bayram

Ayrıca bakınız: Bayram

Türkçe

Haftanın sözcüğü – 2006, 43. hafta

Köken

Eski Türkçe bayımak/baymak (varlıklı, mutlu, üstün ve etkili olmak anlamında) < bay (varlıklı, üstün, etkili).

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /baj.ˈɾam/

• bayram

  (dosya)

• Heceleme: bay‧ram

Ad

bayram (belirtme hâli bayramı, çoğulu bayramlar)

1. (sosyal etkinlik) dinî ya da millî açıdan önemli olduğu için kutlanan günler

    Cumhuriyet bayramı yurdumuzda ve dış temsilciliklerimizde törenlerle kutlandı.

    Ramazan bayramınız mübarek olsun!

2. özel olarak kutlanan gün

    Üzüm bayramlarının eğlencelerinde bulunmak istiyorum. — Halide Edip Adıvar

3. (mecaz) neş'e, sevinç

    Sandalda, gemide bir sevinç, bir bayram, el çırpmalar, gülüşler, yaşalar. — Necati Cumalı

4. büyük eğlence

    Bu yıl kayısı bayramı sönük geçti.

Çekimleme

bayram adının çekimi

hâl	tekil	çoğul
yalın	bayram	bayramlar
belirtme	bayramı	bayramları
yönelme	bayrama	bayramlara
bulunma	bayramda	bayramlarda
ayrılma	bayramdan	bayramlardan
tamlayan	bayramın	bayramların

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	bayramım	bayramlarım
belirtme	bayramımı	bayramlarımı
yönelme	bayramıma	bayramlarıma
bulunma	bayramımda	bayramlarımda
ayrılma	bayramımdan	bayramlarımdan
tamlayan	bayramımın	bayramlarımın
2. tekil (senin)
yalın	bayramın	bayramların
belirtme	bayramını	bayramlarını
yönelme	bayramına	bayramlarına
bulunma	bayramında	bayramlarında
ayrılma	bayramından	bayramlarından
tamlayan	bayramının	bayramlarının
3. tekil (onun)
yalın	bayramı	bayramları
belirtme	bayramını	bayramlarını
yönelme	bayramına	bayramlarına
bulunma	bayramında	bayramlarında
ayrılma	bayramından	bayramlarından
tamlayan	bayramının	bayramlarının
1. çoğul (bizim)
yalın	bayramımız	bayramlarımız
belirtme	bayramımızı	bayramlarımızı
yönelme	bayramımıza	bayramlarımıza
bulunma	bayramımızda	bayramlarımızda
ayrılma	bayramımızdan	bayramlarımızdan
tamlayan	bayramımızın	bayramlarımızın
2. çoğul (sizin)
yalın	bayramınız	bayramlarınız
belirtme	bayramınızı	bayramlarınızı
yönelme	bayramınıza	bayramlarınıza
bulunma	bayramınızda	bayramlarınızda
ayrılma	bayramınızdan	bayramlarınızdan
tamlayan	bayramınızın	bayramlarınızın
3. çoğul (onların)
yalın	bayramı	bayramları
belirtme	bayramını	bayramlarını
yönelme	bayramına	bayramlarına
bulunma	bayramında	bayramlarında
ayrılma	bayramından	bayramlarından
tamlayan	bayramının	bayramlarının

Eş anlamlılar

• (Hristiyanların/Mûsevîlerin bayramı): yortu
• (millî bayram): ulusal bayram

Zıt anlamlılar

• matem

Üst kavramlar

• anma, eğlence

Yan kavramlar

• düğün, eğlence, şölen, tören

Alt kavramlar

dinî bayram

• arefe,
• Hamursuz Bayramı,
• Noel Bayramı,
• Kurban Bayramı,
• Ramazan Bayramı,
• Şeker Bayramı

millî bayram

• arefe,
• Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Sport Bayramı,
• Cumhuriyet Bayramı,
• Zafer Bayramı

özel olarak kutlanan gün

• bahar bayramı,
• dinî bayram,
• kabotaj bayramı,
• Nevruz,
• okuma bayramı,
• Yenigün Bayramı

Atasözleri

sosyal etkinlik

• Arife günü aşa ne, bayram günü tıraşa ne?
• Arife günü oruç yiyenin bayram günü yüzü kara olur
• Arife günü yalan söyleyenin bayram günü yüzü kara çıkar
• At ölür, itlere bayram olur
• Ay gördünse bayram et
• Ayı görmeden bayram etme
• Bayram değil, seyran değil, eniştem beni niye öptü
• Bayram etiyle it tavlanmaz
• Bayramda borç ödeyene ramazan kısa gelir
• Deliye her gün bayram
• Dilenciye borçlu olma, ya düğünde ister ya bayramda
• Düğün değil bayram değil eniştem beni niye öptü
• El ile gelen düğün, bayram
• Meyhaneceinin yüzünü bayram topu güldürür
• Ramazanda oruç yiyenin bayramda yüzü kara olsun
• Ramazanda yalan söyleyenin bayramda yüzü kara çıkar

Deyimler

sosyal etkinlik

• bayramlık ağzını bozmak,
• bayram haftasını mangal tahtası anlamak,
• bayram etmek,
• deliye her gün bayram

Kelime birliktelikleri

sosyal etkinlik

• bayram alayı,
• bayram ayı,
• bayram beyi,
• bayram böceği,
• bayram çocuğu,
• bayram gazetesi,
• bayram günü,
• bayram havası,
• bayram hediyesi,
• bayram namazı,
• bayram şekeri,
• bayram tebriği,
• bayram topu,
• bayram yapmak,
• bayram yeri,
• bayram ziyareti,
• bayramda seyranda,
• bayramdan bayrama,
• bayramın kutlu olsun,
• bayramın mübarek olsun

Türetilmiş kavramlar

• bayramca, bayramcı, bayramcık, bayramçalık, bayramken, bayramla, bayramlaşma, bayramla, bayramlı, bayramlık, bayramsa, bayramsız, bayramüstü, bayramüzeri

Çeviriler

sosyal etkinlik

• Almanca: Fest (de) n
• Azerice: bayram (az)
• Başkurtça: байрам (ba) (bayram)
• Çekçe: svátek (cs) e
• Fince: juhla (fi)
• İngilizce: festival (en)
• İspanyolca: fiesta (es) d
• İtalyanca: festa (it) d
• Latince: festum (la) d
• Portekizce: festa (pt) d
• Tatarca: bäyräm (tt)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "bayram" maddesi

Ek okumalar

• Vikipedi'de bayram

Azerice

Ad

bayram

1. (sosyal etkinlik) bayram

Gagavuzca

Ad

bayram

1. (sosyal etkinlik) bayram

Kaynakça

• Etymological Dictionaries - Andras Rajki