Tengri

Vikisözlük sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara

Eski Türkçe[değiştir]

Lupa.pngÖzel ad[değiştir]

Ico libri.png Anlamlar

[1] (din) Tanrı

Nuvola apps bookcase2.png Örnekler

[1]

  • KâfirlerAllah’ın gazabı üzerlerine olsun- göğe “tengri” derler, aynı zamanda azametli gördükleri her şeyi, örneğin bir dağı ya da bir ağacı da “tengri” olarak adlandırır ve önünde secde ederler. Bunların sapkınlıklarından kaçarak Allah’a sığınırız.” Kaşgarlı Mahmud
  • İslam’a henüz girmiş olan Oğuz Türkleri herhangi bir zorluk ile karşılaştıklarında bakışlarını gökyüzüne yöneltip “Bir Tengri” derlermiş. İbni Fadlan
  • "Allah'tan başka Tengri yok." Süleyman Çelebi (Mevlid-i Şerif)
  • Tengri Dağ, Tengri Göl. Çünkü Tengri ayrıca bir ruh kategorisinin de ismiydi, göğe bağlı doğa ruhları.

Blue & gray people.png Sözcük birliktelikleri

Button Icon BlueSky.svg Açıklamalar

  • Tengri (Eski Türkçe): Gök (tanrısı). Eski Türkçe kaynaklarda Gök anlamına geliyor. Aynı cümle bilinmeyen bir zamandan beri bugünkü anlamı ile Tanrı biçiminde kullanılıyor.
  • Tenger (Moğolca): Gök
  • Tenger Etseg (Moğolca): Gök Baba. Gök tanrısının Moğollardaki ismi.

Çin kayıtlarına göre açıklamalar[değiştir]

Tengri: Gök (tanrısı). Bu cümlenin en eski kanıtları eski Çin edebiyatında Hsiung-nu (MÖ 1766-400) halkını anlatan yazılarda bulunmuştur. Çinlerin tcheng-li şeklinde verdikleri bu cümle hiç şüphesiz, iki heceli Tengri cümlesinin Çinceleştirilmesidir. Daha geç yazılmış kaynaklarda Çinler Tengri olarak teng-ning-li (ya da teng-yi-li) şeklinde üç heceli bir cümle veriyorlar. Ortaya inin eklenmesi Çin Tercümelerinde normaldir ve üç heceli Cümle Türk Dillerinde kanıtlanmıştır ama en eski kaynaklarda bulunmaz. Bu konu hakkında farklı fikirler var: Şimdiye kadar karşılaştırılmak amacıyla ortaya konulmuş Sümerce Dingir (Sümerlerin en yüksek Tanrısı) ve Çince T'ien (Gök)'den daha çok memnun bırakan (Eski) Türkçe Teng- (dönmek) olmuştur. (Eski Türklerin Mitolojisi [Die alttürkische Mythologie], Jean-Paul Roux, sayfa 255)

Türk dillerindeki kullanımlar[değiştir]