irade

Türkçe

Köken

Osmanlı Türkçesi اراده‎, o da Arapça إرَادَة‎ (ʾirāde)

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /i.raː.ˈde/

• Ses

  (dosya)

• Heceleme: i‧ra‧de

Ad

irade (belirtme hâli iradeyi, çoğulu iradeler) , sahiplik şekli irade -si

1. buyruk, emir

    Görülünce vurulması için irade bile var. — S. M. Alus

2. dilek, istek

    Ölüme, yaşama irademizin bir çeşit tükenişi diye bakıyoruz. — A. M. Dıranas

3. (felsefe, psikoloji) bir şeyi yapıp yapmamaya karar verme gücü

    Korkunç bir irade kuvveti sarfıyla baş ucundaki lambayı yaktı. — S. F. Abasıyanık

Çekimleme

iradenin çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	irade	iradeler
belirtme	iradeyi	iradeleri
yönelme	iradeye	iradelere
bulunma	iradede	iradelerde
ayrılma	iradeden	iradelerden
tamlayan	iradenin	iradelerin

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	iradem	iradelerim
belirtme	irademi	iradelerimi
yönelme	irademe	iradelerime
bulunma	irademde	iradelerimde
ayrılma	irademden	iradelerimden
tamlayan	irademin	iradelerimin
2. tekil (senin)
yalın	iraden	iradelerin
belirtme	iradeni	iradelerini
yönelme	iradene	iradelerine
bulunma	iradende	iradelerinde
ayrılma	iradenden	iradelerinden
tamlayan	iradenin	iradelerinin
3. tekil (onun)
yalın	iradesi	iradeleri
belirtme	iradesini	iradelerini
yönelme	iradesine	iradelerine
bulunma	iradesinde	iradelerinde
ayrılma	iradesinden	iradelerinden
tamlayan	iradesinin	iradelerinin
1. çoğul (bizim)
yalın	irademiz	iradelerimiz
belirtme	irademizi	iradelerimizi
yönelme	irademize	iradelerimize
bulunma	irademizde	iradelerimizde
ayrılma	irademizden	iradelerimizden
tamlayan	irademizin	iradelerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın	iradeniz	iradeleriniz
belirtme	iradenizi	iradelerinizi
yönelme	iradenize	iradelerinize
bulunma	iradenizde	iradelerinizde
ayrılma	iradenizden	iradelerinizden
tamlayan	iradenizin	iradelerinizin
3. çoğul (onların)
yalın	iradesi	iradeleri
belirtme	iradesini	iradelerini
yönelme	iradesine	iradelerine
bulunma	iradesinde	iradelerinde
ayrılma	iradesinden	iradelerinden
tamlayan	iradesinin	iradelerinin

Eş anlamlılar

• (felsefe, psikoloji): istenç

Üst kavramlar

• (felsefe, psikoloji): bilinç, şuur

Alt kavramlar

• (din, felsefe): cüz'î irade, küllî irade
• (felsefe, psikoloji): hür irade, millî irade, özgür irade

Kelime birliktelikleri

• irade beyanı, irade dışı, irade etme, irade kaybı, irade yitimi

Türetilmiş kavramlar

• iradece,
• iradeci,
• iradecik,
• iradeli,
• iradesiz,
• iradeyken,
• iradeyle,
• iradeyse

Çeviriler

irade

• Almanca: Wille (de) e
• Arapça: إرَادَة‎ (ar) d (ʾirāde)
• Azerice: iradə (az)
• Fince: tahto (fi)
• Fransızca: irade (fr) e, volonté (fr)
• İspanyolca: voluntad (es)
• İsveççe: vilja (sv) g
• Rusça: воля (ru) d (volya), желание (ru) (jelaniye), пожелание (ru) (pojelaniye)
• Türkçe:

  Osmanlı Türkçesi: اراده‎ (ota)

• Türkmence: gaýraat (tk)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "irade".
  TDK Özel Sözlük'te: irade"

Ek okumalar

• Vikipedi'de irade

Anagramlar

• idare