kaptan

Türkçe

Köken

Venedikçe capitán veya İtalyanca capetano (“kumandan, özellikle gemi kumandanı”) sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Geç Latince capitānus veya capitāneus (“şef, önder, kaptan”) sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince caput, capit- (“baş”) sözcüğünden +an° ekiyle türetilmiştir.

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /kapˈtan/
• Heceleme: kap‧tan

Ad

kaptan (belirtme hâli kaptanı, çoğulu kaptanlar)

Geminin kaptanı (1)

Futbol takımının kaptanı (2)

1. (meslekler, denizcilik) bir geminin sevk ve idaresinden sorumlu olan en yetkili amir sıfatına sahip; hukuken de şirketi gemi personeline ve üçüncü taraflara karşı temsil eden gemi adamı.
2. (spor) takım oyunlarında takımı temsil eden kişi
3. (havacılık, meslekler) kaptan pilot
4. (meslekler) Yolcu otobüsü sevk ve idare eden kişi.
   • Dipteki telörgülü küçük pencerenin ötesinde bir yolcu otobüsünün önü duruyor: ‘Mercedes Benz’. Koyu boyunbağı bağlamış, kısa kollu gömlek giymiş bir şoför: ‘Kap­tan’.

     — 1983, Erdal Öz, Yaralısın, 10. baskı, Can Sanat Yayınları, s. 37
5. Balkanlar'da çete savaşı yapan milis gücünde çarpışan kişi, efe
   • Yaşar Kaptan dedikleri bir sarı yılan; Kayalar kadısını durdurur divan - Halk türküsü
6. (mecaz) Bir işin başında bulunan, yönetici kimse.

Çekimleme

kaptanın çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	kaptan	kaptanlar
belirtme	kaptanı	kaptanları
yönelme	kaptana	kaptanlara
bulunma	kaptanda	kaptanlarda
ayrılma	kaptandan	kaptanlardan
tamlayan	kaptanın	kaptanların

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	kaptanım	kaptanlarım
belirtme	kaptanımı	kaptanlarımı
yönelme	kaptanıma	kaptanlarıma
bulunma	kaptanımda	kaptanlarımda
ayrılma	kaptanımdan	kaptanlarımdan
tamlayan	kaptanımın	kaptanlarımın
2. tekil (senin)
yalın	kaptanın	kaptanların
belirtme	kaptanını	kaptanlarını
yönelme	kaptanına	kaptanlarına
bulunma	kaptanında	kaptanlarında
ayrılma	kaptanından	kaptanlarından
tamlayan	kaptanının	kaptanlarının
3. tekil (onun)
yalın	kaptanı	kaptanları
belirtme	kaptanını	kaptanlarını
yönelme	kaptanına	kaptanlarına
bulunma	kaptanında	kaptanlarında
ayrılma	kaptanından	kaptanlarından
tamlayan	kaptanının	kaptanlarının
1. çoğul (bizim)
yalın	kaptanımız	kaptanlarımız
belirtme	kaptanımızı	kaptanlarımızı
yönelme	kaptanımıza	kaptanlarımıza
bulunma	kaptanımızda	kaptanlarımızda
ayrılma	kaptanımızdan	kaptanlarımızdan
tamlayan	kaptanımızın	kaptanlarımızın
2. çoğul (sizin)
yalın	kaptanınız	kaptanlarınız
belirtme	kaptanınızı	kaptanlarınızı
yönelme	kaptanınıza	kaptanlarınıza
bulunma	kaptanınızda	kaptanlarınızda
ayrılma	kaptanınızdan	kaptanlarınızdan
tamlayan	kaptanınızın	kaptanlarınızın
3. çoğul (onların)
yalın	kaptanı	kaptanları
belirtme	kaptanını	kaptanlarını
yönelme	kaptanına	kaptanlarına
bulunma	kaptanında	kaptanlarında
ayrılma	kaptanından	kaptanlarından
tamlayan	kaptanının	kaptanlarının

Türetilmiş kavramlar

kaptanıderya, kaptan köprüsü, kaptan köşkü, kaptan paşa, kaptanpaşakuzusu, kaptan pilot, ikinci kaptan, kılavuz kaptan, uzak yol kaptanı

Çeviriler

çeviriler

• Afrikanca: kaptein (af)
• Almanca: Kapitän (de)
• Arapça: قُبْطَان‎ (ar) (ḳubṭān)
• Arnavutça: kapiten (sq)
• Azerice: kapitan (az)
• Baskça: kapitain (eu)
• Başkurtça: капитан (ba) (kapitan)
• Bretonca: kabiten (br)
• Bulgarca: капитан (bg) (kapitan)
• Çekçe: kapitán (cs)
• Dansa: kaptajn (da)
• Endonezce: kapten (id)
• Estonca: kapten (et)
• Felemenkçe: kapitein (nl)
• Fince: merikapteeni (fi), pelikapteeni (fi), lentokapteeni (fi)
• Fransızca: capitaine (fr)
• Gagavuzca: kapitan (gag)
• Gürcüce: კაპიტანი (ka) (ḳaṗiṭani)
• İngilizce: captain (en)
• İspanyolca: capitán (es)
• İsveççe: kapten (sv)
• İtalyanca: capitano (it)
• İzlandaca: kapteinn (is)
• Karaçay Balkarca: капитан (krc)
• Katalanca: capità (ca)
• Kazakça: капитан (kk) (kapitan)
• Kırgızca: капитан (ky) (kapitan)
• Kırım Tatarcası: kapitan (crh)
• Korece: 선장 (ko) (seonjang), 기장 (ko) (gijang), 대위 (ko) (daewi)
• Kürtçe: kaptan (ku), gemiwan (ku)
• Lehçe: kapitan (pl)
• Letonca: kapteinis (lv)
• Litvanca: kapitonas (lt)
• Macarca: kapitány (hu)
• Norveççe: kaptein (no)
• Osmanlı Türkçesi: قپودان‎ (ota), رئیس‎ (ota)
• Özbekçe: kapitan (uz)
• Portekizce: capitão (pt)
• Rumence: căpitan (ro)
• Rusça: капитан (ru) (kapitan)
• Slovakça: kapitán (sk)
• Slovence: kapitan (sl)
• Tabasaran dili: капитан (kapitan)
• Tacikçe: капитан (tg) (kapitan)
• Tatarca: капитан (tt) (qapitan)
• Türkmence: kapitan (tk)
• Ukraynaca: капітан (uk) (kapitan)
• Yunanca: καπετάνιος (el) (kapetánios)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "kaptan".
  TDK Özel Sözlük'te: kaptan"

• Nişanyan Sözlük'te: kaptan.