şeker

Ayrıca bakınız: şəkər

Türkçe

Köken

• Farsça شکر‎ (“şeker”) sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Pali (geç Sanskritçe) aynı anlama gelen śakkharā sözcüğünden alıntıdır. Pali dilinde sözcük Sanskritçe śárkarā शर्करा (śárkarā śarkarā, “1. çakıltaşı, 2. külçe veya kristal şeker”) sözcüğünden alıntıdır.

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /ʃeˈceɾ/
• Heceleme: şe‧ker

Ad

şeker (belirtme hâli şekeri, çoğulu şekerler)

Şeker (1)

Şekerler (2)

1. (kimya, malzemeler, baharatlar) Şeker kamışı, şeker pancarı, patates, havuç, mısır, buğday vb. bitkilerin sap ve köklerinin öz suyundan veya nişastasından çıkarılan, birleşiminde karbon, oksijen ve hidrojen bulunan, beyaz, suda eriyen, mayalanabilen ve çoğu tatlı olan maddelerin genel adı.
2. (yiyecekler) Bu madde katılarak yapılmış lokum, akide, çikolata vb. tatlı yiyeceklerin genel adı.
   • "Kolonya dökmekten, şeker tutmaktan, iyi gözükeceğim diye ağız etmekten yoruldu." - Lâtife Tekin
3. (hastalık) şeker hastalığı.
   • "Yirmi gün evvel ameliyat edildiği hâlde biraz şekeri görüldüğü için henüz taburcu edilememişti." - Haldun Taner

Çekimleme

şekerin çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	şeker	şekerler
belirtme	şekeri	şekerleri
yönelme	şekere	şekerlere
bulunma	şekerde	şekerlerde
ayrılma	şekerden	şekerlerden
tamlayan	şekerin	şekerlerin

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	şekerim	şekerlerim
belirtme	şekerimi	şekerlerimi
yönelme	şekerime	şekerlerime
bulunma	şekerimde	şekerlerimde
ayrılma	şekerimden	şekerlerimden
tamlayan	şekerimin	şekerlerimin
2. tekil (senin)
yalın	şekerin	şekerlerin
belirtme	şekerini	şekerlerini
yönelme	şekerine	şekerlerine
bulunma	şekerinde	şekerlerinde
ayrılma	şekerinden	şekerlerinden
tamlayan	şekerinin	şekerlerinin
3. tekil (onun)
yalın	şekeri	şekerleri
belirtme	şekerini	şekerlerini
yönelme	şekerine	şekerlerine
bulunma	şekerinde	şekerlerinde
ayrılma	şekerinden	şekerlerinden
tamlayan	şekerinin	şekerlerinin
1. çoğul (bizim)
yalın	şekerimiz	şekerlerimiz
belirtme	şekerimizi	şekerlerimizi
yönelme	şekerimize	şekerlerimize
bulunma	şekerimizde	şekerlerimizde
ayrılma	şekerimizden	şekerlerimizden
tamlayan	şekerimizin	şekerlerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın	şekeriniz	şekerleriniz
belirtme	şekerinizi	şekerlerinizi
yönelme	şekerinize	şekerlerinize
bulunma	şekerinizde	şekerlerinizde
ayrılma	şekerinizden	şekerlerinizden
tamlayan	şekerinizin	şekerlerinizin
3. çoğul (onların)
yalın	şekeri	şekerleri
belirtme	şekerini	şekerlerini
yönelme	şekerine	şekerlerine
bulunma	şekerinde	şekerlerinde
ayrılma	şekerinden	şekerlerinden
tamlayan	şekerinin	şekerlerinin

Ön ad

şeker

1. (mecaz) Sevimli, cana yakın ve güzel.
   • Hele bak, ne şeker şey!

Atasözleri

• ak şeker, kara şeker, bir damar soya çeker
• erken kalktım işime, şeker kattım aşıma
• katrandan olmaz şeker, olsa da cinsine çeker
• şap ile şeker bir değil

Deyimler

şeker gibi, şekeri kestirmek­ şekerim!

Türetilmiş kavramlar

şeker ağacı, şeker aktarması, Şeker Bayramı, şeker fasulyesi, şeker hastalığı, şeker kamışı, şeker pancarı, şeker pembesi, şekerpare, şekerrenk, esmer şeker, gizli şeker, gülbeşeker, kesme şeker, küp şeker, toz şeker, akide şekeri, badem şekeri, bayram şekeri, bonbon şekeri, çay şekeri, elma şekeri, horoz şekeri, hurma şekeri, kestane şekeri, kıtlama şekeri, kişniş şekeri, leblebi şekeri, lohusa şekeri, Mevlâna şekeri, mevlit şekeri, meyve şekeri, nane şekeri, nikâh şekeri, nişasta şekeri, nöbet şekeri, pamuk şekeri, peynir şekeri, pudra şekeri, süt şekeri, şerbet şekeri, üzüm şekeri

Çeviriler

çeviriler

• Almanca: Zucker (de) e
• Altayca: сахар (alt) (sahar)
• Arnavutça: sheqer (sq)
• Azerice: qənd (az), şəkər (az)
• Baskça: azukre (eu)
• Bulgarca: захар (bg) d (zahar), шекер (bg) e (şeker)
• Estonca: suhkur (et)
• Evenki dili: сахар (sahar)
• Farsça: شکر‎ (fa)
• Fince: sokeri (fi), sokeritauti (fi), diabetes (fi)
• Fransızca: sucre (fr)
• Gagavuzca: şeker (gag)
• Galce: siwgr (cy)
• Hausaca: sukar (ha)
• İbranice: אסוקאר‎ (he)
• İngilizce: sugar (en), diabetes (en)
• İspanyolca: azúcar (es)
• İsveççe: socker (sv)
• Katalanca: sucre (ca)
• Kırım Tatarcası: şeker (crh)
• Kürtçe: şekir (ku)
• Lehçe: cukier (pl)
• Limburgca: sókker (li)
• Macarca: cukor (hu)
• Marathi dili: शुभ्र साखर (mr) (śubhra sākhar)
• Malgaşça: siramamy (mg)
• Mokşa dili: сахар (mdf) ( sahar )
• Norveççe: sukker (no) n
• Oksitanca: sucre (oc)
• Osmanlı Türkçesi: شکر‎ (ota)
• Rusça: сахар (ru) (sahar)
• Sicilyaca: zùccuru (scn)
• Slovakça: cukor (sk)
• Şorca: сакер
• Tatarca: şikär (tt)
• Türkmence: gant (tk), şeker (tk)
• Udmurtça: сахар (udm) (saxar)
• Ukraynaca: цукор (uk) (tsukor)
• Yahudi İspanyolcası: asukar (lad)
• Zazaca: şeker (diq)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "şeker".
  TDK Özel Sözlük'te: şeker"

• Nişanyan Sözlük'te: şeker.

Ek okumalar

• Vikipedi'de şeker

Kırım Tatarcası

Ad

şeker (şeker)

1. (kimya, azıklar, baharatlar) şeker

Kaynakça

“şeker”, Luğatçıq (Rusça)

Türkmence

Ad

şeker (şeker)

1. (kimya, azıklar, baharatlar) şeker

Zazaca

Ad

şeker (şeker)

1. (kimya, azıklar, baharatlar) şeker