𐰋𐰃𐰼

Eski Türkçe

Bir rakamı

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /biɾ/
• Heceleme: bir

Köken

Ana Türkçe *bīr (“bir”) sözcüğünden devralındı. Çuvaşça пӗр (pĕr), Halaçça bî, Türkçe bir, Özbekçe bir, Başkurtça бер (ber), Yakutça биир (biir) sözcükleri ile eş asıllıdır.

Sayı adı

𐰋𐰃𐰼 (bir) (sıra hâli 𐰃𐰠𐰚‎ (ilk), topluluk hâli 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰇‎ (biregü))

1. (matematik) bir
   • MS 9. yy., Irk Bitig, Kehanet 32:

     𐰋𐰃𐰼:𐱃𐰉𐰞𐰴𐰆:𐰘𐰇𐰔:𐰉𐰆𐰞𐱃𐰃:𐰘𐰇𐰔:𐱃𐰉𐰞𐰴𐰆:𐰢𐰃𐰭:𐰉𐰆𐰞𐱃𐰃:𐰢𐰃𐰭:𐱃𐰉𐰞𐰴𐰆:𐱅𐰇𐰢𐰤:𐰉𐰆𐰞𐱃𐰃:𐱅𐰃𐰼

     bir:tabïlqu:yüz:boltï:yüz:tabïlqu:miŋ:boltï:miŋ:tabïlqu:tümen:boltï:tér

     Bir gül yüz oldu, yüz gül bin oldu, bin gül on bin oldu der.

Belirteç

𐰋𐰃𐰼 (bir)

1. bir
   • MS 8. yy., Bilge Kağan Yazıtı, K6:

     𐰋𐰃𐰼:𐱃𐰆𐰑𐰽𐰺:𐰀𐰲𐰾𐰴:𐰇𐰢𐰕𐰾𐰤

     bir:todsar:āčsïq:ömez:sen

     Bir doyarsan (tekrar) acıkacağını düşünmezsin.

Kaynakça

• Clauson, Gerard (1972). An Etymological Dictionary of pre-thirteenth-century Turkish (İngilizce), sayfa 353, Oxford: Clarendon Press. ISBN 9634812686.

• Tekin, Talât (1968). A Grammar of Orkhon Turkic (İngilizce), sayfalar 314, Bloomington: Indiana University. ISBN 9789757981190.

• Tekin, Talât (1993). Irk Bitig: The Book of Omens (İngilizce), sayfa 52, Wiesbaden: Otto Harrassowitz. ISBN 978-3-447-03426-5.

• Tekin, Talat (2010). Orhon Yazıtları, 4. basım, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. ISBN 975-16-0065-0.

• Tekin, Talat (2004). Irk Bitig Eski Uygurca Fal Kitabı. Ankara: Öncü Kitap. ISBN 975-7447-11-0.