mercan

Türkçe

Köken

Arapça مرجان‎ (marcān, “bir deniz yaratığı, bundan elde edilen ziynet maddesi”) sözcüğünden. Bu sözcük Aramice-Süryanice מַר֯גַלִיתָא‎ (margalīthā) veya מַר֯גַלנִי‎ (marganīthā, “inci”) sözcüğü ile eş kökenlidir. Aramice-Süryanice sözcük Eski Yunanca μαργαρίτης (margarítēs, “inci”) sözcüğü ile eş kökenlidir.

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /meɾˈd͡ʒan/
• Heceleme: mer‧can

Ad

mercan (belirtme hâli mercanı, çoğulu mercanlar)

Mercan (1)

Mercan (2)

Mercan (3)

1. Tropik ve ılık denizlerde yaşayan, geniş resifler oluşturan, mercanlar sınıfının örneği olan, kırmızı kalker iskeletli hayvan; mercan balığı, (Corallium rubrum).
2. Bu hayvanın iskeletinden elde edilen ve süs eşyaları yapımında kullanılan madde.
   • "Alafrangalık, parmaklarımızı narin bir mercan gibi ortaya çıkaran kınalarımızı bile ortadan kaldırmıştı." - Ömer Seyfettin
3. Bu maddeden yapılmış
4. İzmaritgillerden, Atlantik Okyanusu, Akdeniz ve Karadeniz'de bulunan, açık kırmızı renkte, eti beğenilen bir balık, mercan balığı, (Pagrus pagrus).

Çekimleme

mercan adının çekimi

hâl	tekil	çoğul
yalın	mercan	mercanlar
belirtme	mercanı	mercanları
yönelme	mercana	mercanlara
bulunma	mercanda	mercanlarda
ayrılma	mercandan	mercanlardan
tamlayan	mercanın	mercanların

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	mercanım	mercanlarım
belirtme	mercanımı	mercanlarımı
yönelme	mercanıma	mercanlarıma
bulunma	mercanımda	mercanlarımda
ayrılma	mercanımdan	mercanlarımdan
tamlayan	mercanımın	mercanlarımın
2. tekil (senin)
yalın	mercanın	mercanların
belirtme	mercanını	mercanlarını
yönelme	mercanına	mercanlarına
bulunma	mercanında	mercanlarında
ayrılma	mercanından	mercanlarından
tamlayan	mercanının	mercanlarının
3. tekil (onun)
yalın	mercanı	mercanları
belirtme	mercanını	mercanlarını
yönelme	mercanına	mercanlarına
bulunma	mercanında	mercanlarında
ayrılma	mercanından	mercanlarından
tamlayan	mercanının	mercanlarının
1. çoğul (bizim)
yalın	mercanımız	mercanlarımız
belirtme	mercanımızı	mercanlarımızı
yönelme	mercanımıza	mercanlarımıza
bulunma	mercanımızda	mercanlarımızda
ayrılma	mercanımızdan	mercanlarımızdan
tamlayan	mercanımızın	mercanlarımızın
2. çoğul (sizin)
yalın	mercanınız	mercanlarınız
belirtme	mercanınızı	mercanlarınızı
yönelme	mercanınıza	mercanlarınıza
bulunma	mercanınızda	mercanlarınızda
ayrılma	mercanınızdan	mercanlarınızdan
tamlayan	mercanınızın	mercanlarınızın
3. çoğul (onların)
yalın	mercanı	mercanları
belirtme	mercanını	mercanlarını
yönelme	mercanına	mercanlarına
bulunma	mercanında	mercanlarında
ayrılma	mercanından	mercanlarından
tamlayan	mercanının	mercanlarının

Ön ad

mercan (karşılaştırma daha mercan, üstünlük en mercan)

(ön ad): Mercan tespih.

1. Bu maddeden yapılmış.
   • "Mercandan bir kolye ile mercan küpeler takmıştı." - Necati Cumalı

Türetilmiş kavramlar

mercan adası, mercanağacı, mercananaeli, mercan balığı, mercaniğnesi, mercanköşk, mercan otu, mercan resifi, mercan teknesi, mercan terliği, mercan tespih, mercan yeşili, mercan yılanı

Çeviriler

çeviriler

• İbranice: אלמוג‎ (he) (almog)
• İngilizce: coral (en)
• Türkmence: mercen (tk)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "mercan" maddesi
• Kubbealtı Lugatı: "MERCAN"
• Nişanyan Sözlük'te: mercan maddesi

Ek okumalar

• Vikipedi'de mercan

Gagavuzca

Ad

mercan

1. mercan

Köken

Farsça mardjan

Kaynakça

• Etymological Dictionaries - Andras Rajki