قسط

Arapça

Köken 1

ق س ط‎ (ḳ s ṭ). Eğer isim adalet mânâsında kullanılmışsa muhtemelen Süryanice ܩܘܼܫܬܿܵܐ‎ (“hakikat, doğruluk, adalet”) sözcüğünden. Bazıları Latince iūstitia sözcüğünden nakledildi olduğunu iddia edecek kadar ileri gider, hâlbuki bir ölçü için kullanım Aramice קִיסְטָא‎ sözcüğünden nakledildi/ܩܸܣܛܵܐ‎ (qesṭā), o da Eski Yunanca ξέστης (xéstēs) sözcüğünden, o da Latince sextārius (“bir hacim ölçüsü”) sözcüğünden.

Eylem

قَسَّطَ (ḳassaṭa) II, geniş zaman يُقَسِّطُ‎ (yuḳassiṭu)

1. dağıtmak, tahsis etmek

Çekimleme

قَسَّطَ

çekimi (biçim-II sahih)

mastar الْمَصْدَر						تَقْسِيط taḳsīṭ
ism-i fail اِسْم الْفَاعِل						مُقَسِّط muḳassiṭ
ism-i meful اِسْم الْمَفْعُول						مُقَسَّط muḳassaṭ
etken eylem الْفِعْل الْمَعْلُوم
		tekil الْمُفْرَد				ikil الْمُثَنَّى			çoğul الْجَمْع
		1. kişi الْمُتَكَلِّم	2. kişi الْمُخَاطَب	3. kişi الْغَائِب		2. kişi الْمُخَاطَب	3. kişi الْغَائِب		1. kişi الْمُتَكَلِّم	2. kişi الْمُخَاطَب	3. kişi الْغَائِب
geçmiş zaman الْمَاضِي	eril الْمُذَكَّر	قَسَّطْتُ ḳassaṭtü	قَسَّطْتَ ḳassaṭte	قَسَّطَ ḳassaṭa		قَسَّطْتُمَا ḳassaṭtümā	قَسَّطَا ḳassaṭā		قَسَّطْنَا ḳassaṭnā	قَسَّطْتُمْ ḳassaṭtüm	قَسَّطُوا ḳassaṭū
	dişil الْمُؤَنَّث		قَسَّطْتِ ḳassaṭti	قَسَّطَتْ ḳassaṭat			قَسَّطَتَا ḳassaṭatā			قَسَّطْتُنَّ ḳassaṭtünne	قَسَّطْنَ ḳassaṭne
geniş zaman الْمُضَارِع	eril الْمُذَكَّر	أُقَسِّطُ ʾuḳassiṭu	تُقَسِّطُ tuḳassiṭu	يُقَسِّطُ yuḳassiṭu		تُقَسِّطَانِ tuḳassiṭāni	يُقَسِّطَانِ yuḳassiṭāni		نُقَسِّطُ nuḳassiṭu	تُقَسِّطُونَ tuḳassiṭūne	يُقَسِّطُونَ yuḳassiṭūne
	dişil الْمُؤَنَّث		تُقَسِّطِينَ tuḳassiṭīne	تُقَسِّطُ tuḳassiṭu			تُقَسِّطَانِ tuḳassiṭāni			تُقَسِّطْنَ tuḳassiṭne	يُقَسِّطْنَ yuḳassiṭne
geniş zaman mansub الْمُضَارِع الْمَنْصُوب	eril الْمُذَكَّر	أُقَسِّطَ ʾuḳassiṭa	تُقَسِّطَ tuḳassiṭa	يُقَسِّطَ yuḳassiṭa		تُقَسِّطَا tuḳassiṭā	يُقَسِّطَا yuḳassiṭā		نُقَسِّطَ nuḳassiṭa	تُقَسِّطُوا tuḳassiṭū	يُقَسِّطُوا yuḳassiṭū
	dişil الْمُؤَنَّث		تُقَسِّطِي tuḳassiṭī	تُقَسِّطَ tuḳassiṭa			تُقَسِّطَا tuḳassiṭā			تُقَسِّطْنَ tuḳassiṭne	يُقَسِّطْنَ yuḳassiṭne
geniş zaman meczum الْمُضَارِع الْمَجْزُوم	eril الْمُذَكَّر	أُقَسِّطْ ʾuḳassiṭ	تُقَسِّطْ tuḳassiṭ	يُقَسِّطْ yuḳassiṭ		تُقَسِّطَا tuḳassiṭā	يُقَسِّطَا yuḳassiṭā		نُقَسِّطْ nuḳassiṭ	تُقَسِّطُوا tuḳassiṭū	يُقَسِّطُوا yuḳassiṭū
	dişil الْمُؤَنَّث		تُقَسِّطِي tuḳassiṭī	تُقَسِّطْ tuḳassiṭ			تُقَسِّطَا tuḳassiṭā			تُقَسِّطْنَ tuḳassiṭne	يُقَسِّطْنَ yuḳassiṭne
emir الْأَمْر	eril الْمُذَكَّر		قَسِّطْ ḳassiṭ			قَسِّطَا ḳassiṭā				قَسِّطُوا ḳassiṭū
	dişil الْمُؤَنَّث		قَسِّطِي ḳassiṭī							قَسِّطْنَ ḳassiṭne
edilgen eylem الْفِعْل الْمَجْهُول
		tekil الْمُفْرَد				ikil الْمُثَنَّى			çoğul الْجَمْع
		1. kişi الْمُتَكَلِّم	2. kişi الْمُخَاطَب	3. kişi الْغَائِب		2. kişi الْمُwخَاطَب	3. kişi الْغَائِب		1. kişi الْمُتَكَلِّم	2. kişi الْمُخَاطَب	3. kişi الْغَائِب
geçmiş zaman الْمَاضِي	eril الْمُذَكَّر	قُسِّطْتُ ḳussiṭtü	قُسِّطْتَ ḳussiṭte	قُسِّطَ ḳussiṭa		قُسِّطْتُمَا ḳussiṭtümā	قُسِّطَا ḳussiṭā		قُسِّطْنَا ḳussiṭnā	قُسِّطْتُمْ ḳussiṭtüm	قُسِّطُوا ḳussiṭū
	dişil الْمُؤَنَّث		قُسِّطْتِ ḳussiṭti	قُسِّطَتْ ḳussiṭat			قُسِّطَتَا ḳussiṭatā			قُسِّطْتُنَّ ḳussiṭtünne	قُسِّطْنَ ḳussiṭne
geniş zaman الْمُضَارِع	eril الْمُذَكَّر	أُقَسَّطُ ʾuḳassaṭu	تُقَسَّطُ tuḳassaṭu	يُقَسَّطُ yuḳassaṭu		تُقَسَّطَانِ tuḳassaṭāni	يُقَسَّطَانِ yuḳassaṭāni		نُقَسَّطُ nuḳassaṭu	تُقَسَّطُونَ tuḳassaṭūne	يُقَسَّطُونَ yuḳassaṭūne
	dişil الْمُؤَنَّث		تُقَسَّطِينَ tuḳassaṭīne	تُقَسَّطُ tuḳassaṭu			تُقَسَّطَانِ tuḳassaṭāni			تُقَسَّطْنَ tuḳassaṭne	يُقَسَّطْنَ yuḳassaṭne
geniş zaman mansub الْمُضَارِع الْمَنْصُوب	eril الْمُذَكَّر	أُقَسَّطَ ʾuḳassaṭa	تُقَسَّطَ tuḳassaṭa	يُقَسَّطَ yuḳassaṭa		تُقَسَّطَا tuḳassaṭā	يُقَسَّطَا yuḳassaṭā		نُقَسَّطَ nuḳassaṭa	تُقَسَّطُوا tuḳassaṭū	يُقَسَّطُوا yuḳassaṭū
	dişil الْمُؤَنَّث		تُقَسَّطِي tuḳassaṭī	تُقَسَّطَ tuḳassaṭa			تُقَسَّطَا tuḳassaṭā			تُقَسَّطْنَ tuḳassaṭne	يُقَسَّطْنَ yuḳassaṭne
geniş zaman meczum الْمُضَارِع الْمَجْزُوم	eril الْمُذَكَّر	أُقَسَّطْ ʾuḳassaṭ	تُقَسَّطْ tuḳassaṭ	يُقَسَّطْ yuḳassaṭ		تُقَسَّطَا tuḳassaṭā	يُقَسَّطَا yuḳassaṭā		نُقَسَّطْ nuḳassaṭ	تُقَسَّطُوا tuḳassaṭū	يُقَسَّطُوا yuḳassaṭū
	dişil الْمُؤَنَّث		تُقَسَّطِي tuḳassaṭī	تُقَسَّطْ tuḳassaṭ			تُقَسَّطَا tuḳassaṭā			تُقَسَّطْنَ tuḳassaṭne	يُقَسَّطْنَ yuḳassaṭne

Ad

قِسْط (ḳisṭ) e (çoğul أَقْسَاط‎ (ʾaḳsāṭ))

1. belirsiz bir miktar veya zaman

    خُذ قِسْطاً مِن الراحة!‎ (ḫuẕ ḳisṭan min er-rāḥat!) — Biraz dinlen!

2. dilim, hisse, kısım
   1. ödeme
   2. prim
   3. taksit
3. eşitlik
   • M.S. 609–632, Kur'an, 3:21
     إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكۡفُرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَيَقۡتُلُونَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ بِغَيۡرِ حَقّٖ وَيَقۡتُلُونَ ٱلَّذِينَ يَأۡمُرُونَ بِٱلۡقِسۡطِ مِنَ ٱلنَّاسِ فَبَشِّرۡهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ. – Allah'ın âyetlerini inkâr edenler ve haksız yere peygamberleri öldürenler, insanlar içinde adaleti emredenlerin canına kıyanlar yok mu? Bunları acıklı bir azapla müjdele!

Çekimleme

قِسْط (ḳisṭ) ad çekimi

tekil	basit tekil munsarıf
	belirtisiz	belirtili	izafet
ölçüsüz	قِسْط ḳisṭ	الْقِسْط el-ḳisṭ	قِسْط ḳisṭ
yalın	قِسْطٌ ḳisṭun	الْقِسْطُ el-ḳisṭu	قِسْطُ ḳisṭu
belirtme	قِسْطًا ḳisṭan	الْقِسْطَ el-ḳisṭa	قِسْطَ ḳisṭa
tamlayan	قِسْطٍ ḳisṭin	الْقِسْطِ el-ḳisṭi	قِسْطِ ḳisṭi
ikil	belirtisiz	belirtili	izafet
ölçüsüz	قِسْطَيْن ḳisṭayn	الْقِسْطَيْن el-ḳisṭayn	قِسْطَيْ ḳisṭay
yalın	قِسْطَانِ ḳisṭāni	الْقِسْطَانِ el-ḳisṭāni	قِسْطَا ḳisṭā
belirtme	قِسْطَيْنِ ḳisṭayni	الْقِسْطَيْنِ el-ḳisṭayni	قِسْطَيْ ḳisṭay
tamlayan	قِسْطَيْنِ ḳisṭayni	الْقِسْطَيْنِ el-ḳisṭayni	قِسْطَيْ ḳisṭay
çoğul	basit cem'-i mükesser munsarıf
	belirtisiz	belirtili	izafet
ölçüsüz	أَقْسَاط ʾaḳsāṭ	الْأَقْسَاط el-ʾaḳsāṭ	أَقْسَاط ʾaḳsāṭ
yalın	أَقْسَاطٌ ʾaḳsāṭun	الْأَقْسَاطُ el-ʾaḳsāṭu	أَقْسَاطُ ʾaḳsāṭu
belirtme	أَقْسَاطًا ʾaḳsāṭan	الْأَقْسَاطَ el-ʾaḳsāṭa	أَقْسَاطَ ʾaḳsāṭa
tamlayan	أَقْسَاطٍ ʾaḳsāṭin	الْأَقْسَاطِ el-ʾaḳsāṭi	أَقْسَاطِ ʾaḳsāṭi

Türevleri

• Farsça: قسط‎

  → Hindustânî

• Hintçe: क़िस्त (qist)

  Urduca: قسط‎

  → Bengalce: কিস্তি (kisti)

• Osmanlı Türkçesi: قسط‎

Ad

قَسْط (ḳasṭ) e

1. adaletsizlik

Çekimleme

قَسْط (ḳasṭ) ad çekimi

tekil	basit tekil munsarıf
	belirtisiz	belirtili	izafet
ölçüsüz	قَسْط ḳasṭ	الْقَسْط el-ḳasṭ	قَسْط ḳasṭ
yalın	قَسْطٌ ḳasṭun	الْقَسْطُ el-ḳasṭu	قَسْطُ ḳasṭu
belirtme	قَسْطًا ḳasṭan	الْقَسْطَ el-ḳasṭa	قَسْطَ ḳasṭa
tamlayan	قَسْطٍ ḳasṭin	الْقَسْطِ el-ḳasṭi	قَسْطِ ḳasṭi

Kaynaklar

• Fraenkel, Siegmund (1886). Die aramäischen Fremdwörter im Arabischen (de). Leiden, s. 205.
• Jeffery, Arthur (1938). The Foreign Vocabulary of the Qurʾān.

Köken 2

Eski Yunanca κόστος (kóstos) sözcüğünden, o da Sanskritçe कुष्ठ (kuṣṭha) sözcüğünden.

Ad

قُسْط (ḳusṭ) e

1. (botanik) costus

Çekimleme

قُسْط (ḳusṭ) ad çekimi

tekil	basit tekil munsarıf
	belirtisiz	belirtili	izafet
ölçüsüz	قُسْط ḳusṭ	الْقُسْط el-ḳusṭ	قُسْط ḳusṭ
yalın	قُسْطٌ ḳusṭun	الْقُسْطُ el-ḳusṭu	قُسْطُ ḳusṭu
belirtme	قُسْطًا ḳusṭan	الْقُسْطَ el-ḳusṭa	قُسْطَ ḳusṭa
tamlayan	قُسْطٍ ḳusṭin	الْقُسْطِ el-ḳusṭi	قُسْطِ ḳusṭi

Türevleri

• Kıptice: ⲕⲟⲩⲥ̅ⲧ (kous̅t)
• Orta Ermenice: ղուստ (łust, “կոստ”)

Ek okumalar

• Arapça Vikipedi'de قسط (نبات)

Anagramlar

• طَقْس‎ (ṭaḳs)

Osmanlı Türkçesi

Köken

Arapça قِسْط‎ (ḳisṭ).

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /ˈkɯst/

Ad

قسط (kıst)

1. parça
2. taksit

Çekimleme

قسط (kıst) adının çekimi

	tekil	çoğul
yalın	قسط kıst	قسطلر kıstlar
belirtme	قسطی kısdı	قسطلری kıstları
yönelme	قسطه kısda	قسطلره kıstlara
bulunma	قسطده kıstta	قسطلرده kıstlarda
ayrılma	قسطدن kısttan	قسطلردن kıstlardan
tamlayan	قسطڭ kısdıŋ	قسطلرڭ kıstlarıŋ
iyelik
	tekil	çoğul
1. tekil (benim) بنم	قسطم kısdım	قسطلرم kıstlarım
2. tekil (senin) سنڭ	قسطڭ kısdıŋ	قسطلرڭ kıstlarıŋ
3. tekil (onun) اونڭ	قسطی kısdı	قسطلری kıstları
1. çoğul (bizim) بزم	قسطمز kısdımız	قسطلرمز kıstlarımız
2. çoğul (sizin) سزڭ	قسطڭز kısdıŋız	قسطلرڭز kıstlarıŋız
3. çoğul (onların) اونلرڭ	قسطی kısdı veya قسطلری kıstları