çözmek

Türkçe

Söyleniş

• Heceleme: çöz‧mek

Eylem

çözmek (üçüncü tekil şahıs geniş zaman çekimi çözer)

1. düğümlü, bağlı veya sarılı bir şeyi açmak
2. düğmeyi iliğinden açmak
   • Yalnız göğsünün düğmelerini çöz. - P. Safa
3. (saç) saçı açmak
4. bulmaca, sorun vb.nin bilinmeyen, gizli noktasını bulup açıklamak, sonuca bağlamak
   • En iyisi, kitaplarda okuduğum gibisinden bir gizin varlığına inanmaktı. Ben de öyle yaptım. Gizi çözmeğe karar verdim.

     — Pınar KÜR, 1983, 3. baskı, Asılacak Kadın, s. 94, Yazarlar ve Çevirmenler Yayın Üretim Kooperatifi
5. at arabasında, atı arabaya bağlayan bağlardan ayırmak
   • Seyit Amca indi aşağı. Atları çözmeye başladılar.

     — Ümit KAFTANCIOĞLU, 2022, Altın Ekin, s. 34, Dinozor Genç
6. (kimya) bir maddeyi çözücüyle çözündürmek, onun çözeltisini yapmak
7. (matematik) bir problemde aranan sonucu, belli ögeler yardımıyla ortaya çıkarmak, halletmek
8. (dokuma) çözgü ipini tezgâha yerleştirmek

Çekimleme

çözmek eyleminin çekimi

olumlu çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	çözdüm	çözdün	çözdü	çözdük	çözdünüz	çözdüler
		hikâye	çözdüydüm	çözdüydün	çözdüydü	çözdüydük	çözdüydünüz	çözdüydüler
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	çözdüysem	çözdüysen	çözdüyse	çözdüysek	çözdüyseniz	çözdüyseler çözdülerse
	belirsiz geçmiş	basit	çözmüşüm	çözmüşsün	çözmüş	çözmüşüz	çözmüşsünüz	çözmüşler
		hikâye	çözmüştüm	çözmüştün	çözmüştü	çözmüştük	çözmüştünüz	çözmüştüler
		rivayet	çözmüşmüşüm	çözmüşmüşsün	çözmüşmüş	çözmüşmüşüz	çözmüşmüşsünüz	çözmüşmüşler
		şart	çözmüşsem	çözmüşsen	çözmüşse	çözmüşsek	çözmüşseniz	çözmüşseler çözmüşlerse
	geniş	basit	çözerim	çözersin	çözer	çözeriz	çözersiniz	çözerler
		hikâye	çözerdim	çözerdin	çözerdi	çözerdik	çözerdiniz	çözerdiler
		rivayet	çözermişim	çözermişsin	çözermiş	çözermişiz	çözermişsiniz	çözermişler
		şart	çözersem	çözersen	çözerse	çözersek	çözerseniz	çözerseler çözerlerse
	şimdiki	basit	çözüyorum	çözüyorsun	çözüyor	çözüyoruz	çözüyorsunuz	çözüyorlar
		hikâye	çözüyordum	çözüyordun	çözüyordu	çözüyorduk	çözüyordunuz	çözüyordular
		rivayet	çözüyormuşum	çözüyormuşsun	çözüyormuş	çözüyormuşuz	çözüyormuşsunuz	çözüyormuşlar
		şart	çözüyorsam	çözüyorsan	çözüyorsa	çözüyorsak	çözüyorsanız	çözüyorsalar çözüyorlarsa
	gelecek	basit	çözeceğim	çözeceksin	çözecek	çözeceğiz	çözeceksiniz	çözecekler
		hikâye	çözecektim	çözecektin	çözecekti	çözecektik	çözecektiniz	çözecektiler
		rivayet	çözecekmişim	çözecekmişsin	çözecekmiş	çözecekmişiz	çözecekmişsiniz	çözecekmişler
		şart	çözeceksem	çözeceksen	çözecekse	çözeceksek	çözecekseniz	çözecekseler çözeceklerse
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	çözeyim	çözesin	çöze	çözelim	çözesiniz	çözeler
		hikâye	çözeydim	çözeydin	çözeydi	çözeydik	çözeydiniz	çözeydiler
		rivayet	çözeymişim	çözeymişsin	çözeymiş	çözeymişiz	çözeymişsiniz	çözeymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	çözsem	çözsen	çözse	çözsek	çözseniz	çözseler
		hikâye	çözseydim	çözseydin	çözseydi	çözseydik	çözseydiniz	çözseydiler
		rivayet	çözseymişim	çözseymişsin	çözseymiş	çözseymişiz	çözseymişsiniz	çözseymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	çözmeliyim	çözmelisin	çözmeli	çözmeliyiz	çözmelisiniz	çözmeliler
		hikâye	çözmeliydim	çözmeliydin	çözmeliydi	çözmeliydik	çözmeliydiniz	çözmeliydiler
		rivayet	çözmeliymişim	çözmeliymişsin	çözmeliymiş	çözmeliymişiz	çözmeliymişsiniz	çözmeliymişler
		şart	çözmeliysem	çözmeliysen	çözmeliyse	çözmeliysek	çözmeliyseniz	çözmeliyseler çözmelilerse
	emir	basit	—	çöz	çözsün	—	çözün çözünüz	çözsünler
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—
olumsuz çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	çözmedim	çözmedin	çözmedi	çözmedik	çözmediniz	çözmediler
		hikâye	çözmediydim	çözmediydin	çözmediydi	çözmediydik	çözmediydiniz	çözmediydiler
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	çözmediysem	çözmediysen	çözmediyse	çözmediysek	çözmediyseniz	çözmediyseler çözmedilerse
	belirsiz geçmiş	basit	çözmemişim	çözmemişsin	çözmemiş	çözmemişiz	çözmemişsiniz	çözmemişler
		hikâye	çözmemiştim	çözmemiştin	çözmemişti	çözmemiştik	çözmemiştiniz	çözmemiştiler
		rivayet	çözmemişmişim	çözmemişmişsin	çözmemişmiş	çözmemişmişiz	çözmemişmişsiniz	çözmemişmişler
		şart	çözmemişsem	çözmemişsen	çözmemişse	çözmemişsek	çözmemişseniz	çözmemişseler çözmemişlerse
	geniş	basit	çözmem	çözmezsin	çözmez	çözmeyiz	çözmezsiniz	çözmezler
		hikâye	çözmezdim	çözmezdin	çözmezdi	çözmezdik	çözmezdiniz	çözmezdiler
		rivayet	çözmezmişim	çözmezmişsin	çözmezmiş	çözmezmişiz	çözmezmişsiniz	çözmezmişler
		şart	çözmezsem	çözmezsen	çözmezse	çözmezsek	çözmezseniz	çözmezseler çözmezlerse
	şimdiki	basit	çözmüyorum	çözmüyorsun	çözmüyor	çözmüyoruz	çözmüyorsunuz	çözmüyorlar
		hikâye	çözmüyordum	çözmüyordun	çözmüyordu	çözmüyorduk	çözmüyordunuz	çözmüyordular
		rivayet	çözmüyormuşum	çözmüyormuşsun	çözmüyormuş	çözmüyormuşuz	çözmüyormuşsunuz	çözmüyormuşlar
		şart	çözmüyorsam	çözmüyorsan	çözmüyorsa	çözmüyorsak	çözmüyorsanız	çözmüyorsalar çözmüyorlarsa
	gelecek	basit	çözmeyeceğim	çözmeyeceksin	çözmeyecek	çözmeyeceğiz	çözmeyeceksiniz	çözmeyecekler
		hikâye	çözmeyecektim	çözmeyecektin	çözmeyecekti	çözmeyecektik	çözmeyecektiniz	çözmeyecektiler
		rivayet	çözmeyecekmişim	çözmeyecekmişsin	çözmeyecekmiş	çözmeyecekmişiz	çözmeyecekmişsiniz	çözmeyecekmişler
		şart	çözmeyeceksem	çözmeyeceksen	çözmeyecekse	çözmeyeceksek	çözmeyecekseniz	çözmeyecekseler çözmeyeceklerse
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	çözmeyeyim	çözmeyesin	çözmeye	çözmeyelim	çözmeyesiniz	çözmeyeler
		hikâye	çözmeyeydim	çözmeyeydin	çözmeyeydi	çözmeyeydik	çözmeyeydiniz	çözmeyeydiler
		rivayet	çözmeyeymişim	çözmeyeymişsin	çözmeyeymiş	çözmeyeymişiz	çözmeyeymişsiniz	çözmeyeymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	çözmesem	çözmesen	çözmese	çözmesek	çözmeseniz	çözmeseler
		hikâye	çözmeseydim	çözmeseydin	çözmeseydi	çözmeseydik	çözmeseydiniz	çözmeseydiler
		rivayet	çözmeseymişim	çözmeseymişsin	çözmeseymiş	çözmeseymişiz	çözmeseymişsiniz	çözmeseymişler
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	çözmemeliyim	çözmemelisin	çözmemeli	çözmemeliyiz	çözmemelisiniz	çözmemeliler
		hikâye	çözmemeliydim	çözmemeliydin	çözmemeliydi	çözmemeliydik	çözmemeliydiniz	çözmemeliydiler
		rivayet	çözmemeliymişim	çözmemeliymişsin	çözmemeliymiş	çözmemeliymişiz	çözmemeliymişsiniz	çözmemeliymişler
		şart	çözmemeliysem	çözmemeliysen	çözmemeliyse	çözmemeliysek	çözmemeliyseniz	çözmemeliyseler çözmemelilerse
	emir	basit	—	çözme	çözmesin	—	çözmeyin çözmeyiniz	çözmesinler
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—

Deyimler

ipi çözmek, palamarı çözmek

Kaynakça

TDK Türkçe Sözlük'te: "çözmek".
TDK Özel Sözlük'te: çözmek"

Çeviriler

çeviriler

• Almanca: auflösen (de), lösen (de)
• Azerice: çözmək (az)
• Eski Türkçe: şeşmek‎ (otk) (şeşmek)
• Fince: liuottaa (fi)
• Fransızca: dissoluér (fr)
• İngilizce: dissolve (en)
• Karaçay Balkarca: teş (krc)
• Kırım Tatarcası: çeçmek (crh), çezmek (crh)
• Türkmence: çöşmek (tk), çözmek (tk)