Yardım:Madde şablonu

Vikisözlük sitesinden
(Yardım:Madde Şablonu sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara

Bu sayfanın devamını okuman çok güzel! Çünkü maddelerin ortak bir görünümü olması sözlüğün kullanılmasını kolaylaştıracaktır. Madde şablonu bütün maddeler için uygun olmayabilir. Ama doldurmak istemediğiniz bölümleri boş bırakabilirsiniz. Bu Kullanım Kılavuzu her düzenleme penceresinin altında bulunacaktır; üzerine tıklamak suretiyle buradaki bilgilere her zaman ulaşılabilir.

Şimdi madde şablonunun nasıl kullanılacağı sorusuna geçelim. Önce düzenleme penceresine madde şablonunun nasıl kolayca eklenebileceğini anlatalım:

Yeni Bir Maddenin Oluşturulması

Şablonun Doldurulması

  • Bir madde ile ilgili olarak bilgi girilebilecek bölümler başlıklar halinde gösterilmiştir. Madde Şablonu bir sözlük maddesinde olması gereken bölümlerin çoğunu içerir. Örneğin, bazen "Açıklama" bölümü gerekebilir, ama bu bölüm sık kullanılmadığı için standart şablona dahil edilmemiştir. Şablonun işlevini ve bölümlerini öğrendikten sonra siz de gerekli gördüğünüz bölümleri uygun yerlere ekleyebilirsiniz.
  • Boş şablonda hangi yerlerin doldurulması gerektiği değişik yöntemlerle gösterilmiştir. Doldurulması gereken bilginin niteliğine ya da sıklığına göre bazen [{{Eksik}}] kullanılır, bu durumda bu etiketin yerinde "-" işareti görünür. Bazen doldurulması gereken yerlere "alıntı işareti" (…) konulmuştur. Ama doldurulması gerektiği çok net olan yerlerde ise hiçbir şey kullanılmamıştır.
  • Bütün dillerde olduğu gibi Türkçe sözcükler de birden çok anlam içerir. Hatta Türkçe bu konuda daha "zengindir"; yani Türkçede bir sözcük ortalama 3-4 anlamda kullanılabilir. Bu nedenle her sözcüğün (maddenin) farklı anlamları köşeli parantez içine yazılan numaralarla ([1], [2] vb. gibi) gösterilmelidir.
  • Bu numaralar diğer bütün bölümlerde yapılan girişlerin hangi anlamla ilişkili olduğunu göstermeye yarar. Yani, Eşanlamlı Sözcükler gösterilirken kullanılan [2] işareti bu eşlamlıların [2] noda açıklanan anlamın eşanlamlısı olduğuna işaret eder.
  • Bazen de bir bilgi birden çok anlama gönderme yapabilir. Bu durumda [1,3] şeklinde işaretlenir, yani girilen bilgi hem [1] hem de [3] nolu anlamla ilişkilidir. Ancak, bu tür bilgiler çok dikkatli girilmelidir, çünkü hataların sonradan bulunması oldukça güçtür. Eğer girdiğiniz bilgi konusunda emin değilseniz [?] ya da [1?] işaretini kullanabilirsiniz. Sizden sonra gelen başka bir kullanıcı bu veriyi düzeltebilir ya da kullanıcılar verilen bilgiyi daha dikkatli algılayabilir.
  • Madde şablonu içine <!--  ile başlayan ve  --> ile biten yorumlar eklenmiştir. Bunlar sizin şablonu doldururken yararlanmanız için düşünülmüş bilgilerdir. Lütfen bunları dikkatlice okuyun. Çünkü, yapılan hataları sonradan düzeltmek zordur. Bu nedenle, emin olmadığınız bir bilgiyi lütfen yazmayınız, boş kalan bir bölümün doldurulması yanlış bilgilerin düzeltilmesinden daha kolaydır.
  • Madde şablonu, en sık rastlanan sözcük türü olduğu için "ad çekim tablosu" içerir. Ama düzenlediğiniz sözcük ad değil eylem , sıfat ya da adılsa bu tabloyu silerek yerine Yardım:Çekim Tabloları sayfasından başka bir çekim tablosu ekleyebilirsiniz.
  • Bir maddenin düzenlenmesinden sonra nasıl görünmesi gerektiğini Örnek Maddeler sayfasında görebilirsiniz.

Aşağıda hangi bölüme ne gibi bilgilerin girilmesi gerektiği anlatılmaktadır.

==({{Dil|Türkçe}}) ==

  • Buraya sözcüğün dilini girebilirsiniz, yani, "Türkçe" yerine başka bir dil adı yazabilirsiniz.


==={{Söztürü|Ad|Türkçe}} ===

  • Buraya sözcük türünü girmelisiniz. Türkçede (ya da VikiSözlük'te) çoğunlukla kullanılan sözcük türleri şunlardır: "Ad", "Sıfat", "Eylem", "Zarf", "Zamir", "Edat", "Bağlaç", "Ünlem". Diğerleri için bakınız: Kategori:Söz Türleri.
  • Sayfanın sözcük türü ve dile göre sınıflandırılabilmesi için burada dil adının da girilmesi gerekir.


{{Tireleme}}

  • Burada tireleme ile ilgili bilgi verilir - Hece (seslem) sınırlarını göstermek için &middot; (·) özel işaretini kullanabilirsiniz.


{{Söyleniş}}
:[[Yardım:Söyleniş|Ses Örneği]]: [{{Eksik}}],  ''Çoğul:'' [{{Eksik}}]
:[[Yardım:IPA|IPA]]: {{Çeviri Yazı|...}},  ''Çoğul:'' {{Çeviri Yazı|...}}
  • Sözcüğün söylenişi (Ogg)Vorbis formatında kaydedilerek ses dosyası olarak buraya eklenebilir.
  • Sözcüğün söylenişi Uluslararası Sescil Abeceyle (IPA) ... ile gösterilen yere yazılır. VikiSözlük'te tercih edilen sescil abece IPA'dır.


{{Yazılışlar}}
:[[Yardım:Eski Yazı|Eski Yazı]]: {{Arap Alfabesi|...}}
  • Sözcüğün Arap harfleriyle yazılış biçimi {{Arap Alfabesi|...}} parantezindeki "..." ile gösterilen yere yazılmaldır.
  • Yazılışlar bölümü sözcüğün Kiril, Çin, Japon vb. alfabelerde yazılış biçimlerini göstermek amacıyla da kullanılabilir.
  • Bu bölüm ayrıca aynı sözcüğün Türkçede farklı yazılış biçimlerinin de bulunduğunu göstermek amacıyla kullanılabilir. Örneğin: Atilla-Attila; Sadettin-Sadeddin-Saadeddin-Saadettin.


{{Anlamlar}}

  • Burada sözcüğün anlamı; ya da bilimsel anlatımla gösterilen açıklanır.
  • Ama ilk dikkat çekmemiz gereken husus, TDK sayfalarında olduğu gibi sözcüğün farklı türlerinin aynı başlık altında toplanmamasıdır. Yani, "Anlamlar" altında hem isim hem de sıfat tanımlanmamalıdır. Bir sözcük türü (örneğin İsim) tanımlandıktan sonra sayfanın en altına ==={{Söztürü|Sıfat|Türkçe}} === şeklinde yeni bir başlık açılarak, bir maddede olması gereken bütün bilgiler orada da tekrarlanmalıdır. Bu durum özellikle çeviriler açısından son derece önemlidir. Çünkü genellikle farklı sözcük türlerinin diğer dillerdeki karşılıkları da farklı olacaktır. Bakınız: arı maddesi.
  • Sözcüklerin çoğu birden çok anlama sahiptir. Farklı anlamlar farklı numaralarla gösterilir.
    [1] Birinci anlamın açıklaması
    [2] İkinci anlamın açıklaması
    [..] vb.
  • Açıklamalar mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır. Ama fazla kısa da olmamalıdır. Sadece tek sözcükle yapılan açıklama da açıklama gerektireceği için (yani iki sözcük asla tam olarak eşanlamlı olmayacağı için) açıklamalara dikkat edilmelidir!
  • Farklı anlamların sayısı da mümkün olduğunca küçük tutulmalıdır. Diğer bölümlerdeki numaralandırma da dikkate alınarak farklı anlamların tek bir anlamda toplanıp toplanmayacağı kontrol edilmelidir.


{{Kısaltmalar}}

  • Sözcüğün kısaltılmış biçimleri burada gösterilir. Örneğin "metre" maddesi açıklanırken buraya "m" yazmak gerekir.


{{Köken}}

  • Sözcüğün kökeni burada gösterilir. Örneğin: "Farsça: ..." şeklinde. Kaynak dilde sözcüğün yazılış ya da okunuş biçiminin yazılması yararlıdır. Sözcük birden çok dilden sözcüklerin birleşmesinden oluşmuşsa bu durum açıklanmalıdır.


{{Eş Anlamlılar}}

  • Yukarıdaki sözcüğe eş ya da yakın anlamlı sözcükler buraya yazılır.


{{Karşıt Anlamlılar}}

  • Buraya yukarıdaki sözcüğün karşıt anlamlıları yazılır. Ancak, karşıt anlamlı sözcükler çok geniş kapsamda alınmamalıdır.


{{Üst Kavramlar}}

  • Sözcüklerin anlamsal sınıflandırılmasında üst kavram olarak görülen sözcükler burada yer alır. Örneğin, "otomobil" maddesinde buraya "kara taşıtları", "taşıtlar", "ulaşım araçları" yazılabilir.


{{Yan Kavramlar}}

  • Sözcüklerin anlamsal sınıflandırılmasında yan kavram (yani aynı düzeyde yer alan kavramlar) olarak görülen sözcükler burada yer alır. Örneğin, "otomobil" maddesinde buraya "kamyon", "TIR", "traktör" vb. yazılabilir.


{{Alt Kavramlar}}

  • Buraya da anlamsal sınıflandırmada maddenin alt kavramları yazılmaldır. Örneğin, "insan" maddesinin alt kavramı olarak "erkek", "kadın", "çocuk", "yetişkin" vb. yazılabilir.


{{Örnekler}}

  • Burada sözcüğün kullanılışını gösteren örneklere yer verilmelidir. Her maddede mümkün olduğunca en az bir örnek tümce yer almalıdır. Ancak bu örneğin sizin yarattığınız bir cümle değil, başka bir metinden (yazın yapıtı, bilimsel yapıt, gazete, dergi , televizyon, radyo haberi ya da şahit olduğunuz bir konuşma vb.) olması son derece önemlidir. Yani, gerçek hayattan alınmış olmalıdır, örnek verilmek amacıyla "yapay" olarak üretilmiş olmamalıdır. Yani, kaynağı belli olmalı ve mümkünse kaynak burada belirtilmelidir. (Bkz. TDK Sözlüğü)
    [1] Birinci anlam için örnek.
    [2] İkinci anlam için örnek.
    [..] vb.


{{Deyimler (/Atasözleri}}

  • Burada deyimler birbirlerinden noktalı virgül ile ayrılmak suretiyle gösterilmelidir. Deyimler ile atasözleri birbirlerinde ayrılmamıştır. Bunun nedeni, atasözleri ile deyimlerin literatürde ayrı tanımları bulunmasına rağmen pratikte birlerinden ayrılmaları hayli tartışmalı olmasıdır. Yani, bir sözcük öbeği bazılarına göre deyim, bazılarına göre atasözü olabilir. Ama bir sözlüğün işlevi açısından bu değin bilimsel bir ayrım gerekli olmadığı için atasözleri ve deyimler birlikte ele alınmıştır.
    [1] [[Deyim 1]]; [[Deyim 2]]
    [..] vb.


{{Sözcük Birliktelikleri}}

  • Türkçede birleşik sözcükler oldukça tartışmalıdır. Hangi birleşik sözcükler birlikte yazılır; birlikte yazılana birleşik sözcük denir, diğerleri birleşik sözcük değildir gibi birçok tartışma izlenebilir. Ancak, bir sözlük bu gibi tartışmaların odağı olmaktan çok kullanıcılara aradıkları sözcükler hakkında bilgi vermelidir. Bu nedenle bu bölümü sadece "Sözcük Birliktelikleri" olarak adlandırdık. Yani, demek istedik ki: Bu maddede yer alan sözcük(ler) bu bölümdeki sözcüklerle birlikte görülmekte. Siz bunların adına ne derseniz deyin! Ama bunlar istatistik diliyle anlamlı bir şekilde birlikte görülen sözcüklerdir...


{{Türetilmiş Kavramlar}}

  • Burada örneğin "göz" maddesinden türetilmiş "göze", "gözlük", "gözlem", "gözcü", "gözetim" vb. sözcükler yer almalıdır.


{{Benzer Sözcükler}}

  • Burada yazılışı ya da okunuşu madde başlığı ile karıştırılabilecek sözcükler yer alır.


{{Kaynaklar}}

  • Kaynaklar bölümüne herhangi bir şey yazmak gerekmez, bu bağlantılar otomatik olarak eklenir. Yalnız, eğer gönderme yapacağınız sözcük düzenlediğiniz maddeden farklıysa {{PAGENAME}} yerine aratmak istediğiniz sözcüğü girebilirsiniz. Ancak, madde birden çok sözcük içeriyorsa TDK bağlantısında {{PAGENAME}} yerine madde adı sözcüklerin arasına "+" işareti konularak yazılmalıdır. TDK sayfalarındaki son değişiklikle birlikte TDK bağlantısı da sorunsuz çalışmaktadır.
{{Kaynaklar}}
{{Kaynak-Vikipedi|{{PAGENAME}}}}
{{Kaynak-TDK|{{PAGENAME}}}}
{{Kaynak-nisanyan|{{PAGENAME}}}}


{{Çeviriler}}

{{Üst}}
*{{de}}: [1] {{çeviri|de|}}
*{{fr}}: [1] {{çeviri|fr|}}
*{{en}}: [1] {{çeviri|en|}}, {{çeviri|en|}}; [2] {{çeviri|en|}}
{{Orta}}
*{{es}}: [1] {{çeviri|es|}}
*{{it}}: [1] {{çeviri|it|}}
*{{pt}}: [1] {{çeviri|pt|}}
{{Alt}}
  • Çevirilerde yer alan numaralar anlam bölümündeki numaralara gönderme yapar. Buraya başka diller de eklenebilir, ancak yeni satırlar eklenirken dillerin abecesel sırada olmasına ve görsel açıdan {{Orta}} ile ayrılan sol ve sağ sütunlarda eşit sayıda satır bulunmasına dikkat edilmelidir. Dil kodları hakkında ayrıntılı bilgi buradan alınabilir.

Son Olarak

Yeni bir madde oluşturulurken Madde Şablonunun tamamen doldurulması mutlaka gerekli değildir. Hiçbir madde ilk yazıldığında "örnek madde" olamaz. Doldurulması beklenen bölümlerden en önemlileri Madde Başlığı, Tireleme, Anlamlar ve (varsa) Çekim Tabloları ile Örnek tümcelerdir. Bilmediğiniz ya da tam emin olmadığınız bölümleri boş bırakınız. Bunları daha sonra bir başka kullanıcı tamamlayabilir.