ayıklamak

Türkçe

Köken

Eski Türkçe [alfabe isteniyor] (adırtlamak, “ayırmak, ayırt etmek”) fiilinden evrilmiştir. Bu fiil Eski Türkçe adırt‎ (adırt, “ayırt, ayırma”) sözcüğünden Eski Türkçe +lA-‎ (+lA-) ekiyle türetilmiştir.

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /a.jɯk.ɫaˈmak/
• Heceleme: ayık‧la‧mak

Eylem

ayıklamak (üçüncü tekil şahıs geniş zaman çekimi ayıklar)

Kadın, sarımsağı ayıklıyor (1)

1. Bir şeyin içinden, işe yaramayan, gereksiz veya istenmeyen taneleri ayırıp çıkarmak, temizlemek
   • Döndüğümde karımın mezarını dolduran otları, baldıranları kendi elimle ayıkladım. - A. Gündüz
2. Bir görevde gereksiz görülenleri işinden ayırmak.
3. (argo, cinsel ilişki) sikmek.
4. (argo, şiddet) dövmek.
5. (argo) okşamak.
6. (argo) sevmek.
7. (argo, suç) Soymak, dolandırmak.
   • Ne yapsam .. Kimi ayıklasam hesapları yaparken bir par­kın bankına otururum.

     — Mehmet KARTAL, 1997, “Bir Başkan Doğuyor”, Öküz, 42. sayı, s. 11
   • Karı-koca mı çaldılar? - He ya. Baba çok ayıkladılar beni, çok ayıkladılar da boşver, olsun can­ları sağolsun.

     — Oktay GÜZELOĞLU, 1999, Yeni Şehir Mobilyaları, s. 71, Parantez Yayınları

Çekimleme

ayıklamak eyleminin çekimi

olumlu çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	ayıkladım	ayıkladın	ayıkladı	ayıkladık	ayıkladınız	ayıkladılar
		hikâye	ayıkladıydım	ayıkladıydın	ayıkladıydı	ayıkladıydık	ayıkladıydınız	ayıkladıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	ayıkladıysam	ayıkladıysan	ayıkladıysa	ayıkladıysak	ayıkladıysanız	ayıkladıysalar ayıkladılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	ayıklamışım	ayıklamışsın	ayıklamış	ayıklamışız	ayıklamışsınız	ayıklamışlar
		hikâye	ayıklamıştım	ayıklamıştın	ayıklamıştı	ayıklamıştık	ayıklamıştınız	ayıklamıştılar
		rivayet	ayıklamışmışım	ayıklamışmışsın	ayıklamışmış	ayıklamışmışız	ayıklamışmışsınız	ayıklamışmışlar
		şart	ayıklamışsam	ayıklamışsan	ayıklamışsa	ayıklamışsak	ayıklamışsanız	ayıklamışsalar ayıklamışlarsa
	geniş	basit	ayıklarım	ayıklarsın	ayıklar	ayıklarız	ayıklarsınız	ayıklarlar
		hikâye	ayıklardım	ayıklardın	ayıklardı	ayıklardık	ayıklardınız	ayıklardılar
		rivayet	ayıklarmışım	ayıklarmışsın	ayıklarmış	ayıklarmışız	ayıklarmışsınız	ayıklarmışlar
		şart	ayıklarsam	ayıklarsan	ayıklarsa	ayıklarsak	ayıklarsanız	ayıklarsalar ayıklarlarsa
	şimdiki	basit	ayıklıyorum	ayıklıyorsun	ayıklıyor	ayıklıyoruz	ayıklıyorsunuz	ayıklıyorlar
		hikâye	ayıklıyordum	ayıklıyordun	ayıklıyordu	ayıklıyorduk	ayıklıyordunuz	ayıklıyordular
		rivayet	ayıklıyormuşum	ayıklıyormuşsun	ayıklıyormuş	ayıklıyormuşuz	ayıklıyormuşsunuz	ayıklıyormuşlar
		şart	ayıklıyorsam	ayıklıyorsan	ayıklıyorsa	ayıklıyorsak	ayıklıyorsanız	ayıklıyorsalar ayıklıyorlarsa
	gelecek	basit	ayıklayacağım	ayıklayacaksın	ayıklayacak	ayıklayacağız	ayıklayacaksınız	ayıklayacaklar
		hikâye	ayıklayacaktım	ayıklayacaktın	ayıklayacaktı	ayıklayacaktık	ayıklayacaktınız	ayıklayacaktılar
		rivayet	ayıklayacakmışım	ayıklayacakmışsın	ayıklayacakmış	ayıklayacakmışız	ayıklayacakmışsınız	ayıklayacakmışlar
		şart	ayıklayacaksam	ayıklayacaksan	ayıklayacaksa	ayıklayacaksak	ayıklayacaksanız	ayıklayacaksalar ayıklayacaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	ayıklayayım	ayıklayasın	ayıklaya	ayıklayalım	ayıklayasınız	ayıklayalar
		hikâye	ayıklayaydım	ayıklayaydın	ayıklayaydı	ayıklayaydık	ayıklayaydınız	ayıklayaydılar
		rivayet	ayıklayaymışım	ayıklayaymışsın	ayıklayaymış	ayıklayaymışız	ayıklayaymışsınız	ayıklayaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	ayıklasam	ayıklasan	ayıklasa	ayıklasak	ayıklasanız	ayıklasalar
		hikâye	ayıklasaydım	ayıklasaydın	ayıklasaydı	ayıklasaydık	ayıklasaydınız	ayıklasaydılar
		rivayet	ayıklasaymışım	ayıklasaymışsın	ayıklasaymış	ayıklasaymışız	ayıklasaymışsınız	ayıklasaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	ayıklamalıyım	ayıklamalısın	ayıklamalı	ayıklamalıyız	ayıklamalısınız	ayıklamalılar
		hikâye	ayıklamalıydım	ayıklamalıydın	ayıklamalıydı	ayıklamalıydık	ayıklamalıydınız	ayıklamalıydılar
		rivayet	ayıklamalıymışım	ayıklamalıymışsın	ayıklamalıymış	ayıklamalıymışız	ayıklamalıymışsınız	ayıklamalıymışlar
		şart	ayıklamalıysam	ayıklamalıysan	ayıklamalıysa	ayıklamalıysak	ayıklamalıysanız	ayıklamalıysalar ayıklamalılarsa
	emir	basit	—	ayıkla	ayıklasın	—	ayıklayın ayıklayınız	ayıklasınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—
olumsuz çekimler
			tekil			çoğul
			ben	sen	o	biz	siz	onlar
bildirme (haber) kipleri	belirli geçmiş	basit	ayıklamadım	ayıklamadın	ayıklamadı	ayıklamadık	ayıklamadınız	ayıklamadılar
		hikâye	ayıklamadıydım	ayıklamadıydın	ayıklamadıydı	ayıklamadıydık	ayıklamadıydınız	ayıklamadıydılar
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	ayıklamadıysam	ayıklamadıysan	ayıklamadıysa	ayıklamadıysak	ayıklamadıysanız	ayıklamadıysalar ayıklamadılarsa
	belirsiz geçmiş	basit	ayıklamamışım	ayıklamamışsın	ayıklamamış	ayıklamamışız	ayıklamamışsınız	ayıklamamışlar
		hikâye	ayıklamamıştım	ayıklamamıştın	ayıklamamıştı	ayıklamamıştık	ayıklamamıştınız	ayıklamamıştılar
		rivayet	ayıklamamışmışım	ayıklamamışmışsın	ayıklamamışmış	ayıklamamışmışız	ayıklamamışmışsınız	ayıklamamışmışlar
		şart	ayıklamamışsam	ayıklamamışsan	ayıklamamışsa	ayıklamamışsak	ayıklamamışsanız	ayıklamamışsalar ayıklamamışlarsa
	geniş	basit	ayıklamam	ayıklamazsın	ayıklamaz	ayıklamayız	ayıklamazsınız	ayıklamazlar
		hikâye	ayıklamazdım	ayıklamazdın	ayıklamazdı	ayıklamazdık	ayıklamazdınız	ayıklamazdılar
		rivayet	ayıklamazmışım	ayıklamazmışsın	ayıklamazmış	ayıklamazmışız	ayıklamazmışsınız	ayıklamazmışlar
		şart	ayıklamazsam	ayıklamazsan	ayıklamazsa	ayıklamazsak	ayıklamazsanız	ayıklamazsalar ayıklamazlarsa
	şimdiki	basit	ayıklamıyorum	ayıklamıyorsun	ayıklamıyor	ayıklamıyoruz	ayıklamıyorsunuz	ayıklamıyorlar
		hikâye	ayıklamıyordum	ayıklamıyordun	ayıklamıyordu	ayıklamıyorduk	ayıklamıyordunuz	ayıklamıyordular
		rivayet	ayıklamıyormuşum	ayıklamıyormuşsun	ayıklamıyormuş	ayıklamıyormuşuz	ayıklamıyormuşsunuz	ayıklamıyormuşlar
		şart	ayıklamıyorsam	ayıklamıyorsan	ayıklamıyorsa	ayıklamıyorsak	ayıklamıyorsanız	ayıklamıyorsalar ayıklamıyorlarsa
	gelecek	basit	ayıklamayacağım	ayıklamayacaksın	ayıklamayacak	ayıklamayacağız	ayıklamayacaksınız	ayıklamayacaklar
		hikâye	ayıklamayacaktım	ayıklamayacaktın	ayıklamayacaktı	ayıklamayacaktık	ayıklamayacaktınız	ayıklamayacaktılar
		rivayet	ayıklamayacakmışım	ayıklamayacakmışsın	ayıklamayacakmış	ayıklamayacakmışız	ayıklamayacakmışsınız	ayıklamayacakmışlar
		şart	ayıklamayacaksam	ayıklamayacaksan	ayıklamayacaksa	ayıklamayacaksak	ayıklamayacaksanız	ayıklamayacaksalar ayıklamayacaklarsa
dilek (tasarlama) kipleri	istek	basit	ayıklamayayım	ayıklamayasın	ayıklamaya	ayıklamayalım	ayıklamayasınız	ayıklamayalar
		hikâye	ayıklamayaydım	ayıklamayaydın	ayıklamayaydı	ayıklamayaydık	ayıklamayaydınız	ayıklamayaydılar
		rivayet	ayıklamayaymışım	ayıklamayaymışsın	ayıklamayaymış	ayıklamayaymışız	ayıklamayaymışsınız	ayıklamayaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	şart	basit	ayıklamasam	ayıklamasan	ayıklamasa	ayıklamasak	ayıklamasanız	ayıklamasalar
		hikâye	ayıklamasaydım	ayıklamasaydın	ayıklamasaydı	ayıklamasaydık	ayıklamasaydınız	ayıklamasaydılar
		rivayet	ayıklamasaymışım	ayıklamasaymışsın	ayıklamasaymış	ayıklamasaymışız	ayıklamasaymışsınız	ayıklamasaymışlar
		şart	—	—	—	—	—	—
	gereklilik	basit	ayıklamamalıyım	ayıklamamalısın	ayıklamamalı	ayıklamamalıyız	ayıklamamalısınız	ayıklamamalılar
		hikâye	ayıklamamalıydım	ayıklamamalıydın	ayıklamamalıydı	ayıklamamalıydık	ayıklamamalıydınız	ayıklamamalıydılar
		rivayet	ayıklamamalıymışım	ayıklamamalıymışsın	ayıklamamalıymış	ayıklamamalıymışız	ayıklamamalıymışsınız	ayıklamamalıymışlar
		şart	ayıklamamalıysam	ayıklamamalıysan	ayıklamamalıysa	ayıklamamalıysak	ayıklamamalıysanız	ayıklamamalıysalar ayıklamamalılarsa
	emir	basit	—	ayıklama	ayıklamasın	—	ayıklamayın ayıklamayınız	ayıklamasınlar
		hikâye	—	—	—	—	—	—
		rivayet	—	—	—	—	—	—
		şart	—	—	—	—	—	—

Deyimler

ayıkla pirincin taşını

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "ayıklamak".
  TDK Özel Sözlük'te: ayıklamak"

• Nişanyan Sözlük'te: ayıklamak.
• Aktunç, Hulki (2001). Büyük Argo Sözlüğü, YKY, İstanbul. ISBN 975-363-864-7