tehzil

Vikisözlük sitesinden
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

TEHZİL (HEZL): Başkalarını kırmak amacı olmaksızın şaka, alay veya latife yoluyla tanınmış bir şiirin kafiye ve ölçüsü örnek alınarak yazılan nazirelere tehzil denir.

Tehzili nazireden ayıran nokta, tehzilde şaka ya da alaya almanın söz konusu olmasıdır. Tehzilde amaç, ciddi bir söz veya şiirin mizah yoluyla latife şekline dönüştürülmesidir.

Latife yollu şiir yazmaya tehzil, bu türün adına hezl, bu tür yazılan şiirlerin toplandığı mecmualara hezliyat denmektedir.

Türk edebiyatında Bağdatlı Ruhi, Nef'i, Sürüri, Ziya Paşa ve Şair Eşref bu türde başarılı örnekler vermişlerdir.

Hevai, Nabi'nin bazı gazelleirni hiciv ve tehzil yoluyla değiştirerek Divan-ı Hicv-i Gazeliyyat-ı Nabi adıyla bir eserde toplamıştır.

Yine Güfti'nin Teşrifatü'ş-Şuara'sı hezliyat türünde bir tezkiredir.

Son dönem şairlerinden Fazıl Ahmet Aykaç, Halil Nihat Boztepe, Orhan Seyfi Orhon, Ahmet Tal'at Onay'ın hezl türünde şiirleri vardır.

Türkçe[düzenle]

[düzenle]

tehzil (belirtme hâli tehzili, çoğulu tehziller)

[1] (artık kullanılmayan sözcükler) Alaya alma

[2] Zayıflatma, alaya alma, alay şekline koyma

Açıklamalar[düzenle]

[1] Edebiyatta ciddi bir esere latife tarzında nazire yazmaya denir. Tehzil'de nükte esastır. Yapılacak nükte, örnek seçilen herhangi bir manzumeyi alaylı bir şekilde taklit etmek suretiyle meydana getirilir. O yüzden tehzil yazacak kimsede güçlü bir mizah yeteneğinin bulunması gerekir. Aksi halde yazılmış olan tehzil başarılı sayılamaz.

Köken[düzenle]

[1] Arapça