ağa

Türkçe

Anlamlar

[1] Geniş toprakları olan, sözü geçen, varlıklı kimse.

[2] Halk arasında sayılan ve sözü geçen erkeklere verilen unvan.

[3] Yaşca büyük kardeş ağabey.

[4] Okuryazar olmayan yaşlı kimselerin adlarıyla birlikte kullanılan san.

[5] (halk ağzı) Koca.

[6] (tarih) Osmanlı Devleti'nde bazı kuruluşların başında bulunanlara verilen resmî san.

[7] Yakın arkadaşlar arasında kullanılan hitap şekli.

Örnekler

[1] "Sonra köy ağası hazretleri bizim de kıçımıza atacak tekmeyi."- N. Hikmet.

[3] "Köye varınca ağamdan parasını muhakkak alır, sana veririm."- E. İ. Benice.

[6] "Yeniçeri ağası. Çarşı ağası."

Atasözleri

Ağa borç eder, uşak harç

Ağanın alnı terlemezse ırgatın burnu kanamaz

Eli boşa ağa uyur derler; eli doluya ağa buyur derler

Kardeşim ağa, avradı hatın, almaz beni kulluğa satın

Köleden ağa olan minareyi sesiyle yıkar

Sen ağa ben ağa, bu ineği kim sağa

Deyimler

Cafer ağanın abdest suyu

sarı çizmeli Mehmet ağa

ağanın eli tutulmaz

ağanın gözü ata tımardır

ağanın gözü öküzü semiz eder

ağanın gözü, yiğidin sözü

ağanın malı çıkar, uşağın canı

Sözcük Birliktelikleri

ağababa, ağabey, ağa kapısı, ağa yamağı, ak ağa, hacıağa, hıyarağa, iç ağa, silahtar ağa, acemi ağası, alkış ağası, çarşı ağası, eyyam ağası, hadım ağası, harem ağası, hıyarağası, kahve ağası, kantar ağası, kapı ağası, kızlar ağası, kolağası, köy ağası, tatar ağası, yalı ağası, yeniçeri ağası

Türk Dilleri

     

{{fullurl:Şablon:{{{3}}}|action=edit}}

Kırım Tatarca: mırza (crh) Türkmence: beğ (tk)

Anlamlar

[1] (mecaz) Cömert, eli açık.

Kaynaklar

• Türk Dil Kurumu: "ağa"

Köken

Sözcük, Sümerce'den gelmektedir. Sümerce "á - áĝ"(âğ) emir vermek, hükümlük yapmakdır, ve "á-áĝ-ĝá"(âğa) haber vermek, talimat veya emir vermekdir.

Azerice

Anlamlar

[1] Patron

Çağatayca

Anlamlar

[1] Büyük, serkyar, büyük karındaş

[2] bir mahal-i mahsus, bir cemâ seramedi, elkab.

Kırım Tatarca

Anlamlar

[1] yaşça daha büyük olan erkek kardeş

Kaynaklar

• KÚNOS, Dr. Ignaz (1902). Şeyh Süleyman Efendi, Çağatayca-Osmanlıca Sözlük. Budapeşte: Section Orientale de la Société Ethnographique Hongroise.