Vikisözlük tartışma:Kabul edilme kriterleri

Vikisözlük sitesinden
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Politika tartışması[düzenle]

Politikanın oluşum süreci için bakınız. --Turgut46 14.46, 28 Mart 2018 (UTC)

50 akademik yayında kullanılan 3 ayrı sözlük veya 2 sözlük + 1 kitap veya 1 sözlük + 2 kitap olacak şekilde düzenlenebilir mi? Yani sözcüğün bir kitapta geçmesinin etkisi nasılsa 50 akedemik yayında kaynak gösterilen 1 sözlükte bulunması aynı etkiyi yapacak şekilde. --151.135.253.220 09.14, 10 Temmuz 2018 (UTC)
Bu tür kararlar topluluk tarafından alınır. --Turgut46 10.03, 10 Temmuz 2018 (UTC)

50 akademik çalışmaya kaynak olma şartı[düzenle]

Sabri76, HastaLaVi2; Bu kriter fena bir genellemedir. Bir sözlüğün 50 akademik çalışmada kaynak olarak gösterilmesi sözlükteki tüm sözcükleri kayda değer yapar demek gibi bir şey bu. Yani içerisinde uydurma sözcükler olsa o sözcüğü kayda değer kabul etmeliyiz anlamı taşır. Oysa dikkati sözlüklere çekmek yerine sözcüklere çekmek daha doğru olur. Bu şartın yerine şöyle bir şart getirmeyi öneriyorum:

  • 3 farklı güvenilir kaynakta yer alan sözcükler kayda değer kabul edilir.[1]

Dipnotlar[düzenle]

  1. Güvenilir kaynaktan kastedilen birbirinden bağımsız kayda değer yazarlar tarafından yazılan sözlüklerde sözcüğün geçmiş olmasıdır. Kayda değer internet sözlükleri içinse 3 taraf kişilerce değiştirilmeye açık olmaması gerekmektedir.

  • Sabri76, Turgut46 Bence şöyle bir şey düşünmeliyiz, bir sözlüğün kayda değerliği, ve bir sözcüğün kayda değerliği farklı olmalı. Mesela, bir sözlüğü en az 50 akademik kaynakta geçmesi yönergesi ile güvenilir kabul edebiliriz. Ama SesliSözlük de bu kritere uyuyor mesela. Ama yine de herkes tarafından değiştirilebilen bir yer olduğu için 100% tüm sözcükler kabul edilemeyebilir. Yani, aynı zamanda da bir sözcüğü kayda değer kabul edebilmek için de bu güvenilir sözlüklerin en az 3 tanesinde yer alması kriterini ekleyelim. Ne düşünüyorsunuz? ~ Z (m) 08.12, 18 Kasım 2018 (ÜTC)
İnternet sözlükleri için ayrı bir kriter getirmeliyiz belki de. Yani, bir dilbilimcinin yazdığı bir sözlük ile bir internet sitesi sözlüğü bir midir ki? Turgut46 08.42, 20 Kasım 2018 (UTC)
HastaLaVi2, Turgut46 Nişanyan Sözlük aklıma geldi. Çokça tartışmalara yol açan ve Türkçe kökenli olduğunu bildiğimiz birçok sözcüğün aslında yabancı kaynaklı olduğunu iddia eden bir sözlük. Ayrıca HastaLaVi2'nin önerisi oldukça makul geldi. Ancak 50 yıllık geçmişi olan Fono Yayınları'nın yayımladığı sözlüklerde acaba buzulkuşu gibi hiç duymadığımız ya da bulmak için çaba sarf edeceğimiz ilginç sözcükler bulunuyor mu? Bunu merak ediyorum. Langenscheidt da meşhur sözlüklerden biridir. Anonim kullanıcı Almanca'da "Spiegelammer" buzulkuşu demektir iddiasında bulunmuş ancak sitede sorguladığımda bulamadım. Bu tip spesifik konularda böyle meşhur yabancı dilden Türkçe'ye kelime çevirisi görebildiğimiz sözlükler bile bize yardımcı olamayabiliyor. Ayrıca Seslisözlük ve TurEng'de oturum açma sekmelerinin olması o sözlüklerde bile kullanıcıların aynen translate.google.com gibi çeviri önerisinde bulunmalarını mümkün kılıyor.--вяí¢αи76ileti 12.11, 27 Kasım 2018 (UTC)
Sabri76, buzulkuşu sadece bir örnek. Biz genel bir politika tartışması yapıyoruz. 50 akademik çalışmaya konu olan sözlükleri değil de kayda değer bir dilbilimci tarafından yazılmış sözlüklerde geçen sözcükleri kayda değer kabul edebiliriz. Dediğiniz gibi eğer 50 akademik çalışmada İnci Sözlük bile kaynak olarak kullanmışsa, sitedeki her maddeyi açmak gerekir. Bu da Vikisözlük'ün güvenilirliğini etkiler. Ancak dilbilimciler tarafından yazılmış sözlükleri kaynak olarak alırsak bu Vikisözlük'ü daha güvenilir kılar. İnternet sözlükleri hakkında ise tartışmalı bir konu. Güvenilir mi bilemedim.--Turgut46 19.46, 27 Kasım 2018 (UTC)

kriterde bir sorun yok, onun yorumlanmasında sorun var. elbette 'inci sözlük' gibi, bilmemne üniversitesinin sözlüğü gibi herkesin ekleme yapabildiği mecralardan değil, akademik yayınlardan sözediliyor. ek olarak bu kriterler nereden yararlanılarak yazıldı? şuna göre genişletilse iyi olur. --kibele 21.23, 22 Şubat 2019 (UTC)

Herkesin ekleme yapabildiği sözlük diyorsun, orada sadece hata bildirimi var. Mademki herkes kelime ekleyebiliyor, sen de ekle görelim. --85.102.181.90 22.50, 22 Şubat 2019 (UTC)
Kibele, kriterler topluluk önerileriyle oluşturuldu. Açıkçası henüz taslak diyebiliriz. Akademik yayın derken, bir sözlük 50 akademik yayında kaynak olarak kullanılmışsa sözlükteki bütün kelimeler kayda değer kabul ediliyor bu kritere göre. Yani sözlükte uydurma kelime olsa bile sırf 50 akademik çalışmada kaynak olarak kullanıldı diye. --Turgut46 22.29, 22 Şubat 2019 (UTC)
Benim anlamadığım İngilizce Vikisözlükte de sırf arşivleniyor diye herkesin yazabildiği Google Gruplar'dan yapılan 3 alıntı sözcüğün eklenmesi için yeterli oluyorken Türkçe Vikisözlükte İngilizce Vikisözlüğün kriterlerine işaret edilmesi, diğer taraftan herkesin kelime ekleyemediği bir sözlüğün herkes tarafından değiştirilebildiği iddiası ile güvenilir sayılmaması söz konusu. --85.102.181.90 23.52, 22 Şubat 2019 (UTC)

'sırf 50 akademik çalışmada kaynak olarak kullanıldı diye'.. akademik çalışma ne sanılıyor, 50 akademik çalışmaya konu olmak öyle kolay bir şey mi sanılıyor anlayamadım.. ama kaynak olarak eklenen bu sözlüklerin hangi akademik çalışmaya konu olduklarını merak ettim doğrusu. --kibele 09.06, 23 Şubat 2019 (UTC)

Kibele, öyleyse sil etiketi koyduğunuz sözcüklerden bazıları kayda değer oluyor bu durumda. Çünkü Tureng sözlüğü akademik çalışmalarda kaynak olarak kullanılmış. --Turgut46 10.36, 23 Şubat 2019 (UTC)
bu sözcüklerden hangisi yer bulmuş tureng'de? ve tureng akademik kaynaklarda kaç kez kaynak olarak kullanılmış.? --kibele 10.46, 23 Şubat 2019 (UTC)
Şuradan bakınız. --Turgut46 10.53, 23 Şubat 2019 (UTC)
ilk sorumun cevabını alamadım.. 'bu sözcüklerden hangisi yer bulmuş tureng'de?' ek olarak çeviri önerilebilen sözlüklerle ilgili bir çekince koyabiliriz kriterlere.. --kibele 12.44, 23 Şubat 2019 (UTC)
Üstteki IP adresiyle bağlantılı olduğunu düşündüğüm diğer IP, meseleyi bambaşka bir hâle getirdi. Muhatap olduğumuz kişilerin nasıl kişiler olduğunu görmüş olduk. Medenice tartışmak yerine topluluğu kışkırtma çabası içerisine girildi. Tartışsak halledilecek belki de ama boşuna tartışıyoruz. Çünkü muhatap olduğumuz kişilerin medenice tartışmak gibi bir niyetleri yokmuş. --Turgut46 22.10, 23 Şubat 2019 (UTC)
Kibele, karabat var. --Turgut46 22.12, 23 Şubat 2019 (UTC)
Yukarıda da söylenmış, ben de tekrar edeyim: bir sözlük en az 50 akademik kaynakta geçmişse, bu durum o sözlüğü otomatik olarak güvenilir yapmaz. Google Scholar'a "wiktionary" yazınca yüzlerce akademik çalışma çıkıyor, fakat hepimiz de biliyoruz Vikisözlük'lerin güvenilir olmadığını. Kanaatimce "en az 50 akademik çalışmada kullanılan sözlükler" kriteri kabul edilme kriterlerinden çıkartılmalıdır. (Bazı sözlükler kabul edilecekse, daha sağlıklı kriterler oluşturulmalı.) -- Curious (mesaj) 22.44, 23 Şubat 2019 (UTC)
Siz İngilizce Vikisözlükte faalsiniz. Orada herkesin yazabildiği Google Gruplar sırf arşivleniyor diye kaynak olarak kabul ediliyor. Google Gruplar güvenilir bulunuyor da 50+ akademik çalışmaya kaynaklık eden sözlükler neden güvenilir bulunmuyor? Makale yazan, tez yazan akademisyen sözlüğü kaynak olarak alacak, siz almayacaksınız. Komik bir durum. --85.102.181.90 22.50, 23 Şubat 2019 (UTC)
(Ben hiçbir zaman İngilizce Vikisözlük'ün kriterlerini savunmadım, doğru bulmadığım birkaç kriteri var; Google Gruplar'ın kaynak olarak kullanılmasına da karşıyım. Google Gruplar kriterini savunan varsa, ayrı bir başlık açılsın, artıları ve eksileri o başlıkta tartışılsın. Bu başlığı farklı farklı yönlere dağıtmayalım.)
Bu "50 akademik çalışma" kriterine göre Google Scholar'da yüzlerce kez görülebilen "wiktionary" de güvenilir bir sözlük sayılıyor. O zaman körü körüne kabul etmemiz gereken Türkçe sözcüklerden örnekler: fr:akxam yemeği, fr:akxamleyin, fr:altmıxıncı, fr:yaban mersine, fr:yakici bomba, pt:çince, pt:duraği, pt:çağdas, pt:salatalik, fy:kisa tatil, fy:kiz, fy:Iran, eo:Ott, io:portekizli, io:rasgele ... Yüzlerce defa akademik çalışmada adı geçen bir sözlüğün güvenirliği, işte... Aynı şekilde başka sözlüklerde de her türlü hata var.
Çoğu dilde bir veya birkaç sözlük o dildeki standart olarak görülür: Almancada "Duden", Hollandacada "Van Dale", İngilizcede (mesela) "Merriam-Webster", "Oxford", başkaları da var. Bu sözlüklerde ince elenip sık dokunulur, içerik her türlü kontrolden geçer. Kanaatimce böyle "otorite" olarak görülen sözlükler bir şekilde kabul edilme kriterlerinde yer alabilir; diğer sözlükler körü körüne güvenilebilecek seviyede değildir. -- Curious (mesaj) 20.12, 24 Şubat 2019 (UTC)

Bu kadar tartışma yapmak yerine İngilizce Vikisözlükteki gibi kriterler bir kere belirlense ve herkes bu kriterlere göre hareket etse nasıl olur? Tek tek konuları oylamaya açın: 50+ akademik çalışmaya kaynaklık etmiş sözlükler kaynak kabul edilecek mi? Akademik bir yayın sayılan PAÜ'nün sözlüğü kaynak olarak kabul edilir mi, edilmez mi? Google Groups alıntıları kaynak kabul edilir mi, edilmez mi? Bir kere bunlar belirlendikten sonra artık siyasi görüş vb. tartışmalarla kelimenin silinmesi veya kalması söz konusu olmayabilir. --88.235.245.138 23.19, 23 Şubat 2019 (UTC)

İngilizce Vikisözlük'teki politikayı aktaracak bir gönüllü çıkmadı ne yazık ki. Ayrıca hangi kaynakların güvenilir olduğu konusunda ihtilaflar var. Örneğin Tureng 50'den fazla akademik çalışmada kaynak olarak kullanılmış, ancak ona güvenebilir miyiz? Ayrıca nasıl kullanmalıyız? Duyulmamış Türkçe sözcüklerin varlığını kanıtlamak için mi, yoksa İngilizce sözcüklerin Türkçe karşılıklarını kullanmak için mi? Örneğin yağday kelimesinin karşılığı situtation olarak geçiyor. Biz bundan bir çıkarım yapıp bu kelime hâl, vaziyet anlamına gelir diye maddesini mi oluşturmalıyız yoksa yağday kelimesinin doğrudan hâl, vaziyet anlamına geldiğini söyleyen kaynaklar mı bulmalıyız? İkincisi PAÜ sözlüğü, 50'den fazla akademik çalışmaya kaynak olmamış ancak bir üniversite sözlüğü. Birincisi bu sözlük güvenilir mi? İkincisi üstte de bahsettiğim gibi kişisel çıkarımlarımıza göre mi kullanmalıyız? Benim görüşüm Tureng'i kaynak olarak kullansak bile sadece İngilizce sözcüklerin Türkçe karşılıklarını belirtmek için kullanmalıyız. Bundan kişisel bir çıkarım yapmamalıyız. İkincisi PAÜ sözlüğü de, 50 akademik çalışmaya kaynak olmasa da, bir üniversite sözlüğü olduğundan dolayı kullanılabilir. --Turgut46 11.27, 24 Şubat 2019 (UTC)

Yukarıda yazım yanlışı diye verilen Fransızca Vikisözlük maddelerinde ne yazdığına bakmaksınız yanlış olduğu iddia edilmiş. Maddede ne yazıyor: altmıxıncı (Extrêmement rare) Variante orthographique de altmışıncı. Yani (Son derece nadir) altmışıncının yazım varyantı. Şimdi buna bakarak Fransızca Vikisözlükte yanlış maddeler var denebilir mi? X harfi Portekizcede, Çincenin Latinize edilmesinde ve Yeni Uygur Türkçesinde /ş/ sesini temsilen kullanılmaktadır. Belki sizin bilmediğiniz tarihî metinlerde altmışıncının altmıxıncı şeklinde Latinize edilmesi söz konusudur. 1800'lü yıllarda yabancılar için ve bazıları yabancılar tarafından pek çok Türkçe sözlük ve dilbilgisi kitabı hazırlanmıştır. Bu kitaplarda Türkçenin farklı şekillerde Latinize edildiği görülmektedir. Zaten Fransızca Vikisözlükte voir altmışıncı şeklinde standart imlaya yönlendirme bulunuyor. --85.102.198.110 18.05, 1 Mart 2019 (UTC)

Kaynaklar sayfasında çok uzun bir liste bulunan Vocabbie adlı sözlükte de alısün, çimerlik, vb. kelimelere yer verilmiş. Kaynaklar arasında Oxford, Redhouse, Langenscheidt gibi genel sözlüklerin yanısıra çok çeşitli hukuk, atasözleri ve deyimler, argo, kütüphanecilik terimleri, teknik terimler, vs. sözlükleri de bulunan bir sözlük. Hatta bu İngilizce sözlük için Baskakov'un Rusça-Türkçe sözlüğü gibi aslında başka diller için hazırlanmış olan sözlükler bile kullanılmış gibi görünüyor. Sesli Sözlük ve TurEng kopyası olmayan, kullanıcılardan veri girişi almayan ve bu kadar geniş kaynak listesi bulunan bir sözlükte de aynı sözlerin yer alması bakımından bu sözlerin Vikisözlüğe eklenebileceğini düşünüyorum. --88.235.251.189 22.41, 7 Mart 2019 (UTC)

Oxford University yayını olan bab.la sözlükte de bu sözcüklerden bazıları (yelletke, yağday, sınalgı, vb.) bulunmaktadır. Yani biri Pamukkale Üniversitesi (yerli) diğeri Oxford University (yabancı) olmak üzere iki ayrı akademik sözlükte TurEng ve SesliSözlük gibi 50+ akademik yayına kaynaklık etmiş sözlüklerde bulunan bu tür sözcüklerden bazılarının bulunduğu görülmektedir. --85.109.210.214 15.25, 15 Mart 2019 (UTC)