeyim	dileyesin	dileye	dileyelim	dileyesiniz	dileyeler
		hikâye	dileyeydim	dileyeydin	dileyeydi	dileyeydik	dileyeydiniz	dileyeydiler
		rivayet	dileyeymişim	dileyeymişsin	dileyeymiş	dileyeymişiz	dileyeymişsiniz	dileyeymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	dilesem	dilesen	dilese	dilesek	dileseniz	dileseler
		hikâye	dileseydim	dileseydin	dileseydi	dileseydik	dileseydiniz	dileseydiler
		rivayet	dileseymişim	dileseymişsin	dileseymiş	dileseymişiz	dileseymişsiniz	dileseymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	dilemeliyim	dilemelisin	dilemeli	dilemeliyiz	dilemelisiniz	dilemeliler
		hikâye	dilemeliydim	dilemeliydin	dilemeliydi	dilemeliydik	dilemeliydiniz	dilemeliydiler
		rivayet	dilemeliymişim	dilemeliymişsin	dilemeliymiş	dilemeliymişiz	dilemeliymişsiniz	dilemeliymişler
		şart	dilemeliysem	dilemeliysen	dilemeliyse	dilemeliysek	dilemeliyseniz	dilemeliyseler dilemelilerse
	emir	basit	—	dile	dilesin	—	dileyin dileyiniz	dilesinler
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—
olumsuz çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	dilemedim	dilemedin	dilemedi	dilemedik	dilemediniz	dilemediler
		hikâye	dilemediydim	dilemediydin	dilemediydi	dilemediydik	dilemediydiniz	dilemediydiler
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	dilemediysem	dilemediysen	dilemediyse	dilemediysek	dilemediyseniz	dilemediyseler dilemedilerse
	belirsiz geçmiş	basit	dilememişim	dilememişsin	dilememiş	dilememişiz	dilememişsiniz	dilememişler
		hikâye	dilememiştim	dilememiştin	dilememişti	dilememiştik	dilememiştiniz	dilememiştiler
		rivayet	dilememişmişim	dilememişmişsin	dilememişmiş	dilememişmişiz	dilememişmişsiniz	dilememişmişler
		şart	dilememişsem	dilememişsen	dilememişse	dilememişsek	dilememişseniz	dilememişseler dilememişlerse
	geniş	basit	dilemem	dilemezsin	dilemez	dilemeyiz	dilemezsiniz	dilemezler
		hikâye	dilemezdim	dilemezdin	dilemezdi	dilemezdik	dilemezdiniz	dilemezdiler
		rivayet	dilemezmişim	dilemezmişsin	dilemezmiş	dilemezmişiz	dilemezmişsiniz	dilemezmişler
		şart	dilemezsem	dilemezsen	dilemezse	dilemezsek	dilemezseniz	dilemezseler dilemezlerse
	şimdiki	basit	dilemiyorum	dilemiyorsun	dilemiyor	dilemiyoruz	dilemiyorsunuz	dilemiyorlar
		hikâye	dilemiyordum	dilemiyordun	dilemiyordu	dilemiyorduk	dilemiyordunuz	dilemiyordular
		rivayet	dilemiyormuşum	dilemiyormuşsun	dilemiyormuş	dilemiyormuşuz	dilemiyormuşsunuz	dilemiyormuşlar
		şart	dilemiyorsam	dilemiyorsan	dilemiyorsa	dilemiyorsak	dilemiyorsanız	dilemiyorsalar dilemiyorlarsa
	gelecek	basit	dilemeyeceğim	dilemeyeceksin	dilemeyecek	dilemeyeceğiz	dilemeyeceksiniz	dilemeyecekler
		hikâye	dilemeyecektim	dilemeyecektin	dilemeyecekti	dilemeyecektik	dilemeyecektiniz	dilemeyecektiler
		rivayet	dilemeyecekmişim	dilemeyecekmişsin	dilemeyecekmiş	dilemeyecekmişiz	dilemeyecekmişsiniz	dilemeyecekmişler
		şart	dilemeyeceksem	dilemeyeceksen	dilemeyecekse	dilemeyeceksek	dilemeyecekseniz	dilemeyecekseler dilemeyeceklerse
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	dilemeyeyim	dilemeyesin	dilemeye	dilemeyelim	dilemeyesiniz	dilemeyeler
		hikâye	dilemeyeydim	dilemeyeydin	dilemeyeydi	dilemeyeydik	dilemeyeydiniz	dilemeyeydiler
		rivayet	dilemeyeymişim	dilemeyeymişsin	dilemeyeymiş	dilemeyeymişiz	dilemeyeymişsiniz	dilemeyeymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	dilemesem	dilemesen	dilemese	dilemesek	dilemeseniz	dilemeseler
		hikâye	dilemeseydim	dilemeseydin	dilemeseydi	dilemeseydik	dilemeseydiniz	dilemeseydiler
		rivayet	dilemeseymişim	dilemeseymişsin	dilemeseymiş	dilemeseymişiz	dilemeseymişsiniz	dilemeseymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	dilememeliyim	dilememelisin	dilememeli	dilememeliyiz	dilememelisiniz	dilememeliler
		hikâye	dilememeliydim	dilememeliydin	dilememeliydi	dilememeliydik	dilememeliydiniz	dilememeliydiler
		rivayet	dilememeliymişim	dilememeliymişsin	dilememeliymiş	dilememeliymişiz	dilememeliymişsiniz	dilememeliymişler
		şart	dilememeliysem	dilememeliysen	dilememeliyse	dilememeliysek	dilememeliyseniz	dilememeliyseler dilememelilerse
	emir	basit	—	dileme	dilemesin	—	dilemeyin dilemeyiniz	dilemesinler
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—

Zıt anlamlılar

• dilememek

Üst kavramlar

• (kendi düşünce, görüş ve isteğini yapmak): takdir etmek

Deyimler

• af dilemek

Çeviriler

dilemek

• Almanca: wünschen (de)
• Azerice: arzu etmək (az), diləmək (az)
• Fince: toivoa (fi), anoa (fi)
• Fransızca: demander (fr)
• İngilizce: to wish (en)
• İsveççe: att önska (sv)
• Lehçe: pytać (pl), prosić (pl), chcieć (pl), pragnąć (pl), modlić się (pl)
• Norveççe: ønske (no)
• Rusça: желать (ru) (jelatʹ), хотеть (ru) (hotetʹ), умолять (ru) (umolyatʹ), просить (ru) (prositʹ)
• Türkçe

  Eski Türkçe: tilemek‎ (otk) (tilemek)

  Osmanlı Türkçesi: Eğer biliyorsanız lütfen bir çeviri ekleyiniz.

• Türkmence: dilemek (tk)
• Yunanca: ζητώ (el) (zitó)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "dilemek" maddesi

Türkmence

Eylem

dilemek

1. dilemek, istemek, arzu etmek

Kaynakça

• Atacanov, Ata (1922). Türkmendolu Yir Sözlüğü.